AI đang thay đổi cuộc chơi của nhà đầu tư chứng khoán ra sao?

AI đang thay đổi cuộc chơi của nhà đầu tư chứng khoán ra sao?

Khi mức độ ứng dụng AI ngày càng tăng, giới quản lý cũng bắt đầu thận trọng hơn với rủi ro từ công nghệ này trong hoạt động giao dịch chứng khoán.

Tháng 4 vừa qua, East Money, một trong những công ty môi giới chứng khoán bán lẻ lớn nhất Trung Quốc, đã tổ chức một cuộc thi giao dịch ảo, yêu cầu người dùng triển khai tác nhân AI (AI Agent) OpenClaw để giao dịch danh mục cổ phiếu với giải thưởng trị giá 500 Nhân dân tệ (73.5 USD).

Cuộc thi chỉ diễn ra trong môi trường mô phỏng và không sử dụng tiền thật. Tuy nhiên, việc dùng bot AI để giao dịch chứng khoán hiện đã trở thành thực tế đối với nhiều nhà đầu tư cá nhân.

Về cơ bản, nhà đầu tư có thể kết nối một mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) với giao diện lập trình ứng dụng (API) của công ty môi giới, nhập chiến lược giao dịch rồi để AI tự động thực hiện các lệnh mua bán.

Nhiều công ty môi giới lớn tại Trung Quốc, bao gồm East Money, hiện đã triển khai các tính năng cho phép người dùng kết nối OpenClaw với cơ sở dữ liệu nội bộ để nhận tóm tắt thông tin và khuyến nghị cổ phiếu do AI tạo ra.

Dù vậy, các công ty môi giới tại Trung Quốc hiện vẫn cấm nhân viên sử dụng công cụ AI cho hoạt động giao dịch chuyên nghiệp, do lo ngại liên quan tới bảo mật dữ liệu và rủi ro thực thi lệnh.

David Friedland, Giám đốc điều hành khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Interactive Brokers (IBKR) – nền tảng giao dịch điện tử lớn nhất Mỹ, cho biết hiện vẫn rất khó để các công ty môi giới theo dõi việc khách hàng sử dụng AI agent như OpenClaw để tự viết mô hình giao dịch thay mặt họ.

“Chúng tôi có thể đo tốc độ và thời lượng các lệnh được gửi vào hệ thống, nhưng đó cũng có thể chỉ là một chương trình máy tính”, ông nói với Nikkei Asia. “Rất khó để biết chính xác mọi người đang sử dụng công cụ gì”.

“Nhưng chắc chắn chúng ta sẽ thấy ngày càng nhiều người sử dụng mô hình AI để tự viết mã giao dịch”, ông nói thêm.

Nhà đầu tư có thể sử dụng AI bằng cách kết nối mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) với giao diện lập trình ứng dụng (API) của công ty môi giới chứng khoán. (Ảnh tư liệu: Hazumu Urushiyama)

Tại Hồng Kông, nơi nhà đầu tư có thể dễ dàng tiếp cận nhiều loại tài sản từ cổ phiếu tới phái sinh trên hầu hết các thị trường quốc tế, các công ty môi giới cũng đang chạy đua tích hợp AI vào nền tảng giao dịch của mình.

Tuy nhiên, so với Trung Quốc đại lục, họ thận trọng hơn nhiều với giao dịch tự động hoàn toàn do lo ngại rủi ro pháp lý.

Futu Holdings, công ty môi giới có trụ sở tại Hồng Kông sở hữu hai nền tảng Futubull và Moomoo, đã ra mắt trợ lý AI “Skills” vào tháng 3 dựa trên mô hình ngôn ngữ lớn DeepSeek.

Khách hàng có thể cài đặt trợ lý này trên các nền tảng mã nguồn mở như OpenClaw, Claude Code hay Cursor để hỗ trợ triển khai chiến lược giao dịch. Dù vậy, người dùng vẫn phải tự nhập mật khẩu để xác nhận lệnh cuối cùng.

Futu cũng đã triển khai các công cụ AI cho phép người dùng tạo chiến lược giao dịch định lượng bằng ngôn ngữ tự nhiên mà không cần biết lập trình.

“Tác động của AI lên giao dịch có thể khá tinh tế trong ngắn hạn, nhưng ý nghĩa dài hạn là rất lớn”, Vincent Yao, Giám đốc trung tâm tăng trưởng AI tại Futu Holdings, cho biết.

“Chúng tôi đã ghi nhận mối tương quan tích cực giữa việc sử dụng AI và mức độ giao dịch của người dùng”.

Theo Yao, công ty hiện theo dõi mức độ ứng dụng AI thông qua cách người dùng tương tác với các nội dung do AI tạo ra như phân tích tài chính hoặc gợi ý chiến lược.

Dù vậy, ông cũng thừa nhận nhiều tính năng của chatbot NiuNiu AI hiện vẫn bị giới hạn do yêu cầu pháp lý, dù ban đầu được thiết kế theo hướng tác nhân AI có khả năng hành động tự động. Hiện chatbot này chủ yếu chỉ được sử dụng cho mục đích hỏi đáp.

Không chỉ các công ty môi giới, những doanh nghiệp AI hàng đầu thế giới cũng đang đẩy mạnh thâm nhập lĩnh vực tài chính để mở rộng tập khách hàng doanh nghiệp.

Tuần trước, Anthropic đã giới thiệu 10 AI agent mới phục vụ các công việc mà hãng gọi là “tốn thời gian nhất” trong ngành tài chính, bao gồm xây dựng bài trình bày cơ hội đầu tư (pitchbook), sàng lọc hồ sơ xác minh khách hàng (KYC) và xử lý sổ sách hoàn tất giao dịch.

