Qatar: Các nước Vùng Vịnh có thể dừng xuất khẩu năng lượng vì chiến tranh, giá dầu có thể lên 150 USD/thùng

Qatar: Các nước Vùng Vịnh có thể dừng xuất khẩu năng lượng vì chiến tranh, giá dầu có thể lên 150 USD/thùng

Bộ trưởng Năng lượng Qatar cảnh báo rằng chiến tranh tại Trung Đông có thể “làm sụp đổ các nền kinh tế trên thế giới”, đồng thời dự báo các nước xuất khẩu năng lượng tại Vùng Vịnh có thể phải dừng sản xuất chỉ trong vài ngày và đẩy giá dầu lên 150 USD/thùng.

Ông Saad al-Kaabi nói với Financial Times rằng ngay cả khi chiến tranh chấm dứt ngay lập tức, Qatar vẫn sẽ mất “vài tuần đến vài tháng” để khôi phục chu kỳ giao hàng bình thường sau khi một máy bay không người lái của Iran tấn công nhà máy khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhất của nước này.

Qatar – nhà sản xuất LNG lớn thứ hai thế giới – đã buộc phải tuyên bố tình trạng bất khả kháng trong tuần này sau cuộc tấn công vào nhà máy Ras Laffan. Dù Qatar chỉ xuất khẩu một phần nhỏ khí đốt sang châu Âu, ông Kaabi cho biết khu vực này vẫn sẽ chịu tác động lớn khi các khách hàng châu Á trả giá cao hơn để mua lượng khí đốt hạn chế trên thị trường, trong khi các nước Vùng Vịnh khác không thể thực hiện các nghĩa vụ hợp đồng.

“Bất kỳ bên nào chưa tuyên bố bất khả kháng thì chúng tôi cho rằng họ sẽ làm điều đó trong vài ngày tới nếu tình hình này tiếp diễn. Tất cả các nhà xuất khẩu trong khu vực Vùng Vịnh sẽ phải tuyên bố bất khả kháng”, ông Kaabi nói. “Nếu họ không làm vậy, đến một thời điểm nào đó họ sẽ phải chịu trách nhiệm pháp lý cho các nghĩa vụ đó, và đó là lựa chọn của họ”.

Những phát biểu của ông Kaabi phản ánh mối lo ngại ngày càng tăng tại khu vực Vùng Vịnh về hệ lụy kinh tế từ cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran, cuộc xung đột đã gây ra nhiều thiệt hại tại khu vực giàu dầu mỏ này.

“Điều này sẽ làm sụp đổ các nền kinh tế trên thế giới”, ông Kaabi nói. “Nếu cuộc chiến kéo dài vài tuần, tăng trưởng GDP toàn cầu sẽ bị ảnh hưởng. Giá năng lượng ở khắp nơi sẽ tăng cao. Một số sản phẩm sẽ thiếu hụt và sẽ xảy ra phản ứng dây chuyền khi các nhà máy không thể cung cấp hàng hóa”.

Ông cho biết hiện chưa có thiệt hại đối với các cơ sở ngoài khơi của Qatar, nhưng mức độ thiệt hại tại các cơ sở trên đất liền vẫn đang được đánh giá.

“Chúng tôi vẫn chưa biết mức độ thiệt hại vì việc đánh giá vẫn đang được tiến hành. Chưa rõ sẽ mất bao lâu để sửa chữa”, ông nói.

Kế hoạch phát triển trị giá 30 tỷ USD của Qatar nhằm nâng công suất sản xuất tại mỏ khí North Field từ 77 triệu tấn lên 126 triệu tấn mỗi năm vào năm 2027 cũng sẽ bị trì hoãn. Sản lượng từ dự án này ban đầu dự kiến bắt đầu vào quý 3 năm nay.

“Chắc chắn tất cả kế hoạch mở rộng của chúng tôi sẽ bị chậm lại”, ông Kaabi nói. “Nếu chúng tôi quay lại hoạt động sau một tuần, tác động có thể không lớn; nhưng nếu kéo dài một hoặc hai tháng thì câu chuyện hoàn toàn khác”.

Ả-rập Saudi và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đều có các tuyến đường ống cho phép chuyển hướng một phần dầu xuất khẩu sang các cảng nằm ngoài Eo biển Hormuz, nhưng vẫn còn một lượng lớn sản lượng bị mắc kẹt.

Ông Kaabi dự báo giá dầu có thể tăng lên 150 USD/thùng trong vòng hai đến ba tuần nếu tàu chở dầu và các tàu thương mại không thể đi qua Eo biển Hormuz – tuyến vận tải hàng hải quan trọng mà khoảng một phần năm lượng dầu và khí đốt toàn cầu đi qua.

Ông cũng dự đoán giá khí đốt có thể tăng lên 40 USD/MMBtu (117 Euro/MWh) — gần gấp bốn lần so với mức trước khi chiến tranh bắt đầu.

Ông cho biết tác động từ việc gián đoạn vận tải biển qua eo biển này sẽ lan rộng ra ngoài thị trường năng lượng và ảnh hưởng đến nhiều ngành công nghiệp khác, bởi khu vực này sản xuất phần lớn nguyên liệu đầu vào cho ngành hóa dầu và phân bón toàn cầu.

