Rủi ro vỡ nợ tín dụng công đe dọa nền kinh tế Mỹ

Rủi ro vỡ nợ tín dụng công đe dọa nền kinh tế Mỹ

Những chính sách hỗ trợ tạm thời đã vô tình tạo ra một “quả bom nợ” khi người vay mất khả năng chi trả trong bối cảnh lạm phát và lãi suất duy trì ở mức cao.

Sinh viên đại học ở Mỹ. (Nguồn: THX/TTXVN)

Tỷ lệ vỡ nợ đối với các khoản vay sinh viên và vay thế chấp do chính phủ Mỹ bảo lãnh đang gia tăng nhanh chóng, gây áp lực lớn lên ngân sách và người đóng thuế.

Những chính sách hỗ trợ tạm thời đã vô tình tạo ra một “quả bom nợ” khi người vay mất khả năng chi trả trong bối cảnh lạm phát và lãi suất duy trì ở mức cao.

Hiện nay, danh mục cho vay sinh viên của chính phủ Mỹ trị giá 1.700 tỷ USD nhưng chỉ có 30% đang được hoàn trả.

Phần lớn người vay đang quá hạn hoặc được tạm dừng thanh toán trong khi chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump nỗ lực khắc phục những bất cập từ kế hoạch “SAVE” của chính quyền tiền nhiệm.

Trong giai đoạn tạm dừng thanh toán, nhiều người vay đã nâng cao mức sống và tích lũy thêm nợ để chi trả cho các kỳ nghỉ, nhà cửa và xe hơi.

Theo báo cáo từ tổ chức nghiên cứu Viện Urban, những tín hiệu về việc xóa nợ đã khiến nhiều hộ gia đình Mỹ cảm thấy đủ khả năng để tham gia vào thị trường bất động sản hoặc vay mua ô tô.

Điều này khiến 38% những người nợ sinh viên quá hạn hiện đang gánh thêm khoản vay mua ô tô, tăng từ mức 30% trước đại dịch.

Hệ quả là điểm tín dụng của người vay bị thổi phồng do các chính sách của chính phủ, như việc chỉ báo cáo các khoản trả tiền thuê nhà đúng hạn mà bỏ qua các khoản quá hạn. Điều này làm cho người vay trông có vẻ ít rủi ro hơn đối với các bên cho vay, dẫn đến tình trạng nợ nần quá mức.

Tỷ lệ người vay nợ sinh viên có thêm khoản vay thế chấp đã tăng gần gấp đôi, từ 8% vào năm 2019 lên 15% vào năm 2025. Tuy nhiên, tình trạng chậm thanh toán tại Mỹ đang trở nên trầm trọng hơn kể từ khi giai đoạn tạm dừng thanh toán kết thúc vào 10/2024.

Các chuyên gia dự báo số ca vỡ nợ sẽ còn tăng mạnh khi thời gian gia hạn hành chính kết thúc vào 7/2025 đối với khoảng 8 triệu người vay.

Song song với nợ sinh viên, rủi ro vỡ nợ đối với các khoản vay thế chấp của Cơ quan Quản lý Nhà ở Liên bang Mỹ (FHA) cũng đang ở mức báo động. Tỷ lệ người vay FHA trong năm 2024 có tỷ lệ nợ trên thu nhập vượt quá 43% – mức được coi là rủi ro – đã tăng lên 64%, so với mức 55% vào năm 2019. Khoảng 1/7 số khoản vay FHA phát sinh trong giai đoạn từ năm 2022 đến năm 2025 đã vỡ nợ chỉ trong vòng một năm.

Nhằm giảm bớt áp lực, chính quyền Mỹ từng cho phép người vay hoãn hoặc giảm 25% số tiền thanh toán hàng tháng trong tối đa ba năm, nhưng các khoản nợ này vẫn được cộng dồn vào gốc và phải trả khi khoản vay đáo hạn.

Tuy nhiên, hy vọng về việc giá nhà tăng hoặc lãi suất giảm để người dân có thể tái cấp vốn đã không thành hiện thực khi lãi suất vẫn ở mức cao và giá nhà tại một số thị trường miền Nam đang giảm.

Theo báo cáo từ FHA vào tháng 12/2024, khoảng 55% những người nhận được hỗ trợ thế chấp đã tiếp tục rơi vào tình trạng chậm thanh toán trong vòng một năm. Tỷ lệ tái vỡ nợ của FHA hiện đang tiến gần tới mức 60%, một con số không thể duy trì được.

Đặc biệt, tính đến 9/2025, có tới 46% người vay đang trong tình trạng vỡ nợ đã từng vỡ nợ ít nhất ba lần trước đó. Ngoài ra, 1/6 số người vay thế chấp FHA trong năm 2024 hiện nợ nhiều hơn giá trị thực của ngôi nhà.

Nếu nền kinh tế Mỹ tăng trưởng chậm lại, các khoản vay công được thẩm định kém này có thể bùng nổ, khiến người đóng thuế Mỹ phải gánh chịu thiệt hại nặng nề./.

Nguyễn Giang