Nghịch lý của ông Trump: Vừa khẳng định kinh tế bùng nổ, vừa đòi cắt lãi suất

Nghịch lý của ông Trump: Vừa khẳng định kinh tế bùng nổ, vừa đòi cắt lãi suất

Tổng thống Donald Trump vừa ca ngợi sự tích cực của nền kinh tế, vừa liên tục gây sức ép, yêu cầu Fed phải cắt giảm mạnh lãi suất. Nếu nền kinh tế thực sự vững chắc, tại sao Mỹ lại cần đến một liều thuốc kích thích như vậy? Đâu là logic đằng sau yêu cầu có vẻ phi lý này?

Nền kinh tế Trump đang bùng nổ?

Trong các phát biểu vào năm 2025 và đầu 2026, ông Trump đã không tiếc lời ca ngợi tình hình kinh tế Mỹ, cho rằng đây là một giai đoạn tăng trưởng phi thường: Ông còn so sánh sức mạnh của Mỹ với những quốc gia khác: “Chúng ta đang tăng trưởng gấp đôi, gấp ba và thậm chí gấp bốn lần so với hầu hết các nền kinh tế lớn khác trên Trái Đất”.

Một số thống kê chính thức quả thực đang củng cố cho những tuyên bố này của ông Trump.

Tăng trưởng GDP: Kinh tế Mỹ tăng 4.4% trong quý 3/2025, mức cao đột biến đối với một nền kinh tế phát triển. Các dự báo cho thấy GDP có thể tăng trưởng 2% trong cả năm 2025, một con số thể hiện sự vững vàng đáng nể của nền kinh tế bất chấp các thách thức toàn cầu.

Đầu tư kinh doanh: Tăng trưởng đầu tư kinh doanh thực tế trong quý 2/2025 được điều chỉnh từ ước tính ban đầu 1.9% vọt lên 7.3%. Động lực chính đến từ làn sóng phát triển AI đang lan rộng, từ lĩnh vực công nghệ lan sang cả các ngành tiện ích, ngân hàng và hậu cần. Đầu tư vào thiết bị xử lý thông tin tăng 20.4% so với cùng kỳ năm trước.

Thị trường chứng khoán: Các chỉ số S&P 500, Dow Jones, Nasdaq đã có một năm tăng giá mạnh mẽ, phá đỉnh liên tục. Các nhà phân tích gọi đây là “siêu chu kỳ do AI thúc đẩy”, mang lại lợi nhuận vượt trội và củng cố tâm lý lạc quan của nhà đầu tư.

Có thể thấy, các chỉ số kinh tế vĩ mô tích cực được thúc đẩy gần như hoàn toàn bởi một yếu tố duy nhất: sự bùng nổ đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI). Việc tập trung vào các chỉ số này giúp vẽ nên hình ảnh một nền kinh tế vững mạnh trên diện rộng, đồng thời che giấu những điểm yếu tiềm ẩn ở các lĩnh vực khác.

Khăng khăng đòi giảm lãi suất và nghịch lý kinh tế

Kể từ khi bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai vào đầu năm 2025, Tổng thống Trump đã liên tục gây sức ép, đòi hỏi Cục Dự trữ Liên bang (Fed) phải cắt giảm mạnh lãi suất – một công cụ chính sách tiền tệ thường chỉ được sử dụng để vực dậy các nền kinh tế đang suy yếu.

Ông Trump không chỉ muốn một đợt cắt giảm thông thường, mà yêu cầu lãi suất quỹ liên bang phải giảm ngay 3 điểm phần trăm, xuống chỉ còn “1% và có thể thấp hơn thế nữa”.

Ông Trump đưa ra một logic hoàn toàn trái ngược với các nguyên tắc kinh tế học phổ biến: “Khi thị trường tăng điểm, Fed nên hạ lãi suất… Ngày nay, nếu bạn công bố những con số tuyệt vời, họ lại tăng lãi suất để cố gắng giết chết nó”.

Các yêu cầu của ông Trump đi ngược lại nền tảng của hoạt động ngân hàng trung ương hiện đại. Theo nguyên tắc, ngân hàng trung ương sẽ cắt giảm lãi suất khi kinh tế suy yếu để kích thích vay mượn và đầu tư. Ngược lại, khi kinh tế tăng trưởng nóng, ngân hàng trung ương sẽ giữ nguyên hoặc tăng lãi suất để ngăn chặn lạm phát.

Nếu kinh tế thực sự vững mạnh như lời ông Trump ca ngợi, tại sao Fed phải giảm lãi suất? Nếu giảm lãi suất về gần 0 trong thời kỳ kinh tế tốt, Fed sẽ còn lại công cụ gì để đối phó khi suy thoái thực sự xảy ra?

