Vì sao Mỹ bất ngờ ra tay cứu đồng Yên sau gần 30 năm?

Vì sao Mỹ bất ngờ ra tay cứu đồng Yên sau gần 30 năm?

Việc Mỹ phối hợp với Nhật Bản can thiệp hỗ trợ đồng Yên lần đầu tiên sau gần ba thập kỷ không chỉ nhằm ổn định tỷ giá. Theo các chuyên gia, động thái này còn phản ánh nỗi lo về thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ, sự ổn định của hệ thống tài chính Nhật Bản và mối quan hệ đồng minh đang bước sang một giai đoạn mới.

Quyết định của Mỹ phối hợp với Nhật Bản hỗ trợ đồng Yên đã làm dấy lên nhiều câu hỏi về động cơ đằng sau động thái hiếm hoi này. Theo các nhà phân tích, Washington không chỉ muốn ngăn đà mất giá của đồng Yên mà còn tìm cách bảo vệ thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ cũng như sự ổn định của hệ thống tài chính Nhật Bản.

Tokyo ngày càng lo ngại trước sự suy yếu của đồng Yên khi đồng tiền này gần đây rơi xuống mức thấp nhất so với USD trong gần 40 năm. Tuần trước, tỷ giá có thời điểm lên tới 163.73 Yên/USD trước khi phục hồi về 157.57 Yên/USD sau đợt can thiệp.

Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1998 Mỹ và Nhật cùng mua đồng Yên trên thị trường ngoại hối. Đồng thời, đây cũng là lần phối hợp can thiệp đầu tiên giữa hai nước kể từ khi nhóm G7 hành động sau trận động đất và sóng thần năm 2011 nhằm kiềm chế đà tăng quá mạnh của đồng Yên.

Theo nhiều chuyên gia trao đổi với CNBC, một trong những lý do quan trọng nhất khiến Mỹ tham gia là nhằm tránh kịch bản Nhật Bản phải bán lượng lớn trái phiếu Kho bạc Mỹ để lấy đồng USD phục vụ các đợt can thiệp đơn phương.

Nhật Bản hiện là chủ nợ nước ngoài lớn nhất của Chính phủ Mỹ, nên bất kỳ đợt bán tháo nào cũng có thể gây áp lực lên thị trường trái phiếu Mỹ.

Bà Louise Loo, Trưởng bộ phận Kinh tế châu Á tại Oxford Economics, cho rằng đây có lẽ là một trong những động cơ chính khiến Washington quyết định tham gia.

“Có yếu tố tự bảo vệ ở đây. Nếu các chính sách tài khóa mạnh tay của Nhật khiến thị trường biến động, tác động đó có thể lan sang thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ và làm mất ổn định đồng USD”, bà cho biết.

Theo bà, việc cả Tokyo và Washington cùng nhấn mạnh đến Công cụ Repo FIMA của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cũng là một tín hiệu đáng chú ý.

Đây là cơ chế cho phép các ngân hàng trung ương nước ngoài vay USD bằng cách tạm thời thế chấp trái phiếu Kho bạc Mỹ, thay vì phải bán chúng trên thị trường.

“Điều đó cho thấy họ muốn tránh tối đa việc bán tháo trái phiếu Kho bạc Mỹ”, bà nói.

Bộ Tài chính Nhật Bản ngày 03/08 cho biết sẽ sử dụng Công cụ Repo FIMA trong các đợt can thiệp tiếp theo.

Ông Masahiko Loo, Chiến lược gia vĩ mô cấp cao tại State Street, cho rằng thông điệp này thậm chí còn quan trọng hơn chính đợt can thiệp.

Theo ông, Washington không chỉ quan tâm đến tỷ giá đồng Yên.

Nếu đồng Yên tiếp tục mất giá, lợi suất trái phiếu Chính phủ Nhật Bản (JGB) có thể tăng mạnh, kéo theo làn sóng bán tháo trên thị trường trái phiếu toàn cầu trong bối cảnh cả Mỹ và Nhật đều đang phải đối mặt với chi phí vay dài hạn ngày càng cao.

Việc nhấn mạnh khả năng tiếp cận Công cụ Repo FIMA giúp thị trường hiểu rằng Nhật Bản có thể huy động USD mà không cần bán trái phiếu Kho bạc Mỹ, từ đó giảm bớt lo ngại các đợt can thiệp sẽ gây sức ép lên thị trường trái phiếu Mỹ.

“Đây là cách tối đa hóa hiệu quả phát tín hiệu và tận dụng tốt nhất những công cụ đã có sẵn”, ông nói.

Từ đầu năm đến nay, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng gần 57 điểm cơ bản (0.57 điểm phần trăm).

Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ tham gia chiến dịch hỗ trợ đồng Yên như một cử chỉ dành cho đồng minh Nhật Bản, đồng thời nhằm duy trì sự ổn định của kinh tế toàn cầu.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đằng sau quyết định này còn là những tính toán kinh tế và địa chính trị sâu rộng hơn.

Bà Louise Loo cho biết Washington từ lâu đã cho rằng đồng Yên đang “bị định giá thấp đáng kể”, qua đó mang lại lợi thế cạnh tranh không công bằng cho hàng hóa xuất khẩu của Nhật Bản.

Nếu Mỹ tin rằng các chính sách tài khóa của Tokyo đang khiến lợi suất trái phiếu Nhật tăng và đồng Yên tiếp tục suy yếu, việc phối hợp can thiệp có thể giúp Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) có thêm thời gian trước khi tiếp tục nâng lãi suất vào cuối năm nay.

Theo bà, về lâu dài, một đồng Yên mạnh chỉ có thể đến từ chính sách tiền tệ thắt chặt hơn, chứ không thể dựa mãi vào các đợt can thiệp.

Ông Jesper Koll, Giám đốc chuyên gia tại Monex, cho rằng chiến dịch lần này phản ánh sự thay đổi trong quan hệ giữa Mỹ và Nhật dưới thời Tổng thống Donald Trump và Thủ tướng Sanae Takaichi.

“Quan hệ hợp tác Mỹ – Nhật đã bước sang một giai đoạn mới”, ông nhận định.

Theo ông, việc Washington sẵn sàng phối hợp can thiệp cho thấy “khi Nhật Bản cần giúp đỡ, nước Mỹ sẽ đáp lại”.

Động thái này cũng gửi đi một thông điệp địa chính trị tới Bắc Kinh. “Giới lãnh đạo Trung Quốc quan tâm đến hành động hơn là lời nói”, ông nói.

Ông Vishnu Varathan, Trưởng bộ phận nghiên cứu vĩ mô khu vực châu Á (ngoại trừ Nhật Bản) tại Mizuho Securities, cho rằng việc Mỹ tham gia giúp các đợt can thiệp có sức nặng lớn hơn nhiều.

Theo ông, sự xuất hiện của Bộ Tài chính Mỹ và Fed khiến thị trường tin rằng chính quyền hai nước sẵn sàng hành động thêm nếu cần thiết.

Khi cả Washington và Tokyo đều tuyên bố “sẽ không ngần ngại can thiệp tiếp”, điều này cũng làm tăng tính răn đe đối với các quỹ đầu cơ đang đặt cược vào đà mất giá của đồng Yên.

Ngoài ra, sự tham gia của Mỹ cũng giúp giảm bớt lo ngại rằng Nhật Bản sẽ phải bán trái phiếu Kho bạc Mỹ để tài trợ cho các đợt can thiệp, qua đó góp phần ổn định cả thị trường trái phiếu Mỹ lẫn Nhật Bản.

Liệu có thực sự hiệu quả?

Dù vậy, nhiều chuyên gia cảnh báo hiệu quả của đợt can thiệp này có thể không kéo dài nếu Nhật Bản không giải quyết được những nguyên nhân cốt lõi khiến đồng Yên suy yếu.

Đặc biệt, thông tin Mỹ bán đồng Euro thay vì USD để mua đồng Yên đã khiến nhiều nhà đầu tư bất ngờ, bởi các chiến dịch can thiệp phối hợp trước đây thường được tài trợ bằng USD.

Ông Robin Brooks, Chuyên gia nghiên cứu cao cấp tại Viện Brookings, cho rằng cách thức can thiệp lần này có thể gây phản tác dụng.

“Thoạt nhìn, điều đó có thể khiến thị trường nghĩ rằng đợt can thiệp sẽ hiệu quả hơn trước. Nhưng việc Mỹ tham gia lại tạo ra nhiều câu hỏi hơn là câu trả lời, đặc biệt là việc Washington được cho là bán euro để mua đồng Yên”, ông cho biết.

Theo ông, điều này khiến thị trường đặt câu hỏi vì sao Mỹ không sử dụng trực tiếp USD để mua đồng Yên.

Ông Brooks cũng cho rằng các biện pháp can thiệp không thể đảo ngược xu hướng mất giá của đồng Yên nếu nguyên nhân xuất phát từ thị trường trái phiếu Nhật Bản.

Theo ông, chừng nào lợi suất trái phiếu Chính phủ Nhật vẫn bị duy trì ở mức thấp thông qua các chương trình mua trái phiếu của BOJ, đồng Yên vẫn sẽ chịu áp lực giảm giá.

Bà Louise Loo cũng có chung quan điểm. “Can thiệp có thể định hình diễn biến trong vài tháng tới. Nhưng xu hướng của vài năm tới sẽ phụ thuộc vào quá trình bình thường hóa chính sách tiền tệ của BOJ và các dòng vốn phòng hộ”, bà nhận định.

Vũ Hạo