Iran vẫn chuyển hàng triệu thùng dầu sang Trung Quốc qua Eo biển Hormuz giữa lúc chiến sự

Iran vẫn chuyển hàng triệu thùng dầu sang Trung Quốc qua Eo biển Hormuz giữa lúc chiến sự

Iran vẫn tiếp tục xuất khẩu lượng lớn dầu thô sang Trung Quốc qua Eo biển Hormuz dù chiến sự với Mỹ và Israel đã làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động vận chuyển qua tuyến hàng hải quan trọng này, theo dữ liệu theo dõi tàu biển.

Theo ông Samir Madani, đồng sáng lập hãng theo dõi tàu TankerTrackers, Iran đã vận chuyển ít nhất 11.7 triệu thùng dầu thô qua Eo biển Hormuz kể từ khi chiến sự bắt đầu vào ngày 28/02, và toàn bộ lượng dầu này đều hướng tới Trung Quốc.

Công ty này theo dõi hoạt động tàu chở dầu bằng hình ảnh vệ tinh, nhờ đó có thể phát hiện những tàu không thể theo dõi bằng hệ thống định vị thông thường khi thiết bị nhận dạng bị tắt. Nhiều tàu đã “tắt tín hiệu” sau khi Tehran đe dọa tấn công bất kỳ tàu nào cố gắng đi qua tuyến đường biển này.

Công ty dữ liệu vận tải Kpler ước tính khoảng 12 triệu thùng dầu đã đi qua Eo biển Hormuz kể từ khi chiến sự bắt đầu. Bà Nhway Khin Soe, Chuyên gia phân tích dầu thô tại Kpler, cho biết do Trung Quốc là khách hàng mua dầu Iran lớn nhất trong những năm gần đây nên phần lớn lượng dầu này có khả năng được chuyển tới nước này, dù việc xác định điểm đến cuối cùng của các tàu ngày càng khó khăn.

Eo biển Hormuz là tuyến đường biển hẹp nhưng có vai trò cực kỳ quan trọng đối với vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu. Tuy nhiên, kể từ khi chiến sự bùng phát, lưu lượng tàu qua khu vực này đã giảm mạnh khi nhiều tàu chở dầu tránh đi qua vùng biển bị đe dọa.

Trong chưa đầy hai tuần kể từ khi chiến tranh nổ ra, 10 tàu tại hoặc gần Eo biển Hormuz đã bị Tehran tấn công, khiến ít nhất 7 thủy thủ thiệt mạng, theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cũng cảnh báo trong cuộc phỏng vấn với CNBC rằng các tàu chở dầu đi qua Eo biển Hormuz “phải hết sức cẩn trọng”.

Theo ông Madani, ba trong số sáu tàu chở dầu rời Iran kể từ ngày 28/02 mang cờ Iran.

Trong khi giá dầu tăng mạnh do lo ngại gián đoạn nguồn cung, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với Fox News rằng các tàu mắc kẹt gần Eo biển Hormuz cần “dũng cảm hơn” và tiếp tục di chuyển qua tuyến đường này.

“Không có gì phải sợ cả, họ không còn hải quân, chúng tôi đã đánh chìm toàn bộ tàu của họ”, ông Trump nói.

Iran tìm đường xuất khẩu thay thế

Đảo Kharg, nằm cách bờ biển Iran khoảng 24 km, từ lâu là cảng xuất khẩu dầu chủ lực của nước này, xử lý khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu trước khi tàu chở dầu đi qua Eo biển Hormuz.

Hiện Iran cũng đã nối lại hoạt động bốc dầu tại cảng dầu khí Jask nằm ở Vịnh Oman, phía nam Eo biển Hormuz, giúp mở thêm một tuyến xuất khẩu dầu.

Một tàu chở dầu Iran đang được nạp khoảng 2 triệu thùng dầu tại đây – mới chỉ là lần thứ năm hoạt động này diễn ra trong 5 năm qua, theo TankerTrackers.

