EU và Nam Mỹ tiến tới thỏa thuận thương mại lịch sử sau hơn 20 năm đàm phán

EU và Nam Mỹ tiến tới thỏa thuận thương mại lịch sử sau hơn 20 năm đàm phán

Sau khi vượt qua sự bất đồng sâu sắc giữa các thành viên, Liên minh châu Âu (EU) ngày 09/01 đã chính thức “bật đèn xanh” cho hiệp định thương mại toàn diện với bốn nước Nam Mỹ, tạo ra một trong những khu thương mại tự do lớn nhất thế giới với hơn 700 triệu người.

Thỏa thuận EU-Nam Mỹ nhằm tạo ra một trong những khu thương mại tự do lớn nhất thế giới, bao phủ hơn 700 triệu người và gần 25% GDP toàn cầu

Thỏa thuận này đối lập với phong cách hung hăng mà chính quyền Trump thể hiện trong tuần qua. Trong khi châu Âu nỗ lực mở rộng kỷ nguyên hợp tác kinh tế, Mỹ – đồng minh từng thân thiết – lại thể hiện rõ việc ưa thích ép buộc hơn là hợp tác.

Tại Brussels, các nhà lãnh đạo châu Âu đã đàm phán và điều chỉnh quy tắc để đạt được thỏa thuận. Ngược lại, bên kia Đại Tây Dương, Tổng thống Trump đã cho phép các chiến dịch quân sự nhắm vào Venezuela và chiếm hai tàu chở dầu. Sau đó, ông còn tăng cường đe dọa nhiều quốc gia khác.

Ở một mức độ nào đó, cách tiếp cận đối đầu và việc chấp nhận chiến tranh thương mại của ông Trump đã vô tình giúp thúc đẩy thỏa thuận giữa EU 27 thành viên và 4 quốc gia Nam Mỹ trong khối thương mại Mercosur – một thỏa thuận đã bị trì hoãn suốt một phần tư thế kỷ.

Thực tế, các nước trên thế giới đã tăng cường nỗ lực trong năm qua để ký kết các quan hệ đối tác thương mại không bao gồm Mỹ.

“Các chính sách của Trump đang giúp tạo ra một thế giới không có nước Mỹ”, Robert Z. Lawrence, Giáo sư về thương mại và đầu tư quốc tế tại Harvard, nhận xét. “Và không chỉ trong thương mại”.

Các nước khác đã tiếp tục tổ chức các hội nghị thượng đỉnh G20, y tế và khí hậu mà không có sự tham gia của Mỹ.

“Trong ngắn hạn, ông Trump có thể áp đặt ý chí của mình, nhưng liệu ông có xây dựng được nền tảng bền vững để nước Mỹ tương tác với phần còn lại của thế giới không?”, ông Lawrence đặt câu hỏi.

Thỏa thuận của EU với Brazil – nền kinh tế lớn nhất Mỹ Latin – cùng với Argentina, Paraguay và Uruguay từ lâu đã bị các nhóm lợi ích nông nghiệp và nhà môi trường học châu Âu phản đối kịch liệt.

Các nhà phê bình cho rằng các nhà sản xuất Nam Mỹ không đáp ứng tiêu chuẩn châu Âu về thuốc trừ sâu, phá rừng, đối xử với động vật và quyền lao động. Nông dân, đặc biệt là các nhà sản xuất gà và thịt bò, lo ngại hàng nhập khẩu giá rẻ sẽ đe dọa sinh kế của họ.

Tuy nhiên, các nhà sản xuất ô tô và dược phẩm châu Âu tại Đức, Tây Ban Nha và các nơi khác lại háo hức muốn tiếp cận thị trường khổng lồ của Mercosur. Bolivia, quốc gia mới gia nhập khối, cuối cùng cũng sẽ đủ điều kiện tham gia thỏa thuận.

Nhằm thuyết phục Thủ tướng Ý Giorgia Meloni và các nhà hoài nghi khác, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã đưa ra những nhượng bộ phút cuối, bao gồm quyền tiếp cận sớm gói hỗ trợ nông nghiệp 45 tỷ Euro (52 tỷ USD).

Trong ngày 09/01, chiến lược này đã phát huy tác dụng. Mặc dù Pháp, Ba Lan, Áo, Ireland và Hungary vẫn nhắc lại sự phản đối, Bỉ bỏ phiếu trắng, nhưng sự ủng hộ của Ý đã cung cấp đủ số phiếu cần thiết để thông qua thỏa thuận. Bà Von der Leyen dự định sang Paraguay tuần tới để chính thức ký kết.

Lưu ý rằng Nghị viện châu Âu vẫn cần phê duyệt hiệp ước này.

“Châu Âu vạch con đường riêng”

“Thông điệp chúng ta gửi đến thế giới là: Quan hệ đối tác tạo ra thịnh vượng, sự cởi mở thúc đẩy tiến bộ”, bà von der Leyen tuyên bố. Thỏa thuận này chứng minh “châu Âu vạch con đường riêng và là đối tác đáng tin cậy”.

Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva gọi đây là “ngày lịch sử cho chủ nghĩa đa phương”.

Thỏa thuận sẽ cắt giảm thuế quan trên các sản phẩm châu Âu xuất khẩu sang Nam Mỹ và hàng hóa Nam Mỹ vận chuyển đến châu Âu. Những người ủng hộ cho rằng hiệp định cũng sẽ cung cấp quyền tiếp cận nguồn nguyên liệu thô quan trọng bên ngoài Trung Quốc.

Điều thú vị là thỏa thuận sẽ được ký bởi hai nhà lãnh đạo có quan hệ trái ngược với ông Trump: Chính phủ Argentina do ông Javier Milei – đồng minh thân thiết của ông Trump – dẫn dắt, trong khi Brazil do ông Luiz Inácio Lula da Silva lãnh đạo – người thường xuyên đối đầu với ông Trump.

Vũ Hạo