Vậy, bức tranh kinh tế có thực sự hoàn toàn màu hồng như ông Trump mô tả, hay còn có những vấn đề đáng lo ngại bị bỏ qua?

Ảnh minh họa – TM

Những “vết nứt” trong nền kinh tế Mỹ

Trái ngược với những tuyên bố lạc quan, dữ liệu lại cho thấy một bức tranh phức tạp hơn với nhiều dấu hiệu đáng lo ngại.

Tổng số việc làm cả năm 2025 chỉ tăng 584,000, giảm sâu so với mức 2 triệu và 2.6 triệu việc làm mới trong năm 2024 và 2023. Riêng tháng 12/2025, báo cáo sơ bộ cho thấy chỉ có 50,000 việc làm mới được tạo ra. Do số liệu từ tháng 1 đến tháng 11/2025 bị điều chỉnh giảm bình quân 67,000 việc làm, nên rất có thể số liệu tháng 12 sẽ bị điều chỉnh từ tăng trưởng thành sa sút.

Tỷ lệ thất nghiệp tháng 12/2025 là 4.4%, tháng 11 là 4.5%, cao nhất kể từ cuối năm 2021 trở lại đây.

Tỷ lệ lạm phát CPI tháng 12/2025 là 2.7% và lạm phát CPI lõi là 2.6%. Lạm phát PCE lõi tháng 11 là 2.7%. Dù tính theo thước đo nào thì lạm phát vẫn cao hơn nhiều so với mục tiêu dài hạn 2% của Fed.

Ngân hàng JP Morgan dự báo xác suất suy thoái kinh tế của Mỹ và toàn cầu trong năm 2026 là 35%.

Những tín hiệu trái chiều này tạo ra một môi trường chính sách phức tạp. Như bà Diane Swonk, chuyên gia Kinh tế trưởng của KPMG, đã nhận định: “Tăng trưởng kinh tế đã tách rời khỏi thị trường lao động”.

Sự kết hợp giữa tăng trưởng việc làm chậm lại, lạm phát dai dẳng (dù không phi mã) và rủi ro suy thoái hữu hình tạo ra một môi trường kinh tế bấp bênh. Trong bối cảnh này, yêu cầu của ông Trump về việc cắt giảm lãi suất mạnh mẽ là một động thái nguy hiểm theo lý thuyết kinh tế chính thống. Nếu được thực hiện, chính sách này có nguy cơ thổi bùng lạm phát trong khi các công cụ chính sách quan trọng nhất đã bị tiêu hao trước khi một cuộc suy thoái thực sự xảy ra.

Những toan tính của ông Trump

Phân tích sâu hơn cho thấy các yêu cầu của ông Trump không chỉ xuất phát từ quan điểm kinh tế, mà còn bị chi phối mạnh mẽ bởi các động cơ tài khóa và chính trị.

Hạ chi phí lãi vay trên nợ công

Giảm gánh nặng nợ công là mục tiêu rõ ràng, dễ thấy nhất. Trong năm tài khóa 2025, chi phí lãi vay của Chính phủ liên bang là 970 tỷ USD, tương đương 3.2% GDP. Tổng nợ công của Mỹ hiện đã vượt 38.5 ngàn tỷ USD, mỗi năm Chính phủ Mỹ đều phải phát hành hàng chục ngàn tỷ USD trái phiếu để trả nợ cũ và tài trợ cho thâm hụt tài khóa.

Nếu lãi suất giảm 3 điểm phần trăm như ông Trump mong muốn, chi phí lãi vay tiết kiệm được là rất lớn. Tuy nhiên, lập luận này của ông Trump đang đặt lợi ích tài chính của Chính phủ lên trên các mục tiêu truyền thống của chính sách tiền tệ là ổn định giá cả và tối đa hóa việc làm.

Chuẩn bị cho cuộc bầu cử giữa kỳ

Lãi suất thấp hơn có xu hướng tạo ra các hiệu ứng tích cực trong ngắn hạn, thúc đẩy thị trường chứng khoán tăng điểm, hỗ trợ thị trường nhà đất bằng cách giảm lãi vay thế chấp, và cơ bản là làm cho các số liệu kinh tế trông lạc quan hơn.

Với cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11/2026 đang đến gần, việc tạo ra một môi trường kinh tế có vẻ tươi sáng là một mục tiêu chính trị rõ ràng, ngay cả khi nó phải trả giá bằng sự bất ổn trong dài hạn. Cuộc bầu cử này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với ông Trump, vì nếu để Đảng Dân chủ đối lập nắm quyền kiểm soát Hạ viện, ông sẽ có thể bị luận tội. Và nếu Đảng Dân chủ kiểm soát thêm cả Thượng viện, ông Trump sẽ có nguy cơ bị kết án.

