Xung đột Iran làm tê liệt vận tải toàn cầu, phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh tăng gấp 5 lần

Xung đột Iran làm tê liệt vận tải toàn cầu, phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh tăng gấp 5 lần

Các công ty bảo hiểm đang hủy bảo hiểm rủi ro chiến tranh cho tàu thuyền hoạt động tại vùng Vịnh Trung Đông khi xung đột Iran leo thang. Hoạt động hàng hải bị gián đoạn nghiêm trọng, nhiều tàu chở dầu bị hư hại hoặc mắc kẹt, ít nhất hai người thiệt mạng.

Những đàn chim bay gần một con tàu tại eo biển Hormuz trong bối cảnh xung đột Mỹ – Israel với Iran, ghi nhận từ Musandam, Oman, ngày 02/03/2026. REUTERS/Amr Alfiky.

Hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz giữa Iran và Oman – tuyến đường vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu tiêu thụ toàn cầu – gần như “tê liệt” sau khi Iran đáp trả các cuộc không kích của Mỹ và Israel.

Một tàu chở dầu trong khu vực bốc cháy trong ngày 02/03, ít nhất 4 tàu khác bị hư hại và khoảng 150 tàu bị mắc kẹt. Sự gián đoạn và lo ngại eo biển có thể bị đóng cửa kéo dài đã đẩy giá dầu và khí đốt tự nhiên châu Âu tăng vọt. Giá dầu Brent có thời điểm tăng tới 13% khi xung đột buộc nhiều cơ sở dầu khí Trung Đông phải ngừng hoạt động.

Hàng trăm tàu “đắp chiếu”

Dữ liệu vận tải biển cho thấy ít nhất 150 tàu, bao gồm tàu chở dầu và tàu chở khí hóa lỏng (LNG), đã thả neo tại eo biển Hormuz và vùng biển lân cận tính đến Chủ nhật.

Khoảng 10% đội tàu container toàn cầu đang bị “cuốn vào” tình trạng ùn tắc rộng hơn. Hàng hóa có thể sớm ùn đọng tại các cảng và trung tâm trung chuyển ở châu Âu và châu Á, theo Jeremy Nixon, CEO hãng vận tải container Ocean Network Express (ONE).

Iran tuyên bố đã đóng tuyến hàng hải qua eo biển chiến lược này, khiến các chính phủ và nhà máy lọc dầu châu Á phải đánh giá lại dự trữ dầu. Chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran cho biết Tehran sẽ “nổ súng” vào bất kỳ tàu nào cố gắng đi qua điểm nghẽn hàng hải rộng 21 dặm này, theo truyền thông Iran.

Theo dữ liệu theo dõi tàu của nền tảng MarineTraffic, các tàu chở dầu tập trung tại vùng biển quốc tế ngoài khơi các nước sản xuất dầu lớn ở Vùng Vịnh như Iraq và Saudi Arabia, cũng như Qatar – quốc gia xuất khẩu LNG hàng đầu.

Trong diễn biến mới nhất, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran cho biết tàu Athe Nova treo cờ Honduras bốc cháy tại eo biển Hormuz sau khi bị hai máy bay không người lái tấn công.

Tàu chở sản phẩm dầu Stena Imperative treo cờ Mỹ bị hư hại do “tác động từ trên không” khi đang neo đậu tại Vịnh Trung Đông, theo tuyên bố của chủ tàu Stena Bulk và đơn vị quản lý tại Mỹ là Crowley trong ngày 02/03. Vụ tấn công khiến một công nhân xưởng tàu thiệt mạng.

Trong ngày 01/03, tàu chở sản phẩm dầu MKD VYOM (cờ Quần đảo Marshall) bị một vật thể bay trúng khi di chuyển ngoài khơi Oman, khiến một thuyền viên thiệt mạng. Hai tàu chở dầu khác cũng bị hư hại.

Cùng ngày, tàu tiếp nhiên liệu Hercules Star (cờ Gibraltar) bị trúng ngoài khơi UAE. Tàu đã quay lại neo đậu tại Dubai vào sáng Chủ nhật và toàn bộ thủy thủ đoàn an toàn.

Chi phí bảo hiểm tăng sốc

Sau các sự cố trên, các hãng bảo hiểm hàng hải đã hủy bảo hiểm rủi ro chiến tranh cho tàu thuyền trong khu vực. Các công ty như Gard, Skuld, NorthStandard, London P&I Club và American Club thông báo việc hủy bảo hiểm có hiệu lực từ 05/03.

Việc hủy bảo hiểm đồng nghĩa các hãng tàu có tàu hoạt động trong khu vực sẽ phải tìm kiếm hợp đồng bảo hiểm mới với mức phí cao hơn để duy trì hoạt động.

“Trước tình hình diễn biến nhanh, mỗi nhà bảo hiểm đều đang tăng phí hoặc thậm chí từ chối cung cấp bảo hiểm cho tàu đi qua eo biển Hormuz”, David Smith, Giám đốc bộ phận hàng hải tại McGill and Partners, cho biết.

Nguồn tin ngành cho biết phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh đã nhảy vọt lên tới 1% giá trị con tàu trong 48 giờ qua, so với khoảng 0.2% tuần trước – khiến chi phí mỗi chuyến hàng tăng thêm hàng trăm nghìn USD.

Chuyên gia bảo hiểm chiến tranh hàng hải Munro Anderson (Vessel Protect) nhận định thị trường bảo hiểm hiện đối mặt với tình trạng “đóng cửa trên thực tế” của eo biển Hormuz, chủ yếu dựa trên nhận thức về mối đe dọa hơn là lệnh phong tỏa chính thức.

Chi phí vận chuyển dầu từ Trung Đông sang châu Á – vốn đã ở mức cao nhất trong 6 năm – được dự báo sẽ tiếp tục leo thang khi các chủ tàu ngần ngại đưa tàu vào khu vực nguy hiểm.

Vương Đông