Bitcoin lao dốc báo hiệu ‘mùa đông tiền mã hoá’ đang đến?

Từ đỉnh cao lịch sử đến cú trượt dài

Bitcoin bước vào giai đoạn cuối năm 2025 với vị thế chưa từng có trong lịch sử hơn 15 năm tồn tại. Sau cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ, đồng tiền mã hóa lớn nhất thế giới liên tục lập kỷ lục, lần đầu tiên vượt mốc 100.000 đô la Mỹ và chạm đỉnh khoảng 126.000 đô la vào tháng 10-2025.

Động lực chính đến từ kỳ vọng về một môi trường chính sách thân thiện hơn với tiền mã hóa, cùng làn sóng đầu tư mạnh mẽ của các tổ chức tài chính thông qua các quỹ ETF bitcoin giao ngay tại Mỹ.

Trong giai đoạn đó, bitcoin không chỉ thu hút dòng tiền mới mà còn được nhắc đến ngày càng nhiều như một tài sản đã “chính thống hóa”. Các quỹ đầu tư, ngân hàng và doanh nghiệp niêm yết bắt đầu đưa bitcoin vào danh mục, củng cố niềm tin rằng tiền mã hóa đang bước sang một chương mới, rời xa hình ảnh của một tài sản đầu cơ thuần túy.

Tuy nhiên, bức tranh nhanh chóng đổi màu. Chỉ trong hơn ba tháng, giá bitcoin giảm xuống vùng 60.000-70.000 đô la, tức mất gần 50% giá trị so với đỉnh. Theo CoinGecko, tổng giá trị vốn hóa thị trường tiền mã hóa toàn cầu đã “bốc hơi” khoảng 2.000 tỉ đô la kể từ tháng 10, trong đó riêng trong tháng 1-2026 mất khoảng 800 tỉ đô la.

Reuters nhận định thị trường đang bước vào trạng thái “từ bỏ” (capitulation), thuật ngữ thường gắn với các giai đoạn suy yếu kéo dài khi lực bán chiếm ưu thế áp đảo và niềm tin bị bào mòn nghiêm trọng.

Đáng chú ý, đợt giảm lần này không gắn với một cú sốc đơn lẻ nào, như vụ sụp đổ của sàn FTX năm 2022 hay bong bóng ICO năm 2018. Chính việc thiếu vắng một “thủ phạm” rõ ràng lại khiến giới đầu tư lo ngại hơn, bởi điều đó cho thấy những vấn đề mang tính cấu trúc sâu hơn đang dần lộ diện.

Khi dòng tiền tổ chức rút lui khỏi bitcoin

Một trong những yếu tố được nhắc đến nhiều nhất trong các phân tích là sự đảo chiều của dòng tiền tổ chức, đặc biệt thông qua các quỹ ETF bitcoin giao ngay tại Mỹ. Theo Deutsche Bank, các ETF này đã ghi nhận dòng tiền rút ra hàng tỉ đô la mỗi tháng kể từ tháng 10-2025. Riêng tháng 1-2026, lượng vốn rút ròng ước tính vượt 3 tỉ đô la, nối tiếp các đợt rút mạnh trong tháng 11 và 12 trước đó.

Trước đó, chính các ETF là động lực quan trọng giúp bitcoin tiến vào “vùng giá sáu chữ số” khi cho phép các nhà đầu tư tổ chức và truyền thống tiếp cận tài sản này dễ dàng hơn, không cần trực tiếp nắm giữ tiền mã hóa. Nhưng khi tâm lý thị trường thay đổi, các kênh này cũng trở thành con đường thoát vốn nhanh nhất.

Deutsche Bank nhận định việc rút vốn liên tục cho thấy “các nhà đầu tư truyền thống đang dần mất hứng thú, và tâm lý bi quan đối với tiền mã hóa ngày càng gia tăng”. Dữ liệu từ Morningstar Direct cho thấy hàng tỉ đô la đã bị rút khỏi các ETF bitcoin chỉ trong vài tháng, làm suy giảm thanh khoản và dẫn tới các biến động giá dữ dội hơn.

