Thất thế tại thị trường tỷ dân, Honda, Toyota quay sang học cách làm xe điện từ Trung Quốc

Thất thế tại thị trường tỷ dân, Honda, Toyota quay sang học cách làm xe điện từ Trung Quốc

Các hãng xe Nhật Bản như Honda và Toyota đang ngày càng dựa nhiều hơn vào công nghệ và linh kiện Trung Quốc cho những mẫu xe điện bán tại thị trường này, trong nỗ lực rút ngắn thời gian phát triển và giảm chi phí.

Mẫu xe điện bZ7 của Toyota có thiết kế tương đồng với Hyptec A800 của Guangzhou Automobile Group (GAC). (Ảnh: Shinya Sawai)

Tháng 4/2026, Chủ tịch Honda Motor Toshihiro Mibe một mình tới Quảng Châu và dành ba ngày thăm hàng loạt doanh nghiệp, trong đó có Guangzhou Automobile Group (GAC) – đối tác liên doanh lâu năm của hãng tại Trung Quốc.

Chuyến đi diễn ra chỉ một tháng sau khi Honda công bố khoản lỗ lớn liên quan đến việc đánh giá lại chiến lược điện hóa. Ông Mibe khi đó thậm chí chịu sức ép từ một số phía yêu cầu từ chức.

Một tháng sau chuyến công tác, ngày 14/05, Chủ tịch Honda tuyên bố hãng sẽ sử dụng “các nền tảng do đối tác địa phương cung cấp” cho hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc.

Động thái này phản ánh một sự thay đổi đáng chú ý của ngành ô tô Nhật Bản. Những chiếc xe vẫn mang logo Honda hay Toyota, nhưng công nghệ bên dưới lớp vỏ ngày càng có dấu ấn của Trung Quốc. Đồng thời, các hãng xe Nhật cũng đang học từ chính đối thủ địa phương cách phát triển sản phẩm nhanh hơn và với chi phí thấp hơn.

Thực tế, Honda từng cân nhắc hướng đi này từ ba năm trước. Hãng đã nhiều lần thử nghiệm nền tảng xe điện của GAC, nhưng cuối cùng quyết định không sử dụng.

Lựa chọn tự đi một mình đã phản tác dụng. Khi các đối thủ Trung Quốc liên tục tung ra những mẫu xe điện mới với hàng loạt tính năng công nghệ cao, người tiêu dùng dần quay lưng với Honda. Doanh số của hãng tại Trung Quốc giảm một nửa trong giai đoạn 2023-2025.

“Giá xe Honda cao hơn 100,000 Nhân dân tệ, tương đương 14,800 USD, hoặc thậm chí hơn so với xe của các hãng nội địa có hiệu suất tương đương hoặc tốt hơn”, một lãnh đạo nhà cung cấp linh kiện cho biết.

Toyota cũng đang đi theo con đường tương tự.

Mẫu xe điện bZ7 được Toyota ra mắt tại Trung Quốc vào tháng 3 có kiểu dáng gần giống GAC Hyptec A800. Một số thông số, chẳng hạn khoảng cách giữa bánh trước và bánh sau, giống nhau tới từng milimet. Cả hai mẫu xe đều sử dụng công nghệ của Huawei Technologies.

“Chúng tôi đang ở giai đoạn tiếp nhận xe từ các đối tác”, Phó Chủ tịch điều hành Toyota Hiroki Nakajima cho biết.

Nissan Motor và Mazda Motor thậm chí đã bắt đầu xuất khẩu những mẫu xe được phát triển theo cách này ra ngoài Trung Quốc.

Thời kỳ coi thường xe Trung Quốc đã qua

Quan điểm từng phổ biến trong giới lãnh đạo các hãng xe lớn Nhật Bản vào thập niên 2010 rằng Trung Quốc “không bao giờ có thể bắt kịp” giờ đã biến mất.

Các hãng xe Trung Quốc nhìn ô tô như một sản phẩm kỹ thuật số. Vì vậy, họ xây dựng mô hình phát triển hoàn toàn khác với cách cải tiến từng bước, vốn từng tạo nên thành công cho ngành ô tô Nhật Bản.

Xiaomi, hãng điện thoại thông minh gia nhập thị trường xe điện vào tháng 3/2024 và bán hơn 400,000 xe trong năm 2025, đang hướng tới các “nhà máy không đèn” – các cơ sở sản xuất tự động hoàn toàn bằng robot và AI, không cần công nhân hay thậm chí ánh sáng phục vụ con người.

Các hãng xe Trung Quốc cũng đưa AI vào quá trình phát triển sản phẩm, cho phép làm việc liên tục theo ba ca. Nhờ đó, tốc độ phát triển có thể nhanh gấp đôi quy trình truyền thống của các hãng Nhật Bản.

Phía sau lợi thế này là một chuỗi cung ứng mới, từ pin xe điện đến đất hiếm, được xây dựng thông qua sự phối hợp giữa khu vực công và tư. Hệ sinh thái đó giúp Trung Quốc sản xuất xe nhanh hơn và với chi phí thấp hơn.

Theo hãng nghiên cứu Mobility Global của Mỹ, thị phần của các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc trên thị trường toàn cầu đã tăng gấp đôi trong một thập kỷ, lên 25% vào năm 2025.

Họ đang tiến sát các hãng xe Nhật Bản, nhóm có thị phần giảm 4 điểm phần trăm trong cùng giai đoạn xuống còn 26%.

Sự suy giảm sức cạnh tranh quốc tế của ngành ô tô Nhật Bản cũng đang phản ánh lên thị trường chứng khoán.

Trong khi chỉ số Nikkei 225 tăng hơn gấp đôi trong 5 năm qua, cổ phiếu Honda chỉ tăng khoảng 30%, còn Toyota tăng khoảng 40%.

Toyota học công thức Trung Quốc để tự làm xe

Toyota lại chọn cách tiếp cận thận trọng hơn. Hãng đã thành lập một công ty con do mình sở hữu hoàn toàn tại Thượng Hải, dự kiến bắt đầu sản xuất xe điện mang thương hiệu Lexus từ năm 2027.

Mục tiêu của Toyota là học hỏi cách các hãng Trung Quốc phát triển xe điện, sau đó áp dụng những kinh nghiệm này để cạnh tranh bằng các mẫu xe do chính hãng tự phát triển.

Tuy nhiên, các đối thủ Trung Quốc cũng sẽ không đứng yên.

Mỹ và Ấn Độ – hai thị trường ô tô lớn thứ hai và thứ ba thế giới, nơi các thương hiệu Trung Quốc vẫn chưa tạo được chỗ đứng đáng kể – có thể trở thành những chiến trường tiếp theo của ngành ô tô Nhật Bản.

Muốn cạnh tranh, các hãng xe Nhật sẽ phải kết hợp thế mạnh lâu đời về độ tin cậy với hai lợi thế đang giúp xe Trung Quốc bứt phá: Tốc độ phát triển và chi phí thấp.

“Trong vòng ba năm, chúng tôi sẽ tìm ra cách để chiến thắng”, Chủ tịch Honda Toshihiro Mibe nói. “Nếu không làm được, chúng tôi sẽ gặp rắc rối”.

Vũ Hạo