Ông Trump đề xuất thu phí 20% hàng hóa qua eo biển Hormuz, tái áp đặt phong tỏa Iran

Ông Trump đề xuất thu phí 20% hàng hóa qua eo biển Hormuz, tái áp đặt phong tỏa Iran

Ngày 13/07, Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ sẽ áp mức phí “20% đối với toàn bộ hàng hóa vận chuyển” qua eo biển Hormuz, sau khi tuyên bố Washington là “người bảo vệ” tuyến hàng hải dầu mỏ quan trọng này.

Tổng thống Mỹ Donald Trump

Trong bài đăng trên Truth Social, ông Trump cũng cho biết Mỹ sẽ tái áp đặt lệnh phong tỏa đối với các cảng của Iran gần eo biển Hormuz, tâm điểm trong cuộc xung đột đang nhanh chóng leo thang trở lại giữa Washington và Tehran. Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), lệnh phong tỏa sẽ được nối lại vào 16h ngày 13/07, giờ miền Đông nước Mỹ.

“Chúng tôi sẽ tấn công họ tối nay và loại bỏ toàn bộ năng lực của họ liên quan đến eo biển”, ông Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng vào chiều ngày 13/07. “Và tôi nghĩ cuối cùng, chúng tôi sẽ kiểm soát toàn bộ nơi này”.

Mỹ trước đó đã bác bỏ kế hoạch của Iran về việc thu phí các tàu đi qua eo biển Hormuz. Các chuyên gia hàng hải, cơ quan quản lý và ngay cả những quan chức cấp cao trong chính quyền Trump đều cho rằng việc thu phí như vậy là trái với luật pháp quốc tế.

Tuy nhiên, thay vì kêu gọi đưa Hormuz trở lại trạng thái trước chiến tranh như một tuyến hàng hải quốc tế miễn phí, bài đăng của ông Trump cho rằng các tàu thương mại muốn đi qua eo biển giờ đây phải trả tiền cho Mỹ để được bảo vệ.

Giá dầu tăng vọt và các chỉ số chứng khoán giảm điểm sau tuyên bố của Tổng thống Mỹ.

Trước khi hoạt động vận tải bị bóp nghẹt khi chiến tranh bùng phát vào cuối tháng 2, khoảng 20% lượng dầu giao dịch trên toàn cầu đi qua eo biển Hormuz.

“Eo biển đang MỞ và sẽ tiếp tục MỞ, dù có hay không có Iran”, ông Trump viết.

Theo Tổng thống Mỹ, tất cả các quốc gia ngoại trừ Iran sẽ được “sử dụng eo biển một cách công bằng và tự do”. Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh Mỹ và Iran tiếp tục giao tranh, khiến triển vọng đạt được một thỏa thuận hòa bình ngày càng xa vời và lưu lượng tàu chở dầu qua Hormuz một lần nữa giảm xuống mức rất thấp.

“MỸ từ thời điểm này sẽ được biết đến với tên gọi ‘NGƯỜI BẢO VỆ EO BIỂN HORMUZ’. Tuy nhiên, để bảo đảm CÔNG BẰNG, chúng tôi sẽ được hoàn trả ở mức 20% đối với toàn bộ giá trị hàng hóa vận chuyển qua đây, nhằm bù đắp mọi chi phí cần thiết cho nhiệm vụ bảo đảm an toàn và an ninh tại khu vực đầy biến động này của thế giới”, ông Trump tuyên bố. “Quá trình và việc triển khai sẽ bắt đầu ngay lập tức”.

Trong một bức thư gửi Thượng viện đề ngày 10/07, ông Trump cho biết Mỹ đã bắt đầu chiến dịch quân sự mới nhằm vào Iran từ ngày 07/07. Bức thư được gửi theo các yêu cầu đối với tổng thống trong Nghị quyết Quyền lực Chiến tranh.

Theo nghị quyết này, Quốc hội Mỹ tháng trước đã thông qua một biện pháp yêu cầu chấm dứt hoạt động thù địch của Mỹ tại Iran. Tuy nhiên, động thái chủ yếu mang tính biểu tượng và không buộc ông Trump phải rút quân.