Trong bối cảnh thanh khoản mỏng đi, chỉ cần một đợt bán lớn cũng đủ để đẩy giá giảm sâu, tạo hiệu ứng dây chuyền trên toàn thị trường. Đây là lý do khiến nhiều phiên giao dịch gần đây chứng kiến mức giảm hai chữ số chỉ trong thời gian ngắn, phản ánh sự mong manh của niềm tin nhà đầu tư.

“Vàng kỹ thuật số” trước phép thử niềm tin

Một nghịch lý nổi bật của giai đoạn vừa qua là sự đối lập giữa bitcoin và vàng. Trong khi giá vàng liên tục lập đỉnh mới trong bối cảnh bất ổn địa chính trị và tâm lý né rủi ro gia tăng, bitcoin lại giảm sâu. CNN nhận xét rằng chính sự phân kỳ này đã làm lung lay luận điểm lâu nay coi bitcoin là “vàng kỹ thuật số”.

Theo các chuyên gia, thay vì đóng vai trò công cụ trú ẩn an toàn trong những thời điểm thị trường có nhiều biến động, bitcoin lại giao dịch tương tự cổ phiếu công nghệ rủi ro cao. Bloomberg mô tả đây là một “cuộc khủng hoảng bản sắc” khi những lập luận từng giúp bitcoin thu hút dòng tiền – từ phòng ngừa lạm phát đến bảo vệ trước bất ổn chính trị – đều không còn thuyết phục trong thực tế thị trường hiện tại.

Chuyên gia Jim Bianco của Bianco Research cho rằng các động lực từng nâng đỡ giá bitcoin đang suy yếu rõ rệt. Theo ông, những thông tin tích cực vốn được kỳ vọng sẽ hỗ trợ thị trường nay không còn đủ sức tạo ra đà tăng, cho thấy tâm lý đã chuyển sang trạng thái phòng thủ. “Mùa đông sẽ còn tiếp diễn cho đến khi một câu chuyện mới xuất hiện”, ông nhận định.

Sự thay đổi trong cách thị trường nhìn nhận bitcoin cho thấy niềm tin – yếu tố cốt lõi của bất kỳ tài sản nào – đang bị thử thách nghiêm trọng.

Môi trường vĩ mô quay đầu bất lợi cho tài sản rủi ro

Diễn biến giá của bitcoin cũng gắn chặt với bối cảnh vĩ mô toàn cầu, đặc biệt là chính sách tiền tệ của Mỹ. Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump lựa chọn ông Kevin Warsh cho vị trí Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang (Fed) đã làm gia tăng lo ngại về khả năng thắt chặt thanh khoản. Theo Reuters, thị trường lo ngại một Fed cứng rắn hơn sẽ không còn tạo ra các “làn gió thuận” cho những tài sản mang tính đầu cơ cao.

Tiền mã hóa thường hưởng lợi từ các giai đoạn lãi suất thấp và thanh khoản dồi dào. Ngược lại, kỳ vọng về việc Fed thu hẹp bảng cân đối và duy trì chính sách tiền tệ chặt chẽ hơn đã làm giảm đáng kể sức hấp dẫn của bitcoin. Theo Deutsche Bank, tiền mã hóa thường phản ứng tiêu cực trong môi trường thanh khoản toàn cầu bị siết lại.

Bên cạnh đó, làn sóng bán tháo trên thị trường cổ phiếu công nghệ, đặc biệt là nhóm liên quan đến AI, cũng tạo áp lực lên bitcoin. Nhiều nhà phân tích cho rằng mối tương quan ngày càng rõ giữa bitcoin và cổ phiếu tăng trưởng khiến đồng tiền số này dễ bị cuốn vào các đợt bán tháo để phòng ngừa rủi ro, thay vì đóng vai trò như một tài sản phòng vệ an toàn.