Hoạt động tại Jask cho thấy Tehran đang tìm cách giảm phụ thuộc vào Eo biển Hormuz, dù khả năng tuyến này trở thành kênh vận chuyển hiệu quả vẫn còn chưa rõ ràng.

Cơ sở dầu Jask – cửa ngõ xuất khẩu dầu duy nhất của Iran ra biển Oman và hoàn toàn không cần đi qua Eo biển Hormuz – ít được sử dụng vì hiệu quả logistics thấp.

Theo ông Madani, việc nạp dầu cho một tàu siêu chở dầu VLCC tại Jask có thể mất tới 10 ngày, trong khi tại đảo Kharg chỉ mất khoảng 1 – 2 ngày.

“Tuyến này có giá trị tuyên truyền trong nước nhiều hơn là lợi thế về mặt logistics”, ông nói.

Trung Quốc tăng tích trữ dầu

Dù Iran vẫn xuất khẩu sang Trung Quốc, lượng xuất khẩu khoảng 1.22 triệu thùng/ngày hiện thấp hơn đáng kể so với trước khi chiến tranh bùng phát.

Theo Kpler, Iran đã xuất khẩu 2.16 triệu thùng/ngày trong tháng 2 – mức cao nhất kể từ tháng 7/2018 – và toàn bộ đều được chuyển sang Trung Quốc khi Bắc Kinh tăng cường tích trữ dầu để phòng ngừa rủi ro nguồn cung.

Trong hai tháng đầu năm, Trung Quốc cũng tăng tốc tích trữ dầu khi nhập khẩu dầu thô tăng 15.8% so với cùng kỳ năm trước, theo dữ liệu hải quan công bố hôm thứ Ba.

Theo Kpler, lượng dầu Iran được bốc lên tàu cũng đạt mức kỷ lục 3.78 triệu thùng/ngày trong tuần kết thúc ngày 16/02, cao gấp hơn hai lần mức trung bình trước đó khoảng 1.48 triệu thùng/ngày.

Trong nhiều năm qua, Trung Quốc đã tích lũy lượng dự trữ dầu lớn, với khoảng 1.2 tỷ thùng tính đến tháng 01, đủ đáp ứng nhu cầu trong khoảng 3 – 4 tháng, theo Atlantic Council.

Nhu cầu tích trữ dầu của Bắc Kinh càng trở nên cấp bách trong năm nay khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nhắm vào hai nguồn cung dầu quan trọng của Trung Quốc là Venezuela và Iran. Đầu năm nay, Mỹ bắt giữ lãnh đạo Venezuela Nicolas Maduro trong một chiến dịch quân sự, trong khi lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei cũng bị thiệt mạng trong cuộc chiến Mỹ – Israel với Iran vào tháng trước.

Chiến sự tại Trung Đông vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, khiến căng thẳng quanh Eo biển Hormuz tiếp tục leo thang và thị trường năng lượng toàn cầu luôn trong trạng thái bất ổn.

Giá dầu đã tăng lên gần 120 USD/thùng vào thứ Hai – mức cao nhất trong 4 năm – sau khi nhiều quốc gia sản xuất dầu ở Vịnh Ba Tư cắt giảm sản lượng và hoạt động vận chuyển qua Eo biển Hormuz gần như đình trệ.

Các nhà lãnh đạo thế giới đang tìm cách hạn chế tác động của cú sốc dầu mỏ, với Nhóm G7 được cho là đang cân nhắc đợt xả kho dự trữ dầu lớn nhất lịch sử, trong khi Tổng thống Trump cũng phát tín hiệu rằng cuộc chiến có thể sớm kết thúc.

Sau đó, giá dầu đã hạ nhiệt. Tính đến tối ngày 10/03, hợp đồng dầu WTI giao tháng 4 giảm còn khoảng 84.9 USD/thùng, trong khi dầu Brent giao tháng 5 ở mức 88.9 USD/thùng.

Vương Đông