Ông chủ JD.com: Robot rồi sẽ thay thế 700,000 nhân viên giao hàng

Ông chủ JD.com: Robot rồi sẽ thay thế 700,000 nhân viên giao hàng

Lãnh đạo của một trong những tập đoàn thương mại điện tử lớn nhất Trung Quốc cảnh báo rằng hàng trăm ngàn nhân viên giao hàng có thể bị thay thế bởi robot trong tương lai, làm nổi bật sức ép ngày càng lớn mà làn sóng tự động hóa đang đặt lên thị trường lao động nước này.

Ông Richard Liu, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch JD.com

Phát biểu tại Diễn đàn CEO APEC ở Bắc Kinh hôm 22/06, ông Richard Liu, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch JD.com, cho biết công ty đang chuẩn bị cho kịch bản robot đảm nhận phần lớn hoạt động giao nhận trong những năm tới.

“Chắc chắn robot sẽ giao hàng. Sẽ đến một ngày mà các nhân viên giao nhận gần như không còn cần thiết nữa”, ông Liu nói.

JD.com hiện có khoảng 700,000 nhân viên giao hàng trên toàn Trung Quốc. Để chuẩn bị cho quá trình chuyển đổi, công ty đã ký kết hợp tác với khoảng 120 trường học nhằm đào tạo lại lực lượng lao động này, giúp họ chuyển sang các công việc mới như bảo trì, sửa chữa và vận hành robot.

“Tôi không muốn 700,000 anh em của chúng tôi mất việc hay không còn kế sinh nhai”, ông Liu cho biết.

Dù không đưa ra thời gian cụ thể, ông Liu cho biết việc ứng dụng robot giao hàng đang diễn ra nhanh chóng tại Trung Quốc. Nhiều chương trình thí điểm đã được triển khai, từ robot giao đồ ăn tại sân bay đến các robot có thể tự di chuyển bằng tàu điện để tiếp tế hàng hóa cho các cửa hàng tiện lợi.

Những phát biểu của nhà sáng lập JD.com phản ánh một trong những thách thức lớn nhất đối với nền kinh tế Trung Quốc hiện nay: Làm thế nào để cân bằng giữa việc đẩy mạnh tự động hóa nhằm nâng cao năng suất và bảo vệ việc làm cho hàng triệu lao động phổ thông.

Tuyên bố của ông Liu được đưa ra trong bối cảnh thị trường lao động Trung Quốc ngày càng phụ thuộc vào các hình thức việc làm linh hoạt. Theo Trung tâm Nghiên cứu Các Hình thức Việc làm Mới của Trung Quốc, số lao động thời vụ và lao động nền tảng – bao gồm công nhân nhà máy, tài xế công nghệ và nhân viên giao hàng – dự kiến đạt 320 triệu người trong năm nay, tăng mạnh so với khoảng 200 triệu người cách đây 5 năm. Nhóm này hiện chiếm khoảng 40% tổng việc làm tại khu vực thành thị.

Nguy cơ robot thay thế lao động chân tay, cùng với sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo có thể làm thay đổi nhiều công việc văn phòng, đang làm gia tăng lo ngại trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp thanh niên tại Trung Quốc vẫn ở mức 16.3% trong tháng 4.

Dù vậy, ông Liu cho rằng tự động hóa không đồng nghĩa với việc việc làm sẽ biến mất hoàn toàn. Theo ông, sự phổ biến của robot sẽ tạo ra nhu cầu lớn đối với các công việc mới liên quan đến bảo trì, sửa chữa và vận hành hệ thống tự động.

“Robot vẫn là máy móc. Đến một thời điểm nào đó chúng sẽ gặp sự cố”, ông nói.

Nhà sáng lập JD.com cho rằng công nghệ nên giúp cuộc sống con người trở nên tốt đẹp hơn và công việc trở nên thú vị hơn, thay vì “tước đi quyền được làm việc của con người”.

Robot hiện là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển công nghiệp của Bắc Kinh. Trong Kế hoạch 5 năm được thông qua hồi tháng 3, Trung Quốc tiếp tục xác định robot và các công nghệ tiên tiến là động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.

Liên đoàn Robot Quốc tế (IFR) nhận định Trung Quốc đang đặt “robot vào vị trí trung tâm của hệ thống công nghiệp hiện đại”, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi các thành tựu nghiên cứu AI thành các ứng dụng thương mại quy mô lớn.

Song song với việc thúc đẩy tự động hóa, giới chức Trung Quốc cũng tìm cách giảm bớt những lo ngại về tác động xã hội. Bộ trưởng Nhân lực và An sinh xã hội Vương Hiểu Bình cho biết Chính phủ đang nghiên cứu mở rộng phạm vi bảo hiểm xã hội cho lao động nền tảng, đồng thời theo dõi sự xuất hiện của các nghề nghiệp mới như huấn luyện viên AI hay phi công điều khiển drone.

Tổ chức Human Rights Watch gần đây cũng kêu gọi Bắc Kinh tăng cường bảo vệ quyền lợi của lao động nền tảng theo Công ước của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) về “Việc làm tử tế trong nền kinh tế nền tảng”. Tổ chức này cho rằng các cam kết chính sách sẽ khó phát huy hiệu quả nếu người lao động không có đủ công cụ để bảo vệ quyền lợi và yêu cầu các nền tảng công nghệ chịu trách nhiệm.

JD.com hiện là một trong những tập đoàn thương mại điện tử lớn nhất Trung Quốc, cạnh tranh trực tiếp với Alibaba và Meituan. Công ty niêm yết trên Nasdaq từ năm 2014 và hiện có thêm niêm yết thứ cấp tại Hồng Kông. Ngoài thị trường nội địa, JD.com còn vận hành nền tảng Joybuy tại Anh, Pháp, Đức và nhiều quốc gia châu Âu.

Tháng trước, Ủy ban châu Âu đã mở cuộc điều tra chuyên sâu đối với đề xuất mua lại nhà bán lẻ điện tử Ceconomy của Đức với giá 2.2 tỷ Euro từ JD.com, trong bối cảnh Brussels ngày càng thận trọng với các khoản đầu tư có liên hệ tới Trung Quốc.

Vương Đông