Ông Trump yêu cầu hỗ trợ bảo hiểm cho tàu chở dầu, nói Hải quân Mỹ có thể hộ tống tàu tại Vùng Vịnh

Ông Trump yêu cầu hỗ trợ bảo hiểm cho tàu chở dầu, nói Hải quân Mỹ có thể hộ tống tàu tại Vùng Vịnh

Ngày 03/03, Tổng thống Donald Trump cho biết Hải quân Mỹ có thể hộ tống các tàu chở dầu đi qua Eo biển Hormuz nếu cần thiết, đồng thời cho biết ông đã chỉ đạo Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế Mỹ (DFC) cung cấp bảo hiểm rủi ro chính trị và các bảo đảm tài chính cho hoạt động thương mại hàng hải tại Vùng Vịnh.

Động thái này được xem là một trong những bước đi mạnh mẽ nhất của chính quyền Mỹ nhằm kiềm chế đà tăng của giá năng lượng trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông leo thang, làm gia tăng rủi ro đối với vận tải qua các tuyến đường biển chiến lược.

Giá dầu toàn cầu đã tăng mạnh kể từ khi Israel và Mỹ tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran cuối tuần qua, dẫn tới giao tranh làm gián đoạn hoạt động vận chuyển dầu bằng tàu chở dầu tại Trung Đông.

Tuy nhiên, các chủ tàu và nhà phân tích vẫn chưa chắc chắn rằng việc Hải quân hộ tống và DFC bảo lãnh bảo hiểm có đủ để ngăn giá dầu tiếp tục tăng hay không. DFC được thành lập năm 2019, là cơ quan Chính phủ hợp tác với các nhà đầu tư tư nhân để hỗ trợ các dự án tại các nước đang phát triển.

Việc giảm chi phí nhiên liệu cho người dân Mỹ là một trọng tâm trong thông điệp kinh tế của ông Trump, và động thái này cho thấy chính quyền sẵn sàng sử dụng cả công cụ tài chính lẫn quân sự nhằm ngăn chặn gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu.

“Dù thế nào đi nữa, Mỹ sẽ đảm bảo dòng chảy năng lượng tự do cho toàn thế giới”, ông Trump viết trên mạng xã hội, đồng thời cho biết sẽ có thêm các biện pháp tiếp theo.

Theo hai nguồn tin thân cận, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright gặp ông Trump vào chiều ngày 03/03 (giờ Mỹ) để trình bày danh sách các đề xuất nhằm xử lý tình hình và hoàn thiện phương án phản ứng.

Trước đó cùng ngày, ông Trump nói với các phóng viên rằng người dân Mỹ có thể phải chấp nhận giá dầu cao hơn trong một thời gian ngắn. “Nhưng ngay khi việc này kết thúc, tôi tin rằng giá sẽ giảm xuống, thậm chí thấp hơn trước”, ông nói.

Nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao, điều này có thể làm suy yếu nỗ lực của các nghị sĩ đảng Cộng hòa – Đảng của ông Trump – trong việc giữ thế đa số tại cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Quốc hội vào tháng 11.

Trong khi đó, phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh đối với tàu chở dầu đang tăng mạnh. Hoạt động vận chuyển dầu qua Eo biển Hormuz – tuyến đường giữa Iran và Oman, nơi vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu của thế giới – gần như bị đình trệ sau khi nhiều tàu bị tấn công và một số tàu khác mắc kẹt.

Các hãng vận tải và công ty bảo hiểm đang đánh giá lại mức độ rủi ro tại khu vực. Phí bảo hiểm chiến tranh tăng mạnh và một số nhà bảo hiểm đã thu hẹp hoặc rút khỏi việc cung cấp bảo hiểm, theo các nguồn tin trong ngành.

Chi phí bảo hiểm cao hơn khiến việc vận chuyển dầu qua khu vực trở nên đắt đỏ hơn đối với các tàu vẫn chấp nhận đi qua, khiến một số hãng tàu trì hoãn hành trình hoặc tìm tuyến đường thay thế.

Việc Mỹ hỗ trợ bảo hiểm cho tàu chở dầu không phải chưa từng có tiền lệ. Trong cuộc chiến Iran – Iraq thập niên 1980, Washington từng đổi cờ cho các tàu chở dầu và triển khai hộ tống hải quân khi các hãng bảo hiểm tư nhân rút lui. Sau vụ tấn công khủng bố ngày 11/09/2001, Mỹ cũng phát hành các chính sách bảo hiểm để duy trì hoạt động vận tải khi phí bảo hiểm chiến tranh tăng vọt.

Dù vậy, một số nguồn tin trong ngành vận tải cho rằng kế hoạch của ông Trump có thể chưa đủ để trấn an các chủ tàu nếu giao tranh tiếp tục, bởi số lượng tàu chiến Mỹ có thể dùng để hộ tống tàu thương mại là hạn chế.

Tính đến ngày 02/03, Hải quân Mỹ có 12 tàu chiến tại Trung Đông, bao gồm một tàu sân bay, có thể tham gia nhiệm vụ hộ tống. Tuy nhiên, một số tàu trong số này đang tham gia các cuộc tấn công nhằm vào Iran và đánh chặn tên lửa của nước này.

Ngoài ra, việc hộ tống cũng tiềm ẩn rủi ro khi các tàu hải quân có thể phải đối mặt với tên lửa và các tàu vũ trang nhỏ của Iran.

Hải quân Mỹ thỉnh thoảng vẫn hộ tống tàu thương mại tại các tuyến hàng hải nhạy cảm. Ngoài ra còn có một số lực lượng hải quân đa quốc gia có thể hỗ trợ, bao gồm lực lượng đặc nhiệm CTF-152 hiện do Qatar chỉ huy.

Ông Rohit Rathod, Chuyên gia phân tích tại công ty theo dõi tàu biển Vortexa, cho rằng các biện pháp của ông Trump có thể chưa đủ để đảm bảo hành lang vận tải an toàn rộng rãi, dù một số tàu vẫn có thể đi qua.

“Các cuộc tấn công vẫn có thể xảy ra”, ông nói. “Kịch bản thực tế hơn là phí bảo hiểm vẫn cao, và một số bên sẽ tìm cách đạt thỏa thuận riêng với Iran để được miễn trừ cho tàu của họ”.

Chính quyền Trump đến nay vẫn tỏ ra thận trọng trong việc sử dụng Kho Dự trữ Dầu Chiến lược của Mỹ, nhưng các quan chức có thể sớm phát tín hiệu sẵn sàng khai thác nguồn dự trữ này nếu giá dầu tiếp tục tăng, theo một nguồn tin.

Ông Kevin Book, Chuyên gia chính sách tại ClearView Energy Partners, cho rằng chỉ tập trung vào vận tải có thể chưa đủ để ngăn giá dầu leo thang. “Cuộc chiến còn tạo ra nhiều rủi ro khác khiến giá dầu tăng, bao gồm cả các mối đe dọa đối với các cơ sở sản xuất”.

Vũ Hạo