“Đàn mối mọt” đang gặm nhấm nền móng 2,000 tỷ USD của thị trường tín dụng tư nhân

“Đàn mối mọt” đang gặm nhấm nền móng 2,000 tỷ USD của thị trường tín dụng tư nhân

Sau vụ sụp đổ của Tricolor và First Brands cuối năm 2025, thị trường tín dụng tư nhân quy mô 2,000 tỷ USD tiếp tục rạn nứt. Việc các quỹ khổng lồ đồng loạt khóa cửa chặn nhà đầu tư rút tiền cho thấy vấn đề không chỉ là vài “con gián” đi lạc, mà là đàn mối đang ăn rỗng nền móng hệ thống tài chính.

Ảnh minh họa.

Vào tháng 10/2025, tỷ phú Jamie Dimon – CEO ngân hàng JPMorgan Chase đã đưa ra lời cảnh báo về sự sụp đổ của hai công ty là Tricolor và First Brands: “Khi bạn nhìn thấy một con gián, nhiều khả năng vẫn còn vô số con gián khác đang ẩn nấp trong bóng tối”.

Cả hai công ty này dù hoạt động trong các mảng khác nhau của ngành ô tô nhưng đều có chung điểm yếu là sử dụng đòn bẩy nợ cao thông qua thị trường tín dụng tư nhân, đi kèm với cấu trúc tài chính mờ ám.

Bước sang tháng 3/2026, chuyên gia kinh tế Mohamed El-Erian đặt một câu hỏi mang tính bản chất hơn: Liệu chúng ta chỉ đang đối phó với những con gián đơn lẻ có thể dễ dàng bị đập nát, hay đây thực sự là một đàn mối mọt mang theo rủi ro sụp đổ hệ thống?

Sự hoảng loạn hiện tại trên thị trường tín dụng tư nhân đang chứng minh cho mối lo ngại đó. Dòng người đổ xô tìm lối thoát ngày một dài hơn khi niềm tin vào các khoản vay rủi ro cao lung lay. Thế nhưng, thay vì đáp ứng nhu cầu thanh khoản của khách hàng, những tổ chức quản lý tài sản quy mô khổng lồ trên Phố Wall lại chọn cách đóng sập cánh cửa ngay trước mắt nhà đầu tư.

Cánh cửa khóa chặt và luật chơi bất đối xứng

Hiện tượng bề mặt dễ thấy nhất của cuộc khủng hoảng hiện nay là làn sóng tháo chạy khỏi các quỹ tín dụng tư nhân lớn, đi kèm với đó là việc kích hoạt các điều khoản giới hạn rút vốn. Rủi ro thanh khoản không chỉ giới hạn ở các công ty nhỏ lẻ, mà đang bủa vây cả những định chế tài chính lớn nhất hành tinh.

Tập đoàn quản lý tài sản Blackstone công bố quỹ tín dụng tư nhân BCRED trị giá 82 tỷ USD của mình đã đối mặt với lượng yêu cầu rút vốn đột biến lên tới 7.9% chỉ trong quý đầu năm 2026. Để xoa dịu tình hình và hoàn thành khoản thanh toán 3.8 tỷ USD, giới lãnh đạo và nhân viên của Blackstone đã phải tự bỏ ra 400 triệu USD tiền túi bơm vào quỹ.

Tập đoàn quản lý tài sản lớn nhất hành tinh BlackRock cũng chứng kiến quỹ tín dụng doanh nghiệp HLEND quy mô 26 tỷ USD của mình chật vật với tỷ lệ đòi rút vốn tăng gấp đôi so với quý trước, chạm mức 9%. Do thiếu hụt tiền mặt, BlackRock đã quyết định kích hoạt điều khoản giới hạn, quỹ chỉ chi trả 5%, tương đương 620 triệu USD và kiên quyết giam lỏng 580 triệu USD còn lại của khách hàng.

Blue Owl Capital cũng phải tước bỏ vĩnh viễn quyền rút vốn hàng quý tại một quỹ nhỏ. Hệ lụy là hãng phải thanh lý 1.4 tỷ USD tài sản, hủy bỏ thương vụ sáp nhập chiến lược và chứng kiến cổ phiếu lao dốc 48,3% so với một năm trước.

