Tín hiệu cảnh báo từ thị trường trái phiếu

Tín hiệu cảnh báo từ thị trường trái phiếu

Theo chính lời Tổng thống Donald Trump, thị trường chứng khoán hay hàng hóa có thể chỉ “ăn vạ” rồi nhanh chóng bị bỏ qua, nhưng khi thị trường trái phiếu bắt đầu “gầm gừ”, mọi người buộc phải chú ý.

Thực tế, chính đợt bán tháo mạnh trên thị trường trái phiếu hồi tháng 4/2025 đã khiến ông Trump phải tạm hoãn kế hoạch áp thuế đối ứng quy mô lớn.

Giờ đây, thị trường trái phiếu lại tiếp tục phát tín hiệu cảnh báo. Nhưng lần này, chưa rõ ông Trump có thể làm gì để nhanh chóng xoa dịu giới đầu tư.

“Thị trường trái phiếu đang phản ứng với sự bất ổn do giá dầu gây ra, và dường như ông Trump chưa biết cách thoát khỏi vấn đề mà chính ông đã tạo ra”, ông Daniel Alpert – đối tác quản lý tại Westwood Capital – nhận định.

Nói cách khác, giới đầu tư trái phiếu bắt đầu tin rằng cú sốc lạm phát hiện nay – chủ yếu do chiến sự Iran khiến dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz bị gián đoạn – có thể không chỉ mang tính “ngắn hạn” như ông Trump tuyên bố. Điều đó đồng nghĩa giá trái phiếu có nguy cơ tiếp tục giảm sâu.

Đây là vấn đề ảnh hưởng tới tất cả mọi người, từ nhà đầu tư cho tới người dân bình thường.

Tờ CNN ví thị trường trái phiếu giống như một chiếc cân truyền thống: Một bên là giá trái phiếu, bên còn lại là lợi suất. Khi giá trái phiếu giảm, lợi suất sẽ tăng.

Hiện giá trái phiếu đang chịu áp lực từ hàng loạt yếu tố như lạm phát gia tăng, nợ công tăng nhanh hơn tăng trưởng kinh tế, nợ tiêu dùng, chi phí cho chiến sự Iran, nguy cơ Fed tăng lãi suất và cả nhu cầu tài trợ cho làn sóng AI.

Khi giá trái phiếu giảm, nhà đầu tư thực chất đang gửi thông điệp tới Chính phủ rằng: “Nếu muốn giữ tiền của chúng tôi, các ông sẽ phải trả lãi cao hơn”.

Điều đó khiến chi phí vay nợ của Chính phủ tăng lên, đồng nghĩa ngân sách dành cho các dịch vụ xã hội sẽ bị thu hẹp. Đồng thời, do lãi suất vay mua nhà, vay mua xe và thẻ tín dụng đều gắn với lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm, người tiêu dùng cũng sẽ phải gánh chi phí tài chính cao hơn.

Hệ quả là tăng trưởng kinh tế có thể chậm lại và nguy cơ suy thoái gia tăng, dù hiện tại kinh tế Mỹ vẫn chưa rơi vào trạng thái cận suy thoái.

Áp lực trên thị trường trái phiếu trong ngày 19/05 lớn tới mức đã làm lu mờ cơn sốt cổ phiếu công nghệ – động lực liên tục đẩy chứng khoán Mỹ lên các đỉnh lịch sử thời gian gần đây. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm đã vượt 5.2%, mức cao nhất kể từ năm 2007, trong khi S&P 500 giảm phiên thứ ba liên tiếp.

Khác với chứng khoán hay hàng hóa thường phản ứng mạnh với các phát biểu của ông Trump hoặc lãnh đạo thế giới, thị trường trái phiếu vận hành theo logic khác.

Kể từ khi chiến sự Iran bùng phát gần ba tháng trước, ông Trump nhiều lần tuyên bố cuộc chiến “sắp kết thúc”. Mỗi lần như vậy, chứng khoán thường tăng còn giá dầu giảm, trước khi thị trường nhanh chóng quay lại trạng thái lo ngại như cũ.

Ngày 18/05, ông Trump cho biết đã hủy kế hoạch tấn công Iran để nhường chỗ cho các cuộc đàm phán “nghiêm túc”. Chứng khoán thu hẹp đà giảm còn giá dầu hạ nhiệt, nhưng thị trường trái phiếu gần như không phản ứng tích cực và vẫn tiếp tục bị bán tháo trên toàn cầu.

Nguyên nhân là nhà đầu tư không chỉ lo ngại về chiến tranh hay lạm phát do dầu mỏ, mà còn nhìn thấy hàng loạt rủi ro lớn đang cùng lúc xuất hiện.

“Câu chuyện hiện tại rất đơn giản nhưng khó chịu: Thế giới phát triển đang có quá nhiều nợ, quá ít kỷ luật tài khóa và hoàn toàn không có ý chí chính trị để giải quyết vấn đề đó… Cú sốc năng lượng toàn cầu chỉ là giọt nước tràn ly”, ông Ajay Rajadhyaksha – Chủ tịch phụ trách bộ phận nghiên cứu toàn cầu tại Barclays – nhận định.

Vương Đông