Lưu lượng tàu qua Eo biển Hormuz đã gần như dừng lại kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào cuối tuần trước. Ít nhất 10 tàu đã bị tấn công, phí bảo hiểm hàng hải tăng vọt và các chủ tàu không muốn mạo hiểm với tàu và thủy thủ đoàn của họ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và các quan chức Israel đã cảnh báo rằng cuộc chiến có thể kéo dài nhiều tuần khi họ tìm cách hủy hoại chính quyền Hồi giáo tại Iran. Ông Trump cho biết Hải quân Mỹ sẽ hộ tống tàu thuyền qua eo biển và đã đề xuất cung cấp thêm bảo hiểm cho các công ty vận tải biển.

Tuy nhiên, ông Kaabi cho rằng các tàu vẫn không an toàn nếu đi qua eo biển – nơi chỉ rộng khoảng 24 dặm ở điểm hẹp nhất và nằm sát bờ biển Iran – miễn là chiến tranh còn tiếp diễn.

“Với cách các cuộc tấn công đang diễn ra, việc đưa tàu vào eo biển là quá nguy hiểm. Sẽ rất khó để thuyết phục các tàu đi qua”, ông nói. “Hầu hết các chủ tàu sẽ cho rằng họ trở thành mục tiêu lớn hơn vì Iran đang nhắm vào các tàu quân sự”.

Ông Kaabi nói thêm: “Ngoài năng lượng, tất cả các hoạt động thương mại khác giữa khu vực Vùng Vịnh và phần còn lại của thế giới cũng sẽ dừng lại, điều này sẽ có tác động lớn đến các nền kinh tế Vùng Vịnh cũng như các đối tác thương mại trên toàn cầu”.

Qatar – nơi đặt căn cứ quân sự lớn nhất của Mỹ tại khu vực – vốn duy trì quan hệ khá tốt với Iran. Tuy nhiên, Iran đã phóng nhiều loạt tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào Qatar và các nước Vùng Vịnh khác khi Tehran tìm cách gia tăng sức ép lên Mỹ bằng cách tấn công các cơ sở năng lượng, sân bay, căn cứ quân sự và đại sứ quán Mỹ.

Ông Kaabi, đồng thời là Giám đốc điều hành QatarEnergy, cho biết công ty buộc phải tuyên bố tình trạng bất khả kháng sau khi nhà máy Ras Laffan bị tấn công bằng máy bay không người lái của Iran trong ngày 02/03. Ông viện dẫn lý do an toàn, cho biết các cơ sở ngoài khơi của công ty cũng đang đối mặt nguy cơ bị tấn công dù chưa bị thiệt hại.

“Chúng tôi được quân đội thông báo rằng có mối đe dọa tấn công sắp xảy ra đối với các cơ sở ngoài khơi. Vì vậy chúng tôi đã dừng hoạt động một cách an toàn nhất có thể và trong vòng 24 giờ đã sơ tán khoảng 9,000 nhân viên”, ông nói.

“Khi nhân viên của chúng tôi gặp nguy hiểm và các cơ sở đang bị tấn công trong vùng chiến sự, chúng tôi không thể tiếp tục làm việc và không thể đặt người của mình vào nguy hiểm, nên buộc phải tuyên bố bất khả kháng”.

Ông cho biết sản xuất tại Qatar sẽ không được khôi phục cho đến khi chiến sự hoàn toàn chấm dứt.

“Tín hiệu để chúng tôi quay lại là khi quân đội nói rằng các hành động thù địch đã chấm dứt hoàn toàn và chúng tôi không còn bị tấn công nữa”, ông nói. “Chúng tôi sẽ không đặt người của mình vào nguy hiểm”.

Ngay cả sau khi hoạt động được nối lại, ông dự báo sẽ có nhiều vấn đề logistics lớn bên cạnh việc khôi phục các thiết bị làm lạnh và nén khí để hóa lỏng khí đốt phục vụ vận chuyển.

“Tàu của chúng tôi hiện đang ở khắp nơi”, ông nói, cho biết chỉ có khoảng 6–7 chiếc trong tổng số 128 tàu chở LNG của Qatar đang ở gần. “Mỗi tàu mất một đến hai ngày để bốc hàng và chúng tôi chỉ có thể bốc 6–7 tàu cùng lúc”, ông giải thích khi nói về thời gian cần thiết để khôi phục hoạt động bình thường.

Ông bác bỏ quan điểm cho rằng việc Qatar tuyên bố bất khả kháng và không thể giao hàng sẽ làm tổn hại danh tiếng lâu nay của nước này là nhà cung cấp LNG đáng tin cậy nhất thế giới.

“Chúng tôi không nghĩ rằng bất kỳ ai dám nói chúng tôi không đáng tin cậy chỉ vì chúng tôi bị tấn công và không thể giao hàng”, ông nói.

Ông cũng cho biết ngay cả khi muốn, Qatar cũng không thể mua khí đốt từ thị trường để bù đắp lượng giao hàng thiếu hụt cho khách hàng.

“Giả sử bạn muốn mua 77 triệu tấn để giao cho khách hàng, thì đơn giản là không có sẵn 77 triệu tấn khí nào trên thị trường để bạn mua”, ông nói.

Vũ Hạo