Nhiều chi tiết về chính sách thu phí được đề xuất vẫn chưa rõ ràng. Nhà Trắng chưa lập tức phản hồi các câu hỏi của CNBC liên quan đến tuyên bố của ông Trump.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày thứ Hai tuyên bố Iran, chứ không phải Mỹ, mới là bên kiểm soát eo biển và xứng đáng “được trả tiền cho dịch vụ này”.

“20% tất nhiên là quá cao. Chúng tôi sẽ công bằng”, ông Araghchi viết trên X.

Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thuộc Liên Hợp Quốc sau tuyên bố của ông Trump cho biết cơ quan này “kiên quyết phản đối việc thu phí đối với hoạt động đi qua các eo biển được sử dụng cho hàng hải quốc tế”.

“Không có cơ sở pháp lý nào cho phép áp đặt phí bắt buộc chỉ đơn thuần để đi qua một eo biển”, IMO cho biết trong tuyên bố gửi CNBC.

Quan điểm này tương đồng với phát biểu trước đó của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio. “Không quốc gia nào được phép thu phí hoặc lệ phí trên một tuyến hàng hải quốc tế. Đó là luật pháp quốc tế hiện hành”, ông Rubio nói hồi tháng trước.

Việc Mỹ cung cấp dịch vụ bảo vệ tàu thuyền tại Vịnh Ba Tư không phải chưa từng có tiền lệ. Trong những năm 1980, Washington từng bảo vệ các tàu Kuwait trước các cuộc tấn công của Iran.

Tuy nhiên, David Goldwyn, Chủ tịch Goldwyn Global Strategies và cựu đặc phái viên Bộ Ngoại giao Mỹ dưới thời chính quyền Obama, cho rằng mức phí 20% là “khá giống hành vi ép buộc”, đặc biệt khi “chưa rõ Mỹ có thực sự bảo đảm được hành trình an toàn hay không”.

“Nếu Mỹ có thể hộ tống tàu an toàn và bảo đảm không còn mối đe dọa từ Iran, chúng ta đã thấy điều đó xảy ra trong vài tuần qua”, ông Goldwyn nói. “Vì vậy, tôi cho rằng đây thực sự chỉ là lời đe dọa phô trương”.

Ông Trump đã phát tín hiệu về chính sách này trong cuộc phỏng vấn với Fox News vào sáng thứ Hai, khi tuyên bố Mỹ “sẽ được trả tiền để bảo vệ” eo biển.

“Chúng tôi sẽ giữ eo biển và có lẽ sẽ vận hành nó”, ông Trump nói. “Chúng tôi sẽ trở thành người bảo vệ eo biển, có thể gọi là thiên thần hộ mệnh của eo biển. Và chúng tôi phải được hoàn trả chi phí”.

“Không thể kỳ vọng chúng tôi làm việc đó miễn phí như suốt nhiều năm qua”, ông nói thêm. “Chúng tôi từng bảo vệ nơi này mà không thu tiền. Giờ đây, chúng tôi sẽ bảo vệ và sẽ được trả tiền để làm điều đó. Rất nhiều tiền”.

Kể từ khi xung đột bùng phát, Iran đã nhiều lần phát tín hiệu về kế hoạch thu phí hoặc áp các khoản lệ phí đối với tàu đi qua Hormuz, kịch bản bị Mỹ phản đối.

Thỏa thuận ngừng bắn tạm thời mà Mỹ và Iran ký vào giữa tháng 6 quy định rõ Tehran không được áp bất kỳ khoản phí nào đối với tàu thương mại đi qua eo biển.

Tuy nhiên, thỏa thuận đã bị xói mòn nghiêm trọng bởi hàng loạt vụ tấn công trong khu vực, đến mức ông Trump tuần trước tuyên bố lệnh ngừng bắn đã “kết thúc”.

Trước đây, ông Trump cũng từng đề cập khả năng Mỹ thu tiền từ các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz. Những phát biểu mới nhất cho thấy Tổng thống Mỹ đang tiếp tục thúc đẩy ý tưởng này khi thỏa thuận ngừng bắn giữa Washington và Tehran gần như sụp đổ.

Trí Nhân