Chốt lời, cạn kiệt niềm tin và áp lực lan tỏa

Bên cạnh yếu tố vĩ mô và dòng tiền tổ chức, hoạt động chốt lời sớm của các nhà đầu tư cũng góp phần làm gia tăng áp lực bán. Ông Michael Novogratz, Giám đốc Galaxy Digital, cho biết có những nhà đầu tư đã bán ra tới hàng tỉ đô la tiền mã hóa để hiện thực hóa lợi nhuận, vượt xa kỳ vọng của thị trường. Ông mô tả đây là một làn sóng chốt lời mạnh hơn dự đoán ban đầu.

Áp lực không chỉ dừng lại ở giá bitcoin. Nhiều doanh nghiệp trong hệ sinh thái tiền số đang chịu ảnh hưởng nặng nề. Sàn giao dịch Gemini đã thông báo cắt giảm 25% nhân sự và thu hẹp hoạt động tại nhiều thị trường để tìm đường đến lợi nhuận. Cổ phiếu Coinbase, Robinhood và các công ty đào bitcoin đồng loạt giảm mạnh, phản ánh lo ngại rằng khó khăn của tiền số đang lan sang thị trường tài chính truyền thống.

Strategy, doanh nghiệp nắm giữ lượng bitcoin lớn nhất trong số các công ty niêm yết, cũng trở thành tâm điểm chú ý khi ghi nhận khoản lỗ hàng chục tỉ đô la trên sổ sách và chứng kiến cổ phiếu mất hơn 75% giá trị so với mức đỉnh. Bloomberg cảnh báo rằng nếu giá tiếp tục giảm, nguy cơ bán tháo cưỡng bức từ các công ty sử dụng đòn bẩy có thể tạo ra một vòng xoáy tiêu cực, làm trầm trọng thêm mùa đông tiền mã hóa.

Bitcoin trước một mùa đông dài?

Nhiều tổ chức tài chính cho rằng bitcoin có thể còn đối mặt với những thử thách lớn hơn trong thời gian tới. Một số phân tích chỉ ra khả năng giá tiếp tục chịu áp lực nếu các ngưỡng hỗ trợ quan trọng bị phá vỡ. Tuy vậy, cũng có quan điểm cho rằng các chu kỳ “mùa đông tiền mã hóa” trong quá khứ thường kéo dài khoảng 12-18 tháng và cuối cùng thị trường vẫn phục hồi.

Matt Hougan, Giám đốc đầu tư của Bitwise Asset Management, nhận định rằng mùa đông tiền số thường không kết thúc bằng sự phấn khích, mà bằng sự mệt mỏi của những người bán cuối cùng. Theo ông, khi lực bán dần cạn kiệt, chỉ cần một thay đổi về thanh khoản, chính sách hoặc tâm lý cũng có thể tạo ra bước ngoặt cho thị trường.

Dẫu vậy, khác với các chu kỳ trước, bitcoin hiện nay đã gắn chặt hơn với hệ thống tài chính toàn cầu. Điều này đồng nghĩa với việc nó có thể hưởng lợi khi điều kiện thuận lợi quay trở lại, nhưng cũng phải chịu những phép thử khắc nghiệt hơn khi môi trường trở nên bất lợi.

Đợt lao dốc hiện nay cho thấy bitcoin không miễn nhiễm trước các quy luật của thị trường tài chính toàn cầu. Khi các câu chuyện nâng đỡ dần mất sức nặng và dòng tiền trở nên thận trọng hơn, đồng tiền mã hóa lớn nhất thế giới đang bước vào một phép thử khắc nghiệt về niềm tin. Việc bitcoin vượt qua mùa đông này như thế nào sẽ không chỉ định hình tương lai của riêng nó, mà còn của toàn bộ thị trường tiền mã hóa.