Việc các quỹ kích hoạt điều khoản “khóa cửa” không cho khách hàng rút vốn đã cho thấy một nghịch lý về lợi ích trên Phố Wall.

Quỹ HLEND của BlackRock thu phí 1.25%, mang lại 325 triệu USD doanh thu mỗi năm. Ngay cả khi tiền của nhà đầu tư bị khóa chặt, các quỹ này vẫn tiếp tục thu phí đều đặn trên số tài sản bị giam giữ đó. Cơ chế này tạo ra động lực tài chính để các nhà quản lý quỹ trì hoãn việc mở cửa cho khách hàng rời đi.

Thêm vào đó, niềm tin vào các con số định giá tài sản cũng đang sụp đổ. Thông thường, giá trị khoản cho vay được ghi giảm dần dần tùy theo đánh giá sức khỏe tài chính của con nợ, nhưng BlackRock đã ghi giảm giá trị khoản cho vay 25 triệu USD đối với công ty Infinite Commerce từ mức 100% mệnh giá vào tháng 9 xuống con số 0 tròn chĩnh vào tháng 12 mà không có bất kỳ cảnh báo nào.

Việc một tập đoàn quản lý 14 ngàn tỷ USD với đủ loại mô hình cao siêu nhất và đội ngũ chuyên gia xuất chúng nhất cũng không thể nhìn ra rủi ro mất trắng trước 3 tháng khiến nhà đầu tư không khỏi bất an.

Mới đây nhất hôm 11/03, tờ Financial Times dẫn nguồn tin riêng cho biết ngân hàng lớn nhất thế giới JP Morgan Chase đã giảm định giá đối với các tài sản thế chấp của các công ty tín dụng tư nhân. Các công ty này dùng các khoản cho vay khách hàng để làm tài sản thế chấp khi đi vay tiền từ các ngân hàng, động thái mới đây có nghĩa là JP Morgan Chase đánh giá các khoản cho vay này có rủi ro cao và giá trị thế chấp bị giảm đi.

Quả bom nổ chậm trong tài khoản hưu trí

Sự rạn nứt của thị trường tín dụng tư nhân càng trở nên nguy hiểm bởi ranh giới rủi ro đã dịch chuyển. Khác với cuộc khủng hoảng năm 2008 khi các ngân hàng sử dụng tiền gửi để đầu cơ, nạn nhân tiềm năng lớn nhất của thị trường tín dụng tư nhân 2,000 tỷ USD hiện nay lại chính là những người dân bình thường.

Thống kê cho thấy khoảng 75% nguồn vốn nuôi dưỡng thị trường tín dụng tư nhân đến từ các quỹ hưu trí, quỹ bảo hiểm và các nhà đầu tư tổ chức.

Tháng 8/2025, Tổng thống Donald Trump ký sắc lệnh cho phép đưa các loại tài sản thay thế, trong đó có tín dụng tư nhân, vào tài khoản hưu trí 401(k) của người Mỹ. Với hứa hẹn về mức lợi suất hấp dẫn lên tới 10.2%/năm, dòng tiền tiết kiệm từ người lao động đang bị hút vào góc khuất thiếu minh bạch nhất của Phố Wall.

Lloyd Blankfein, cựu CEO từng lèo lái ngân hàng Goldman Sachs vượt qua khủng hoảng 2008, đã lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ rằng việc cung cấp cho các nhà đầu tư cá nhân quyền tiếp cận những tài sản mù mờ, thiếu thanh khoản đúng vào thời điểm cuối chu kỳ kinh tế là một hành động tiềm ẩn rủi ro hệ thống.

Với các công ty đại chúng, nhà đầu tư luôn có thông tin minh bạch. Nhưng với tín dụng tư nhân, tài sản rất khó phân tích, bị che giấu mức độ đòn bẩy thực sự và gần như không thể bán ra khi hoảng loạn. Ông Blankfein nhấn mạnh rằng sự sụp đổ của tài khoản hưu trí của những người lao động bình dân sẽ gây ra những hậu quả kinh tế và chính trị nặng nề hơn rất nhiều so với tổn thất của các tổ chức chuyên nghiệp.

