Mỹ và Iran đạt thỏa thuận hòa bình, chấm dứt cuộc chiến kéo dài gần 4 tháng

Mỹ và Iran đạt thỏa thuận hòa bình, chấm dứt cuộc chiến kéo dài gần 4 tháng

Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài gần 4 tháng, cả hai bên tuyên bố ngừng ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả tại Lebanon, theo thông báo của Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif ngày 15/06.

“Sau các cuộc đàm phán chuyên sâu, chúng tôi vui mừng thông báo rằng thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran đã được hoàn tất”, ông Sharif viết trên mạng xã hội X. Pakistan đóng vai trò trung gian trong các cuộc đàm phán giữa hai nước.

Theo ông Sharif, lễ ký kết chính thức sẽ diễn ra vào ngày 19/6 tại Thụy Sĩ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó cũng xác nhận thỏa thuận đã được hoàn tất. “Thỏa thuận với Cộng hòa Hồi giáo Iran hiện đã hoàn tất”, ông Trump viết trên Truth Social.

Tổng thống Mỹ cho biết ông đã phê duyệt việc mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz và đồng thời dỡ bỏ ngay lập tức lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ.

“Sau khi eo biển được mở lại vào ngày ký kết thỏa thuận, hoạt động rà phá thủy lôi sẽ được tiến hành, dòng chảy dầu mỏ sẽ được khôi phục ở cả hai chiều cho khu vực và cho toàn thế giới”, ông Trump viết trong một bài đăng khác.

Tổng thống Mỹ Donald Trump

Hãng tin AP cho biết truyền hình nhà nước Iran đã phát đi dòng chữ: “Mỹ đã buộc phải ký thỏa thuận chấm dứt chiến tranh”.

Trong khi đó, truyền hình Iran cho biết Bộ Ngoại giao nước này tiếp tục quy trách nhiệm cho Mỹ và Israel về “những hậu quả nguy hiểm của tình trạng bất ổn và căng thẳng kéo dài trong khu vực”.

Bộ Ngoại giao Qatar hoan nghênh thỏa thuận, đặc biệt là các điều khoản bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hormuz. Doha cho rằng đây là “một bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình bền vững và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở cấp độ khu vực cũng như toàn cầu”.

Theo Reuters, Anh, Đức, Pháp và Italy cũng tuyên bố sẵn sàng dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Iran nếu Tehran thực hiện các cam kết liên quan đến chương trình hạt nhân.

“Iran không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân. Chúng tôi sẵn sàng hợp tác với Mỹ, Iran và Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) để đạt được mục tiêu này”, lãnh đạo các nước châu Âu cho biết trong tuyên bố chung.

Eo biển Hormuz chuẩn bị mở cửa trở lại

Hôm 13/06, truyền thông nhà nước Iran tiết lộ bản dự thảo ghi nhớ dài 14 trang, trong đó Mỹ cam kết dỡ bỏ các lệnh trừng phạt dầu mỏ, còn Iran sẽ mở lại eo biển Hormuz trong vòng 30 ngày.

Thỏa thuận được đạt được sau nhiều tuần tín hiệu trái chiều từ cả Washington lẫn Tehran, trong bối cảnh một lệnh ngừng bắn mong manh được duy trì để tạo điều kiện cho các nỗ lực ngoại giao.

Tuy nhiên, tiến trình hòa bình từng đứng trước nguy cơ đổ vỡ vào ngày 15/06 khi Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cáo buộc Hezbollah tại Lebanon phóng đạn sang lãnh thổ Israel. Các cuộc không kích đáp trả sau đó của Israel vào Beirut đã khiến ông Trump phải lên tiếng cảnh báo Iran và Hezbollah không được tiếp tục leo thang.

“Tôi đề nghị tất cả đừng làm hỏng mọi chuyện”, ông Trump nói.

Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược của thế giới – gần như bị đóng cửa kể từ khi xung đột bùng phát vào cuối tháng 2. Việc phong tỏa tuyến đường này đã gây gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung dầu mỏ, khí đốt và phân bón, kéo theo làn sóng tăng giá hàng hóa toàn cầu và làm dấy lên lo ngại về nguy cơ tái diễn tình trạng đình lạm.

Lạm phát đã bắt đầu tăng trở lại tại nhiều nền kinh tế lớn. Tại Mỹ, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5 tăng 4.2% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất trong vòng 3 năm.

Các ngân hàng trung ương chuyển sang lập trường cứng rắn hơn

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, trong cuộc phỏng vấn với Fox News ngay sau khi thỏa thuận được công bố, cho biết đây là “một điều tuyệt vời đối với người dân Mỹ”.

“Tôi biết người dân đang phải chịu đựng giá xăng dầu cao, và Tổng thống rõ ràng rất quan tâm đến vấn đề đó”, ông Vance nói. “Điều chúng tôi có thể làm là kéo giảm chi phí năng lượng, không chỉ trong ngắn hạn mà còn về lâu dài.”

Trước đó, ngày 11/06, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã tăng lãi suất thêm 0.25 điểm phần trăm, đánh dấu lần đầu tiên nâng lãi suất kể từ năm 2023 khi cuộc chiến với Iran tiếp tục đẩy lạm phát tại khu vực đồng euro vượt xa mục tiêu đề ra.

Động thái này cũng khiến ECB trở thành ngân hàng trung ương lớn đầu tiên trên thế giới tăng lãi suất để ứng phó với cú sốc năng lượng hiện nay.

Trong suốt thời gian xung đột diễn ra, kỳ vọng của thị trường đã thay đổi đáng kể. Các dự báo về việc cắt giảm lãi suất dần biến mất, thay vào đó là quan điểm lãi suất sẽ duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn tại nhiều nền kinh tế.

Theo công cụ FedWatch của CME, thị trường hiện dự báo Fed sẽ tăng lãi suất trước cuối năm nay.

Thiên Vân