AI “Mythos” của Anthropic gây chấn động các ngân hàng trung ương và chính phủ toàn cầu

AI “Mythos” của Anthropic gây chấn động các ngân hàng trung ương và chính phủ toàn cầu

Mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mới mang tên Mythos của Anthropic đang khiến các ngân hàng trung ương và cơ quan tình báo trên toàn thế giới phải phản ứng khẩn cấp, khi công ty Mỹ này kiểm soát chặt chẽ quyền truy cập vào công nghệ được đánh giá là cực kỳ mạnh mẽ và nguy hiểm.

Khi Anthropic công bố họ đã phát triển một mô hình AI quá nguy hiểm để phổ biến rộng rãi, công ty chỉ định 11 tổ chức đối tác tham gia hỗ trợ ứng phó – tất cả đều đến từ Mỹ.

Chỉ trong vòng hai tuần, Mythos đã châm ngòi cho một cuộc chạy đua toàn cầu chưa từng có trong kỷ nguyên AI. Theo Anthropic, mô hình này có khả năng đặc biệt trong việc phát hiện và khai thác các lỗ hổng ẩn trong phần mềm vận hành ngân hàng, lưới điện và hệ thống Chính phủ – biến nó thành một “quân bài địa chính trị” trong tay một công ty Mỹ.

Các nhà lãnh đạo thế giới đang gặp khó khăn trong việc đánh giá mức độ rủi ro an ninh và cách ứng phó. Ngoài Mỹ, Anthropic mới chỉ chia sẻ Mythos với Anh.

Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh (BOE) cảnh báo công khai rằng công nghệ này có thể “phá vỡ toàn bộ hệ thống rủi ro an ninh mạng”. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã âm thầm yêu cầu các ngân hàng rà soát hệ thống phòng thủ. Bộ trưởng Tài chính Canada thậm chí so sánh mối đe dọa này với việc đóng cửa Eo biển Hormuz.

Đối với các đối thủ của Mỹ như Trung Quốc và Nga, Mythos cho thấy hệ quả an ninh của việc tụt hậu trong cuộc đua AI.

Phản ứng toàn cầu cho thấy một thực tế mà giới nghiên cứu AI từ lâu đã cảnh báo: Quốc gia dẫn đầu trong phát triển các mô hình AI mạnh nhất sẽ nắm lợi thế địa chính trị vượt trội. Các bước đột phá AI giờ đây không còn giống ra mắt sản phẩm mà giống các “cuộc thử nghiệm vũ khí”.

Ông Eduardo Levy Yeyati, từng là nhà kinh tế trưởng Ngân hàng Trung ương Argentina, nhận định: “Khi các mô hình AI nền tảng trở nên quan trọng hơn, quyền tiếp cận cũng trở thành vấn đề địa chính trị. Đây là lời cảnh tỉnh chính sách, các Chính phủ không thể tiếp tục phớt lờ.”

Ngay cả Chính phủ Mỹ cũng đã chú ý đến Mythos, dù đang có bất đồng với Anthropic về việc sử dụng AI trong quân sự. CEO Dario Amodei đã gặp các quan chức Nhà Trắng sau khi xuất hiện lo ngại mô hình này có thể gây gián đoạn nghiêm trọng hệ thống máy tính.

Giám đốc điều hành Anthropic, Dario Amodei, đã gặp các quan chức Nhà Trắng vào ngày 17/04

Anthropic cho biết họ hạn chế quyền truy cập vì lý do an toàn và hiện chỉ chia sẻ với hơn 40 tổ chức liên quan đến hạ tầng thiết yếu toàn cầu như internet và lưới điện. Trong số đó có Amazon, Apple và Microsoft – những đơn vị cam kết hỗ trợ khắc phục các lỗ hổng mà Mythos phát hiện.

Công ty chưa có kế hoạch mở rộng truy cập trong ngắn hạn và cho biết sẽ phối hợp với Chính phủ Mỹ và các đối tác để quyết định bước tiếp theo. Anthropic cũng tiết lộ họ đang nhận được rất nhiều yêu cầu truy cập từ các Chính phủ và doanh nghiệp trên toàn cầu.

Đáng chú ý, công ty dự báo trong vòng 18 tháng tới, các tổ chức khác có thể tung ra những mô hình AI với khả năng tấn công mạng tương tự, khiến thời gian chuẩn bị của các hệ thống phòng thủ trở nên rất hạn chế.

Trong ngày 21/04, Anthropic cho biết đang điều tra thông tin về việc một số người dùng trái phép đã truy cập được vào phiên bản của Mythos.

Trong bối cảnh hợp tác quốc tế về AI còn rất hạn chế, các Chính phủ ngày càng nghi kỵ lẫn nhau khi các tập đoàn công nghệ chạy đua phát triển. Hiện chưa có một cơ chế toàn cầu tương tự hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân để kiểm soát AI.

Anh là quốc gia duy nhất ngoài Mỹ được tiếp cận Mythos. Viện An ninh AI của nước này xác nhận mô hình có thể thực hiện các cuộc tấn công mạng phức tạp mà trước đây chưa có AI nào làm được.

“Đây là một bước nhảy vọt về năng lực tấn công mạng của AI”, Bộ trưởng AI Anh Kanishka Narayan cho biết.

Trong khi đó, Liên minh châu Âu (EU) đã nhiều lần làm việc với Anthropic nhưng chưa được cấp quyền truy cập do chưa đạt được thỏa thuận chia sẻ. Đức cũng chưa tiếp cận được mô hình, nhưng các chuyên gia nhận định đây là “một sự thay đổi mang tính bước ngoặt” trong bản chất của các mối đe dọa an ninh mạng.

Ủy ban châu Âu, cơ quan hành pháp của Liên minh châu Âu, đã gặp Anthropic ít nhất ba lần kể từ khi Mythos được công bố.

Ở phía Trung Quốc và Nga, phản ứng công khai vẫn còn hạn chế, nhưng giới nghiên cứu AI tại Trung Quốc đang theo dõi sát sao. Nhiều hệ thống ngân hàng, năng lượng và chính phủ của nước này sử dụng các phần mềm mà Mythos đã phát hiện lỗ hổng nhưng hiện họ chưa có quyền tiếp cận công nghệ này.

“Đối với Trung Quốc, đây có thể là lời cảnh tỉnh thứ hai sau ChatGPT”, ông Matt Sheehan, Chuyên gia từ Carnegie Endowment nhận định.

Một số nhà nghiên cứu Trung Quốc lo ngại nước này có thể tiếp tục tụt lại phía sau trong cuộc đua AI, bỏ lỡ lợi thế từ việc phát triển các mô hình nền tảng.

Người phát ngôn Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington cho biết Bắc Kinh chưa nắm rõ chi tiết về Mythos nhưng ủng hộ một không gian mạng an toàn và cởi mở.

Mythos được xem là dấu hiệu mới nhất của sự phân hóa toàn cầu trong lĩnh vực AI. Các quốc gia không sở hữu hạ tầng tính toán mạnh và mô hình AI tiên tiến có nguy cơ phụ thuộc vào các công ty như Anthropic, Google hay OpenAI, trong khi gần như không có tiếng nói trong cách các công nghệ này được thiết kế và kiểm soát.

“Việc một công ty có thể đơn phương quyết định ai được tiếp cận AI tiên tiến, dựa trên các tiêu chí không minh bạch và không thể khiếu nại, là điều đáng lo ngại”, ông Yeyati nhấn mạnh.

Vũ Hạo