Tuy nhiên, việc AI ngày càng tham gia sâu vào hoạt động tài chính cũng khiến ranh giới giữa phân tích dữ liệu và tư vấn đầu tư trở nên mờ nhạt hơn.

Tại hầu hết các thị trường được quản lý, bao gồm Hồng Kông, việc cung cấp khuyến nghị hoặc tư vấn đầu tư thường yêu cầu giấy phép riêng và kéo theo trách nhiệm pháp lý cao hơn với khách hàng.

Hiện Hồng Kông chưa ban hành bộ quy định riêng cho AI trong lĩnh vực tài chính mà chủ yếu áp dụng theo khung pháp lý hiện hành.

Trong một thông tư công bố tháng 11/2024, Ủy ban Chứng khoán và Hợp đồng tương lai Hồng Kông (SFC) đã xếp việc sử dụng AI để đưa ra khuyến nghị, nghiên cứu hoặc tư vấn đầu tư vào nhóm “ứng dụng rủi ro cao”, đồng thời yêu cầu các tổ chức tài chính phải triển khai các biện pháp kiểm soát và giảm thiểu rủi ro phù hợp.

“AI đang thay đổi quá nhanh nên các quy định chắc chắn sẽ cần thời gian để bắt kịp”, David Friedland của Interactive Brokers nhận định.

“Đột nhiên, với AI, ai cũng có thể trông giống như nhà giao dịch quyền chọn giỏi nhất thế giới”, David Friedland của Interactive Brokers nói khi đề cập tới rủi ro từ giao dịch bằng AI.

“Nhưng trên thực tế, họ vẫn cần được đào tạo và có kinh nghiệm để hiểu những rủi ro phía sau các giao dịch đó”.

Giống Hồng Kông, phần lớn nền kinh tế châu Á hiện vẫn áp dụng các quy định chứng khoán hiện hành để quản lý hoạt động AI trong tài chính.

Tháng 11 năm ngoái, Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS) đã công bố tài liệu tham vấn về “Hướng dẫn quản lý rủi ro AI”, yêu cầu các tổ chức tài chính phải đánh giá mức độ rủi ro của từng trường hợp sử dụng AI trước khi triển khai, đồng thời đảm bảo các rủi ro còn lại nằm trong ngưỡng chấp nhận được.

Đến tháng 3 năm nay, MAS tiếp tục ra mắt một bộ công cụ nhằm hỗ trợ các tổ chức tài chính quản lý rủi ro liên quan tới AI.

Trong khi đó, Trung Quốc đang tích hợp quản trị AI tài chính vào hệ thống quản lý AI nghiêm ngặt thông qua nhiều lớp quy định chuyên ngành. Giới chức nước này đặc biệt nhạy cảm với các khuyến nghị đầu tư do AI tạo ra.

Năm 2025, một công ty chứng khoán tại Thượng Hải đã bị phạt 2 triệu Nhân dân tệ sau khi không công bố rõ các giới hạn thuật toán trong các khuyến nghị đầu tư do AI tạo ra.

Dù AI đang nhanh chóng được ứng dụng vào giao dịch tài chính, công nghệ này cho tới nay vẫn chưa mang lại những mức lợi nhuận “gây choáng” cho nhà đầu tư.

Cuối năm 2025, phòng nghiên cứu AI tài chính Nof1 đã tổ chức một cuộc thi giao dịch giữa 8 mô hình AI hàng đầu. Mỗi mô hình được cấp 10,000 USD để giao dịch cổ phiếu công nghệ Mỹ trong vòng hai tuần, đồng thời được toàn quyền chấp nhận rủi ro và sử dụng đòn bẩy.

Kết quả cho thấy chỉ 6 trong tổng số 32 lần thử nghiệm tạo ra lợi nhuận dương. Mô hình Grok 4.20 đứng đầu với mức sinh lời 34.59%.

Dù vậy, nhiều công ty môi giới tin rằng AI sẽ sớm trở thành một phần không thể thiếu trong hoạt động đầu tư.

“Chỉ còn là vấn đề thời gian trước khi mọi người đổ xô vào các bot AI để kiếm tiền”, Friedland nói.

Theo Jingxin Du, Trưởng bộ phận sản phẩm TigerAI tại Tiger Brokers – công ty môi giới Trung Quốc có trụ sở tại Singapore tập trung vào thị trường Hong Kong và Mỹ – cuộc cạnh tranh tiếp theo giữa các công ty môi giới sẽ không còn xoay quanh tốc độ giao dịch mà là khả năng biến dữ liệu thành insight hiệu quả tới đâu.

“Trọng tâm sẽ chuyển từ tốc độ sang khả năng tạo ra tri thức và góc nhìn đầu tư”, ông nói.

Du cho biết tổng số lượt tương tác toàn cầu với TigerAI đã vượt 10 triệu vào cuối tháng 3, tăng 500% so với thời điểm ra mắt một năm trước. Trong cùng giai đoạn, số người dùng cũng tăng 148%.

Daniel Tse, Giám đốc điều hành tại Futu, cho rằng tư vấn đầu tư có thể sẽ là lĩnh vực AI đóng vai trò lớn nhất trong tương lai, dù ngành tài chính vẫn còn nhiều rào cản phải vượt qua.

“Không chỉ là vấn đề tuân thủ quy định”, ông nói. “Thách thức lớn hơn là làm sao huấn luyện AI để các khuyến nghị của nó không bị thiên lệch. Đó là vấn đề cốt lõi mà cả ngành hiện vẫn đang cố giải quyết”.

Vũ Hạo