Saudi Arabia đặt nền móng hạ tầng dữ liệu cho kỷ nguyên hậu dầu mỏ

Saudi Arabia đặt nền móng hạ tầng dữ liệu cho kỷ nguyên hậu dầu mỏ

Saudi Arabia chính thức khởi công Trung tâm Dữ liệu Hexagon – dự án được định vị là trung tâm dữ liệu chính phủ lớn nhất thế giới, trị giá 2.7 tỷ USD, đóng vai trò trụ cột trong chiến lược chuyển đổi số và Tầm nhìn 2030 của quốc gia này.

Dự án được công bố tại Riyadh, với sự tham gia của lãnh đạo và các cơ quan chủ chốt phụ trách dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và hạ tầng số. Hexagon không chỉ là một công trình kỹ thuật, mà là bước đi chiến lược nhằm tái định vị nền kinh tế Saudi Arabia trong bối cảnh dữ liệu trở thành yếu tố sản xuất trung tâm của tăng trưởng toàn cầu.

Trung tâm Hexagon được xếp hạng Tier IV – tiêu chuẩn cao nhất về độ tin cậy của trung tâm dữ liệu. Thiết kế hướng tới khả năng mở rộng nhanh các dịch vụ số trong khu vực công, đồng thời bảo đảm vận hành liên tục cho các hệ thống dữ liệu quan trọng của chính phủ.

Dự án nằm trong cam kết bảo đảm chủ quyền công nghệ đối với dữ liệu quốc gia, qua đó giảm phụ thuộc vào các nền tảng nước ngoài và tạo nền tảng cho quá trình đa dạng hóa nền kinh tế ngoài dầu mỏ.

Hexagon tọa lạc tại Riyadh, với tổng diện tích hơn 30 triệu feet vuông và công suất thiết kế lên tới 480 megawatt. Quy mô này đưa Hexagon vào nhóm những trung tâm dữ liệu lớn nhất thế giới, không chỉ về diện tích mà cả năng lực xử lý.

Trung tâm sẽ triển khai các công nghệ tiên tiến để phục vụ các lĩnh vực phát triển then chốt, trong bối cảnh dữ liệu đang trở thành động lực chính của chuyển đổi kinh tế – xã hội trên toàn cầu

Cơ sở được thiết kế theo các tiêu chuẩn hàng đầu về tiết kiệm năng lượng và phát triển bền vững. Hệ thống làm mát bằng chất lỏng trực tiếp, làm mát lai và tích hợp năng lượng tái tạo giúp giảm hệ số sử dụng điện năng, đưa Hexagon đạt chứng nhận LEED Gold của Hội đồng Công trình Xanh Hoa Kỳ.

Việc lựa chọn hướng đi “xanh” cho một trung tâm dữ liệu quy mô lớn cho thấy Saudi Arabia đang tính toán dài hạn, trong bối cảnh chi phí năng lượng và yêu cầu phát thải ngày càng trở thành yếu tố cạnh tranh của hạ tầng số.

Theo Cơ quan Dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo Saudi Arabia (SDAIA), từ năm 2018, gần 200 cơ quan nhà nước đã được tích hợp dữ liệu lên nền tảng điện toán đám mây Deem. Hiện nay, dữ liệu từ hơn 250 trung tâm dữ liệu của chính phủ được lưu trữ và truy xuất tập trung thông qua nền tảng này.

Việc tập trung dữ liệu quy mô lớn đặt ra yêu cầu rất cao về dung lượng lưu trữ và năng lực xử lý, qua đó lý giải vì sao Hexagon được thiết kế với công suất lên tới hàng trăm megawatt.

Áp lực lên hạ tầng dữ liệu không chỉ đến từ hệ thống hành chính, mà còn từ việc triển khai mạnh mẽ Internet vạn vật (IoT) và các ứng dụng giám sát thời gian thực. Hệ thống giao thông Saher tại 8 thành phố lớn sử dụng camera để theo dõi giao thông, ghi nhận vi phạm và bám theo phương tiện, tạo ra khối lượng dữ liệu video khổng lồ mỗi tháng.

Riêng tại Riyadh, khoảng 14,000 camera giao thông đang hoạt động, liên tục phát sinh dữ liệu cần xử lý gần như tức thời.

Theo chuyên gia Carrington Malin, lượng dữ liệu video thời gian thực từ các hệ thống này có thể lên tới hàng petabyte mỗi tháng, tạo sức ép lớn lên hạ tầng tính toán và lưu trữ của khu vực công.

Nhà nghiên cứu Mohammed Soliman nhận định quy mô 480 megawatt cho thấy Hexagon không đơn thuần là dự án nâng cấp hay “dọn dẹp” hệ thống công nghệ thông tin cũ. Đây là bước chuẩn bị cho giai đoạn bùng nổ nhu cầu điện toán đám mây trong khu vực công, gắn với các hệ thống dữ liệu quốc gia tích hợp và các mô hình tác nhân dựa trên AI.

Theo ông Soliman, nhiều khối lượng công việc chiến lược của chính phủ Saudi Arabia không thể đặt trên các nền tảng đám mây nước ngoài, khiến việc xây dựng hạ tầng nội địa quy mô lớn trở thành yêu cầu bắt buộc.

SDAIA – cơ quan chủ trì dự án Hexagon và chiến lược dữ liệu quốc gia

Khi nền tảng chủ quyền dữ liệu được thiết lập, một phần công suất của Hexagon có thể được mở ra cho khu vực tư nhân theo cơ chế kiểm soát, phục vụ các doanh nghiệp lớn và các chương trình chiến lược quốc gia.

Hexagon không phải dự án đơn lẻ. Trung tâm này được định vị là hạt nhân của mạng lưới trung tâm dữ liệu quốc gia, nằm trong chiến lược dài hạn nhằm đưa Saudi Arabia trở thành một “hub” hạ tầng số của khu vực và thế giới.

Từ khi thành lập năm 2019, SDAIA giữ vai trò điều phối chiến lược quốc gia về dữ liệu và AI, bao gồm quản trị dữ liệu, dữ liệu lớn, điều tiết AI và xây dựng khuôn khổ pháp lý. Các văn bản như Luật Bảo vệ Dữ liệu Cá nhân, tiêu chuẩn cho AI tạo sinh và khung triển khai AI đã được ban hành nhằm bảo vệ quyền riêng tư và tính toàn vẹn dữ liệu.

Song song với hạ tầng dữ liệu, Saudi Arabia còn mở rộng sang các sáng kiến phát triển trí tuệ nhân tạo. Humain, một công ty mới được thành lập với sự hậu thuẫn của Quỹ đầu tư công quốc gia và Tập đoàn Aramco, đặt mục tiêu đưa nước này vào nhóm ba quốc gia dẫn đầu thế giới về hạ tầng AI, cùng Hoa Kỳ và Trung Quốc.

Tử Kính