Sợi dây liên kết 40,000 tỷ USD với hệ thống bảo hiểm

Sở dĩ thị trường tín dụng tư nhân 2,000 tỷ USD có khả năng đe dọa toàn bộ hệ thống tài chính là vì sự giao thoa mật thiết với hệ thống bảo hiểm nhân thọ toàn cầu có quy mô lên tới 40,000 tỷ USD.

Trong thập kỷ qua, các tập đoàn quản lý tài sản khổng lồ đã thiết lập một hệ thống cấp vốn tinh vi bằng cách mua lại các công ty bảo hiểm. Tập đoàn Apollo mua lại hãng bảo hiểm Athena, Brookfield thâu tóm American Equity, còn KKR thâu tóm Global Atlantic.

Mô hình này tận dụng đặc tính ưu việt của ngành bảo hiểm: dòng tiền phí được khách hàng đóng đều đặn hàng tháng, trong khi nghĩa vụ chi trả bồi thường kéo dài 7 đến 10 năm. Các nhà quản lý tài sản đã sử dụng chính dòng vốn ổn định dài hạn này để tài trợ cho các khoản vay rủi ro cao, thiếu thanh khoản trong thị trường tín dụng tư nhân.

Nếu các khoản vay tín dụng tư nhân vỡ nợ diện rộng do sự suy thoái của những công ty vay vốn, giá trị tài sản trên bảng cân đối kế toán của các công ty bảo hiểm sẽ bốc hơi. Khi các cơ quan quản lý nhận ra mức độ tập trung rủi ro và yêu cầu đánh tụt hạng tín nhiệm tài sản, các công ty bảo hiểm sẽ bị buộc phải huy động thêm vốn hoặc bán tháo trong một thị trường đóng băng thanh khoản.

Những chỉ báo sớm về sự lan truyền rủi ro này đã xuất hiện. Cổ phiếu của các hãng bảo hiểm có liên quan chặt chẽ với tín dụng tư nhân như Corebridge Financial đang liên tục lao dốc.

Khi đàn mối ăn rỗng nền móng

Sự rung lắc của hệ thống tín dụng tư nhân đang diễn ra trong một bối cảnh vĩ mô vô cùng khắc nghiệt. Nền kinh tế Mỹ đang đối mặt với lạm phát đình đốn – kịch bản tồi tệ nhất khi lạm phát cao đi kèm kinh tế suy yếu.

Căng thẳng do xung đột Iran quanh eo biển Hormuz đã đẩy giá dầu thô tăng vọt. Lạm phát lõi dựa trên chỉ số chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) vẫn dai dẳng ở mức 3%, cao hơn mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Áp lực này buộc Fed phải giữ nguyên lãi suất cao, triệt tiêu hy vọng đảo nợ sang lãi suất thấp hơn của các doanh nghiệp đang gánh những khoản vay đắt đỏ từ quỹ tín dụng tư nhân.

Đồng thời, thị trường lao động đang phát tín hiệu suy yếu đáng báo động. Dù các báo cáo hàng tháng đều nói nền kinh tế Mỹ tạo thêm rất nhiều việc làm, các số điều chỉnh sau đó lại thấp hơn rất nhiều. Ví dụ trong năm 2025, các báo cáo ban đầu cho thấy Mỹ tạo ra 584 ngàn việc làm, nhưng số liệu cập nhật vào tháng 1/2026 cho thấy thực tế chỉ là 181 ngàn.

Những vụ phá sản lộ liễu như Tricolor hay First Brands mới chỉ là những “con gián” chạy trên bề mặt sàn nhà. Nhưng dòng người xếp hàng đòi rút vốn bị từ chối bằng các điều khoản khóa cổng quỹ, những tài sản bị hạ định giá từ 100 về 0 chỉ trong thời gian ngắn, và sự lây lan rủi ro sang các quỹ hưu trí và hệ thống bảo hiểm mới chính là “đàn mối” đang thực sự ăn rỗng khối tài sản 2,000 tỷ USD.

Đặc tính mù mờ của thị trường tín dụng tư nhân khiến không một ai đo lường được chính xác mức độ mục ruỗng đã tới mức nào. Lloyd Blankfein – cựu CEO Goldman Sachs nhận định thời khắc này “sặc mùi” thảm họa 2008.

* Ngọn nguồn hai vụ phá sản đang gợi lên bóng ma khủng hoảng trên Phố Wall

Đức Quyền