Tổng thống Mỹ không hề che giấu sự lo ngại của mình. Trong một cuộc gặp gỡ với các nghị sĩ Đảng Cộng hòa tại Hạ viện vào ngày 6/1/2026 (tại Trung tâm Kennedy), ông Trump nói: “Các bạn phải thắng trong cuộc bầu cử giữa kỳ, bởi vì nếu chúng ta không thắng, thì họ sẽ tìm ra một lý do để luận tội tôi. Tôi sẽ bị luận tội”.

Thông điệp cứng rắn dành cho Fed

Kể từ khi nhậm chức lần 2 vào tháng 1/2025, Tổng thống Trump đã liên tục công kích cá nhân Chủ tịch Fed Jerome Powell bằng những câu từ cay nghiệt như “kẻ cứng đầu”, “luôn sai lầm”, “chậm trễ”, “ngu đần”…

Bước ngoặt thực sự đến vào ngày 11/01/2026 khi ông Powell cho biết ông đang bị điều tra hình sự, điều chưa từng có tiền lệ trong lịch sử hơn 100 năm của Fed. Bộ Tư pháp Mỹ cũng đã gửi trát của đại bồi thẩm đoàn tới Cục Dự trữ Liên bang, yêu cầu cơ quan này cung cấp mọi tài liệu và chứng cứ liên quan tới phiên điều trần của ông Powell trước Thượng viện Mỹ vào tháng 6/2025 về dự án cải tạo tòa nhà văn phòng của Fed.

Ông Trump cho biết ông không chỉ đạo cuộc điều tra này, Bộ Tư pháp tự làm theo chức năng nhiệm vụ của mình.

Tuy nhiên, ông Powell khẳng định dự án cải tạo tòa nhà của Fed chỉ là cái cớ, lý do thực sự của cuộc điều tra là việc Fed không điều hành lãi suất theo ý muốn của Tổng thống.

Hội đồng thống đốc của Fed có 7 thành viên. Trong đó, bà Adriana Kugler đã từ chức và được thay thế bởi ông Stephen Miran – một người do Tổng thống Trump đề cử và có quan điểm ủng hộ giảm lãi suất mạnh mẽ; bà Lisa Cook đang bị chính quyền ông Trump điều tra với cáo buộc gian lận khoản vay mua nhà; và ông Powell đang bị điều tra với cáo buộc gian dối trước Quốc hội về dự án tu sửa văn phòng như vừa nói ở trên.

Nhiệm kỳ Chủ tịch của ông Powell sẽ kết thúc vào tháng 5/2026, cuộc chiến pháp lý với Bộ Tư pháp khó có thể kết thúc trước thời điểm đó. Do vậy, ông Trump sẽ không có căn cứ để sa thải ông Powell một cách danh chính ngôn thuận. Tại sao ông Trump phải dùng tới biện pháp cứng rắn là mở cuộc điều tra hình sự mà không đơn giản là đợi đến khi ông Powell hết nhiệm kỳ vào tháng 5?

Lý do là bởi sau khi thôi chức Chủ tịch Fed, ông Powell vẫn còn nhiệm kỳ làm thành viên Hội đồng thống đốc Fed cho tới tháng 1/2028 và do vậy vẫn có quyền biểu quyết chính sách tiền tệ. Một cuộc điều tra của Bộ Tư pháp Mỹ sẽ gây ra áp lực rất lớn về mặt tinh thần, tâm lý và cả tài chính cho ông Powell (cũng như bà Lisa Cook). Chi phí thuê luật sư trong những vụ việc nghiêm trọng kiểu này thường lên tới hàng triệu USD. Các quan chức hiện tại và tương lai của Fed phải hiểu rằng nếu không nghe lời Tổng thống thì hậu quả sẽ giống như ông Powell.

Nếu Chủ tịch Jerome Powell và Thống đốc Lisa Cook không chịu nổi sức ép mà từ chức sớm, ông Trump sẽ có cơ hội đề cử những người thân tín của mình vào Hội đồng thống đốc và hướng tới việc giành chức Chủ tịch Fed. Khi đó, việc giảm lãi suất về 1% sẽ không còn chỉ là những lời nói suông mà sẽ trở thành hiện thực.

Ông Trump cũng không hề giấu diếm ý định của mình khi đăng trên mạng xã hội ngày 23/12/2025: “Bất cứ ai không đồng ý với tôi sẽ không bao giờ được làm Chủ tịch Fed! Tôi muốn Chủ tịch Fed mới của mình phải hạ lãi suất nếu thị trường đang tốt…”.

Đức Quyền