Thế “tiến thoái lưỡng nan” chờ đón tân Chủ tịch Fed

Thế “tiến thoái lưỡng nan” chờ đón tân Chủ tịch Fed

Kevin Warsh được cho là sẽ rơi vào một vị thế “tiến thoái lưỡng nan” khi tiếp quản Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), trong bối cảnh phải đối mặt đồng thời với áp lực lạm phát do chiến sự Iran gây ra và yêu cầu hạ lãi suất từ Tổng thống Donald Trump.

Kevin Warsh – ứng viên Chủ tịch Fed được ông Trump đề cử thay thế Jerome Powell

Kevin Warsh – ứng viên Chủ tịch Fed được ông Trump đề cử thay thế Jerome Powell – dự kiến sẽ được Thượng viện Mỹ phê chuẩn sớm nhất trong tuần này, qua đó trở thành người đứng đầu ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới.

Nhà tài chính 56 tuổi sẽ tiếp quản Fed vào thời điểm đặc biệt nhạy cảm, khi nội bộ cơ quan này đang chia rẽ sâu sắc về cách ứng phó với làn sóng giá năng lượng tăng mạnh từ Trung Đông. Diễn biến này đã khiến thước đo lạm phát ưa thích của Fed tăng lên khoảng 3.5%, cao hơn đáng kể mục tiêu 2%.

Trong khi đó, ông Trump cùng nhiều quan chức kinh tế cấp cao liên tục gây sức ép yêu cầu Fed hạ lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Cùng lúc, Tòa án Tối cao Mỹ đang xem xét liệu Tổng thống có quyền sa thải Thống đốc Fed Lisa Cook hay không. Đây là vụ việc có thể tạo ra tiền lệ lớn liên quan đến tính độc lập của Fed.

“Ông ấy bước vào nhiệm kỳ trong hoàn cảnh cực kỳ phức tạp”, David Wilcox – cựu chuyên gia kinh tế Fed và hiện làm việc tại Viện Peterson – nhận định. “Ông ấy thực sự bị kẹt giữa một vị Tổng thống quyết liệt yêu cầu hạ lãi suất và một môi trường lạm phát đầy rủi ro”.

Tại cuộc họp FOMC tháng trước, Fed tiếp tục giữ nguyên lãi suất tháng thứ ba liên tiếp. Đáng chú ý, đây là mức độ bất đồng lớn nhất trong nội bộ Fed kể từ năm 1992 khi có tới ba Chủ tịch Fed khu vực phản đối quan điểm cho rằng bước đi tiếp theo của Fed sẽ là giảm lãi suất.

Nhiều nhà kinh tế cho rằng động thái này không chỉ phản ánh lo ngại ngày càng lớn về cú sốc giá năng lượng sau khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz, mà còn là tín hiệu gửi tới Kevin Warsh rằng các quan chức Fed sẽ phản đối mọi nỗ lực hạ lãi suất quá sớm.

Quan chức duy nhất ủng hộ việc giảm lãi suất là Thống đốc Stephen Miran – một đồng minh của ông Trump. Ông Warsh hiện được kỳ vọng sẽ thay thế ông Miran trong ban điều hành Fed.

Từ trái sang phải: Các quan chức Fed Christopher Waller, Austan Goolsbee, Mary Daly và Michelle Bowman tại Hội nghị Chính sách Tiền tệ Hoover ngày 08/05. Ảnh: Ann Saphir/Reuters.

Theo giới quan sát, số quan chức phản đối việc hạ lãi suất có thể còn gia tăng nếu eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển từng chiếm khoảng 20% lưu lượng dầu toàn cầu trước chiến tranh – tiếp tục đóng cửa trong tháng 5 và nửa đầu tháng 6.

Tại hội nghị của Viện Hoover ở Stanford vào ngày 08/05, Mary Daly – Chủ tịch Fed San Francisco – cảnh báo tình trạng chuỗi cung ứng bị “tắc nghẽn” có thể khiến lạm phát duy trì trên mục tiêu 2% lâu hơn dự kiến.

Trong khi đó, Austan Goolsbee – Chủ tịch Fed Chicago – bác bỏ quan điểm của Kevin Warsh rằng AI sẽ thúc đẩy năng suất đủ mạnh để tạo dư địa giảm lãi suất.

