Cách EU giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch

Cách EU giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch

Kể từ khi cuộc khủng hoảng Trung Đông bắt đầu, Liên minh châu Âu (EU) đã chi thêm hơn 50 tỷ euro (57,1 tỷ USD) để nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch.

Trụ sở Ủy ban châu Âu tại Brussels, Bỉ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ủy ban châu Âu (EC) mới đây đã công bố Kế hoạch hành động điện khí hóa và sửa đổi Ets (thị trường trao đổi hạn ngạch khí thải) với mục tiêu giảm sự phụ thuộc vào khí đốt nhập khẩu và khiến điện năng có giá phải chăng hơn.

Trọng tâm là các quy định mới về giá cả, mạng lưới và các ưu đãi nhằm đẩy nhanh quá trình chuyển đổi trong ngành công nghiệp, giao thông và xây dựng.

Thay vì chỉ là một kế hoạch thúc đẩy điện năng, đây là một sự thay đổi trong chiến lược năng lượng. EC muốn đảm bảo rằng việc sử dụng điện có chi phí thấp hơn so với việc tiếp tục phụ thuộc vào khí đốt.

Đây là trọng tâm của Kế hoạch hành động điện khí hóa được trình bày ngày 17/7 cùng với việc sửa đổi Ets, thị trường CO2 châu Âu, gồm một gói chính sách gắn kết an ninh năng lượng, khả năng cạnh tranh công nghiệp và khử carbon.

Sự thúc đẩy này là hệ quả từ bối cảnh địa chính trị. Kể từ khi cuộc khủng hoảng Trung Đông bắt đầu, Liên minh châu Âu (EU) đã chi thêm hơn 50 tỷ euro (57,1 tỷ USD) để nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch. Tintức chính trị

Theo EC, đây là minh chứng cho thấy châu Âu vẫn dễ bị tổn thương như thế nào với một nửa cầu năng lượng vẫn còn phụ thuộc vào dầu mỏ và khí đốt nhập khẩu.

Nghịch lý châu Âu

Dường như nghịch lý khi hơn 70% lượng điện năng của châu Âu đã được sản xuất từ các nguồn phát thải thấp, bao gồm năng lượng tái tạo và hạt nhân.

Tuy nhiên, chỉ có 23% tiêu thụ năng lượng cuối cùng là điện, một tỷ lệ đã chững lại trong gần 10 năm qua. Vì lý do đó, EC sẽ đưa ra một mục tiêu điện khí hóa của châu Âu, với giá trị cụ thể sẽ được xác định trong gói lập pháp.

Mục tiêu là rõ ràng, khi giá điện vẫn còn quá đắt, trung bình gấp 2,2 lần đến 2,5 lần so với khí đốt, một sự chênh lệch khiến nhiều chính phủ không nhiệt tình trong việc thúc đẩy máy bơm nhiệt, ô tô điện và các quy trình công nghiệp điện khí hóa.

Một ví dụ điển hình là tại Italy hiện nay, thuế điện với doanh nghiệp có thể cao gấp 20 lần so với thuế đánh vào nhiên liệu hóa thạch, trên cùng một dịch vụ.

Vì vậy, EC đề xuất một nguyên tắc nhằm định hướng cho các chính sách quốc gia trong tương lai. Đó là điện năng không được đánh thuế cao hơn khí đốt, mà không cần sửa đổi chỉ thị châu Âu về thuế năng lượng.

Các quốc gia thành viên EU sẽ được yêu cầu cân bằng lại thuế và các loại phí để nguồn điện không bị bất lợi so với nhiên liệu hóa thạch.

Các rào cản

Ngoài vấn đề chi phí, Kế hoạch hành động điện khí hóa của EC cũng xác định 4 trở ngại lớn khác, bao gồm sự thiếu hụt cơ sở hạ tầng, mạng lưới, lưu trữ, trạm sạc và hệ thống “xe kết nối lưới điện”; nhu cầu đẩy nhanh đổi mới các công nghệ chưa hoàn thiện; tăng cường sản xuất và kỹ năng của người lao động; và cuối cùng là chi phí ban đầu cao của những công nghệ như máy bơm nhiệt và xe điện.

Để vượt qua những rào cản này, Brussels dự kiến các công cụ tài chính mới, hỗ trợ đầu tư nhiều hơn và cải cách các quy tắc kết nối mạng lưới.

Các biện pháp này liên quan đến tất cả các lĩnh vực chính. Với ngành công nghiệp, các thỏa thuận mua năng lượng tái tạo (PPA), quy hoạch khu công nghiệp và kết nối với hệ thống Ets, Quỹ Đổi mới và Ngân hàng khử carbon công nghiệp châu Âu trong tương lai đã được lên kế hoạch.

Trong lĩnh vực xây dựng, vốn chiếm khoảng một nửa lượng tiêu thụ khí đốt ở châu Âu, kế hoạch tập trung vào việc phổ biến máy bơm nhiệt, mà theo EC có thể giảm chi phí năng lượng từ 20% đến 60%.

Đối với giao thông, Brussels muốn đẩy nhanh việc phổ biến xe tải điện thông qua các ưu đãi, hành lang sạc, giảm phí cầu đường và những công cụ cho thuê xã hội cho xe ôtô điện.

Việc EC sửa đổi Ets đi kèm với Kế hoạch hành động điện khí hóa bằng cách đặt đầu tư vào trung tâm. Theo đề xuất của EC, ít nhất một nửa doanh thu từ thị trường CO2 châu Âu sẽ được tái đầu tư vào các ngành chịu chi phí phát thải, tài trợ cho quá trình điện khí hóa, đổi mới và khử carbon công nghiệp.

Ngoài ra, hạn ngạch miễn phí sẽ ngày càng phụ thuộc vào việc thực hiện các khoản đầu tư vào công nghệ sạch, trong khi Ngân hàng khử carbon công nghiệp châu Âu mới sẽ huy động tới 100 tỷ euro để hỗ trợ khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp

Việt Hải