Mỹ tấn công Iran, thị trường tài chính toàn cầu sẽ phản ứng thế nào, kịch bản ra sao?

Mỹ tấn công Iran, thị trường tài chính toàn cầu sẽ phản ứng thế nào, kịch bản ra sao?

Thị trường đang chuẩn bị cho những biến động mạnh sau khi Mỹ xác nhận đã tiến hành “chiến dịch tấn công” tại Iran. Các chuyên gia lo ngại sự kiện này có thể gây ra hệ quả lớn hơn nhiều so với các đợt căng thẳng địa chính trị gần đây. 

Bản tin trực tiếp của NBC News phát đoạn video thông báo trên Truth Social của Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Phòng Họp báo James S. Brady ở Nhà Trắng ngày 28/02/2026 tại Washington, DC.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết quân đội Mỹ đã bắt đầu “các hoạt động tác chiến quy mô lớn” tại Iran. Reuters dẫn lời một quan chức Iran giấu tên cho biết một số cơ quan tại khu vực phía Nam thủ đô Tehran đã bị nhắm mục tiêu.

Thị trường thời gian qua tỏ ra ít phản ứng và đã quen với các cú sốc địa chính trị và kinh tế gần đây, bao gồm việc Tổng thống Trump tuyên bố nâng thuế nhập khẩu toàn diện của Mỹ lên 15%, cũng như việc chính quyền bắt giữ cựu Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro.

“Việc này chắc chắn có tác động lớn hơn Venezuela”, ông Florian Weidinger, Giám đốc đầu tư tại Santa Lucia Asset Management, nhận định.

“Venezuela thực sự chỉ quan trọng đối với những ai quan tâm đến loại dầu thô nặng đặc biệt”, ông Weidinger nói với CNBC. Dầu thô nặng, hàm lượng lưu huỳnh cao của Venezuela khó khai thác hơn nhưng được một số nhà máy lọc dầu phức hợp, đặc biệt tại Mỹ, ưa chuộng.

“Vì vậy, đây là rủi ro lớn hơn. Bạn có thể kỳ vọng giá dầu sẽ tăng mạnh hơn vào tuần tới vì sự kiện này”, ông nói thêm.

Một cột khói bốc lên sau một vụ nổ được cho là xảy ra tại Tehran ngày 28/02/2026. (Ảnh: AFP qua Getty Images)

Dầu có thể tăng vọt, dòng tiền tìm nơi trú ẩn

Hiện Venezuela sản xuất trung bình 800,000 thùng dầu/ngày, thấp hơn nhiều so với mức đỉnh 3.5 triệu thùng/ngày trong thập niên 1990.

“Venezuela là câu chuyện về sản lượng. Iran là câu chuyện về điểm nghẽn”, ông Kenneth Goh, Giám đốc quản lý tài sản tư nhân tại UOB Kay Hian (Singapore), nhận định.

Nằm giữa Oman và Iran, eo biển Hormuz được xem là một trong những điểm nghẽn dầu mỏ quan trọng nhất thế giới. Khoảng 13 triệu thùng dầu/ngày đã đi qua eo biển này trong năm 2025, chiếm khoảng 31% lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu, theo dữ liệu của Kpler.

Vào tháng 6/2025, khi Israel tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran, chứng khoán toàn cầu giảm mạnh đầu phiên rồi phục hồi khi rõ ràng rằng eo biển Hormuz không bị gián đoạn.

“Đó là mô hình mà thị trường sẽ tham chiếu trong phiên giao dịch đầu tuần tới (02/03)”, ông Goh nói, đồng thời cho rằng có thể xuất hiện làn sóng tìm kiếm tài sản an toàn như đồng USD, Yên Nhật và vàng.

Bà Alicia García-Herrero, Kinh tế trưởng khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại Natixis, cũng dự báo thị trường mở cửa trong trạng thái “tiêu cực và né rủi ro”, với chứng khoán toàn cầu có thể giảm 1% đến 2% hoặc hơn, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ giảm 5 đến 10 điểm cơ bản và giá dầu tăng 5% đến 10%.

Tuy nhiên, bà cảnh báo nhà đầu tư không nên đưa ra quyết định đầu tư liều lĩnh lúc này, mà cần chờ phản ứng từ phía Iran.

Có phải là chiến dịch ngắn hạn?

Một số nhà quản lý quỹ cho biết trạng thái phòng thủ đã được xây dựng từ nhiều tuần qua, có thể giúp giảm bớt biến động ban đầu khi thị trường mở cửa.

Ông Weidinger cho rằng một số biến động liên tài sản gần đây đã phản ánh “một phần môi trường khủng hoảng”, khi giá dầu tăng và nhu cầu trái phiếu Chính phủ Mỹ cải thiện.

Dù thị trường đã phần nào dự đoán diễn biến này, nhà đầu tư đang theo dõi liệu động thái của Mỹ chỉ là chiến dịch ngắn, tập trung hay sẽ leo thang thành xung đột khu vực kéo dài.

Ông David Roche, Chiến lược gia tại Quantum Strategy, cho rằng tác động thị trường phụ thuộc vào thời gian và việc Iran có tìm cách đóng eo biển Hormuz hay không. Nếu xung đột ngắn và được kiểm soát, đợt bán tháo né rủi ro và cú sốc giá dầu có thể chỉ mang tính tạm thời.

Nhưng nếu chiến dịch kéo dài 3 đến 5 tuần với mục tiêu “thay đổi chế độ”, thị trường có thể phản ứng “rất tiêu cực” khi nhà đầu tư định giá lại rủi ro xung đột lan rộng và gián đoạn dầu mỏ dài hạn.

Một đợt trả đũa kéo dài từ Iran cũng có thể tác động mạnh tới các thị trường châu Á do phụ thuộc lớn vào nguồn cung năng lượng ổn định và các tuyến thương mại, theo ông Billy Leung, chiến lược gia đầu tư tại Global X ETFs. Ông dự báo chứng khoán toàn cầu có thể mở cửa giảm điểm với biến động gia tăng, đặc biệt ở các nhóm cổ phiếu chu kỳ và có hệ số beta cao.

Vũ Hạo