“Một phần hiệu ứng giàu lên trong chi tiêu tiêu dùng có thể đang diễn ra ngay tại Palo Alto. Làn sóng đầu tư vào trung tâm dữ liệu và đà tăng của thị trường chứng khoán đang đẩy chi phí đất đai, thợ điện và chip máy tính tăng cao, kể cả với những ngành không liên quan đến AI”, ông nói.

“Tất cả những điều này có thể cho thấy tăng trưởng năng suất đang khiến mức lãi suất trung tính lý tưởng tăng lên, chứ không phải giảm xuống”.

Theo David Wilcox, Kevin Warsh có thể sẽ dễ thuyết phục các quan chức Fed hơn là xử lý mối quan hệ với Tổng thống Donald Trump – người liên tục công kích Fed theo cách chưa từng có tiền lệ và gây lo ngại trong giới ngân hàng trung ương toàn cầu.

“Ông ấy chỉ có vài cơn đau đầu nhỏ về kinh tế vĩ mô. Nhưng thách thức lớn thực sự nằm ở việc quản lý quan hệ với Tổng thống Trump”, Wilcox nhận xét.

Nhiều nhà kinh tế tham dự hội nghị Hoover tuần trước từ lâu đã đồng tình với quan điểm của Kevin Warsh rằng Fed cần quay trở lại tập trung vào lãi suất như công cụ cốt lõi để kiểm soát lạm phát và tối đa hóa việc làm nếu muốn duy trì tính độc lập.

Họ cũng ủng hộ quan điểm cho rằng Fed nên thu hẹp bảng cân đối kế toán đã phình to mạnh sau các chương trình mua trái phiếu triển khai từ khủng hoảng tài chính 2008 và đại dịch COVID-19.

Marvin Barth, Chuyên gia từ Thematic Markets, cho rằng Fed cần thừa nhận cú bùng nổ lạm phát hậu đại dịch dưới thời Jerome Powell đã tạo điều kiện để ông Trump gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào ngân hàng trung ương Mỹ.

Theo ông, những chỉ trích nhắm vào tính độc lập của Fed một phần xuất phát từ “các thất bại chính sách rõ ràng” mà Fed “vẫn tiếp tục phủ nhận”.

“Trong một nền dân chủ, dù đúng hay sai, tất cả đều phải chịu trách nhiệm trước người dân”, ông Barth nói.

Những quan điểm chỉ trích Fed mà Kevin Warsh nhiều lần đưa ra trong thời gian làm nghiên cứu viên tại Hoover Institution cũng khiến không ít quan chức Fed dè chừng vị Chủ tịch mới.

Theo giới quan sát, nỗ lực cải tổ Fed của Kevin Warsh nhiều khả năng sẽ trở nên khó khăn hơn trong bối cảnh niềm tin nội bộ bị ảnh hưởng bởi các cuộc công kích liên tiếp của ông Trump nhằm vào Jerome Powell và Thống đốc Lisa Cook.

Hiện Tòa án Tối cao Mỹ cho phép bà Cook tiếp tục ở lại Fed trong thời gian xem xét vụ kiện liên quan quyết định sa thải bà của ông Trump hồi tháng 08/2025. Trước đó, bà bị cáo buộc gian lận thế chấp nhưng đã phủ nhận các cáo buộc này.

Trong khi đó, Jerome Powell – người từng bị Bộ Tư pháp dưới thời Trump điều tra hình sự – cũng phá vỡ thông lệ gần 80 năm khi quyết định tiếp tục ở lại Fed với vai trò Thống đốc sau khi rời ghế Chủ tịch, do lo ngại áp lực chính trị buộc Fed phải hạ lãi suất.

John Cochrane – nhà kinh tế tại Viện Hoover – cho rằng “nhiệm vụ đầu tiên” của Kevin Warsh khi trở thành Chủ tịch Fed sẽ là tìm cách đoàn kết Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) theo tầm nhìn của mình đối với Fed.

Tuy nhiên, theo ông Cochrane, sự hiện diện của ông Powell – người vẫn được nhiều nhân viên Fed yêu mến và tôn trọng – “sẽ không khiến mọi chuyện trở nên dễ dàng hơn”.

Vũ Hạo