Nghịch lý đồng bạc xanh: Vì sao chính sách Trump rốt cuộc có thể làm đồng USD mạnh lên?

Nghịch lý đồng bạc xanh: Vì sao chính sách Trump rốt cuộc có thể làm đồng USD mạnh lên?

Trong những tuần gần đây, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent liên tục phát đi một thông điệp dứt khoát về đồng đô la. “Chúng tôi có một chính sách đồng USD mạnh”, ông nói, và nhấn mạnh rằng chính quyền đang “đặt vào đó tất cả các thành tố để bảo đảm đồng USD mạnh trong dài hạn”. Thậm chí Bessent còn tuyên bố thẳng thừng: Không ai nên nghe bất kỳ ai trên thị trường nói về đồng USD, ngoài Tổng thống Trump hoặc chính ông – hai người duy nhất phát ngôn cho chính quyền về chính sách tiền tệ đối ngoại.

Những phát biểu này xuất hiện đúng vào lúc đồng bạc xanh đang lấy lại vị thế. Chỉ số DXY đã vượt mốc 100, mức cao nhất kể từ tháng 5/2025, sau khi Fed giữ nguyên lãi suất ở vùng 3.50-3.75% trong cuộc họp ngày 17/06 và phát tín hiệu có thể còn tăng thêm, trong bối cảnh lạm phát Mỹ ở mức 4.2%. Một đồng USD đang mạnh lên, và một Bộ trưởng Tài chính khẳng định đó là chủ đích. Nhưng câu chuyện thú vị hơn nằm ở một nghịch lý.

Nghịch lý của một Tổng thống “muốn đồng USD yếu”

Trong hình dung phổ biến, Donald Trump là vị tổng thống ưa thích một đồng USD yếu. Logic của ông rất rõ ràng: Đồng USD rẻ giúp hàng hóa Mỹ cạnh tranh hơn, hỗ trợ xuất khẩu và công cuộc đưa sản xuất trở lại nước Mỹ.

Và quả thực, đầu năm 2026, đồng USD đã trượt dốc mạnh, có lúc chỉ số DXY – vốn đo lường sức mạnh của đồng bạc xanh so với các đồng tiền chủ chốt khác – rơi xuống dưới 97, mức thấp nhất trong bốn năm.

Nguyên nhân đến từ các tuyên bố áp thuế quan làm dấy lên kỳ vọng lạm phát, cộng với dự đoán Fed sẽ cắt giảm lãi suất, đã cùng nhau kéo đồng USD đi xuống. Một chính quyền vừa bị xem là muốn làm yếu đồng USD, vừa có một Bộ trưởng Tài chính cam kết làm nó mạnh lên trong dài hạn.

Giá trị dài hạn của một đồng tiền nằm ở nền kinh tế đứng sau nó

Có một nguyên lý mà những người theo dõi “trò chơi tiền tệ” đều thấm thía: Trong ngắn hạn, tỷ giá có thể bị chi phối bởi lãi suất, bởi kỳ vọng và bởi những định hướng của ngân hàng trung ương, nhưng trong dài hạn, giá trị của một đồng tiền phản ánh sức khỏe của nền kinh tế tạo ra nó. Một đồng tiền mạnh bền vững không đến từ thủ thuật tiền tệ, mà đến từ năng suất, tăng trưởng và dòng vốn đầu tư chảy vào.

Đặt vào lăng kính đó, lập luận của ông Bessent trở nên mạch lạc. Nếu chương trình nghị sự của Tổng thống Trump (cắt giảm quy định, đẩy mạnh khai thác năng lượng, đưa sản xuất hồi hương, cải cách thuế) thực sự nâng được năng suất và tốc độ tăng trưởng của kinh tế Mỹ, thì dòng vốn toàn cầu sẽ tìm đến tài sản Mỹ, và đồng USD sẽ mạnh lên một cách tự nhiên.

Ông Bessent tự tin rằng GDP Mỹ có thể quay lại mốc 3% ngay trong năm nay khi cuộc chiến với Iran đi đến hồi kết, khẳng định “nền kinh tế nền tảng vẫn đang mạnh”. Ông nhắc lại kế hoạch “3-3-3”: tăng trưởng 3%, thâm hụt ngân sách 3% GDP, và tăng thêm 3 triệu thùng dầu/ngày. Nếu kế hoạch đó thành hiện thực, một đồng đô la mạnh không phải là khẩu hiệu, mà là hệ quả.

Ngắn hạn yếu đi, dài hạn mạnh lên – hai mặt không loại trừ nhau

Chìa khóa để dung hòa nằm ở chỗ phân biệt công cụ. Chính sách tiền tệ – việc Fed hạ lãi suất, hay những lời kêu gọi nới lỏng từ Nhà Trắng có thể làm đồng USD yếu đi trong ngắn hạn.

Đó là điều Trump có thể mong muốn để hỗ trợ xuất khẩu tại một thời điểm cụ thể. Nhưng sức mạnh cấu trúc của nền kinh tế, nếu các cải cách phát huy tác dụng lại kéo đồng USD mạnh lên trong dài hạn. Hai lực này tác động ở hai khung thời gian khác nhau, nên hoàn toàn có thể cùng tồn tại. Như cách g Bessent diễn đạt, “chính sách đồng USD mạnh nghĩa là thiết lập đúng các nền tảng” tức là lo cho cái gốc tăng trưởng, chứ không phải neo giữ tỷ giá bằng mọi giá từng ngày.

Cách diễn giải này đảo ngược một nhận định quen thuộc rằng chính sách Trump tất yếu làm suy yếu đồng USD. Trên thực tế, kịch bản ngược lại hoàn toàn có cơ sở: Những xáo trộn ngắn hạn từ thuế quan và áp lực lên Fed có thể tạm thời ghìm đồng USD xuống, nhưng nếu nền kinh tế Mỹ thực sự khỏe lên, đồng bạc xanh về lâu dài sẽ mạnh lên chứ không yếu đi.

Diễn biến DXY vượt 100 trong tháng 6/2026, khi lạm phát dai dẳng buộc thị trường gác lại kỳ vọng cắt lãi suất và Fed để ngỏ khả năng tăng, là một chỉ dấu sớm cho khả năng đó.

Điều này có ý nghĩa gì với nhà đầu tư và với Việt Nam

Với nhà đầu tư, bài học là đừng vội đọc một đợt suy yếu ngắn hạn của đồng USD thành dấu hiệu của sự suy tàn cấu trúc. Tỷ giá trong vài quý có thể bị dẫn dắt bởi kỳ vọng lãi suất, nhưng xu hướng nhiều năm lại được quyết định bởi việc nền kinh tế Mỹ có thật sự cải thiện năng suất hay không.

Với Việt Nam, một đồng đô la mạnh lên trong dài hạn là điều cần được tính đến nghiêm túc. Nó tạo áp lực lên tỷ giá VND, làm tăng chi phí nhập khẩu và nghĩa vụ nợ ngoại tệ, đồng thời có thể khiến dòng vốn rời các thị trường mới nổi để quay về tài sản định danh bằng USD.

Hiểu được rằng động lực sâu xa của đồng USD là sức mạnh của kinh tế Mỹ chứ không chỉ là những con số lãi suất nhất thời sẽ giúp các nhà hoạch định và doanh nghiệp Việt chuẩn bị tốt hơn cho một thập niên mà đồng bạc xanh, bất chấp mọi nghịch lý, có thể vẫn là kẻ mạnh.

LH