Âm thầm gom cổ phiếu SpaceX suốt 15 năm, nhà đầu tư này lãi hàng chục tỷ USD

Âm thầm gom cổ phiếu SpaceX suốt 15 năm, nhà đầu tư này lãi hàng chục tỷ USD

Khi cổ phiếu SpaceX chính thức giao dịch trên Khi SpaceX chính thức lên sàn vào ngày 12/06 trong thương vụ IPO được dự báo lớn nhất lịch sử Phố Wall, không chỉ Elon Musk mà hàng loạt cộng sự, nhân viên và nhà đầu tư đồng hành từ những ngày đầu cũng chuẩn bị đón khoản lợi nhuận khổng lồ.

Trong số đó có ông Justin Fishner-Wolfson – một cái tên không quá nổi tiếng bên ngoài giới đầu tư mạo hiểm nhưng lại là một trong những cổ đông trung thành nhất của SpaceX suốt hơn 15 năm qua.

Justin Fishner-Wolfson hiện sở hữu thông qua quỹ đầu tư của mình hơn 1% cổ phần SpaceX, tương đương khoảng 20 tỷ USD theo mức định giá dự kiến 1,770 tỷ USD của công ty khi niêm yết. Ảnh: The New York Times.

Từ một văn phòng nhỏ không biển hiệu nằm phía trên một tiệm may ở San Francisco, ông Fishner-Wolfson đã theo đuổi một chiến lược rất đơn giản: Mua càng nhiều cổ phiếu SpaceX càng tốt.

Thông qua quỹ đầu tư 137 Ventures, ông huy động vốn từ các nhà đầu tư trên khắp thế giới để mua lại cổ phần SpaceX từ nhân viên và các cổ đông hiện hữu. Kể từ khoản đầu tư đầu tiên vào năm 2011, quỹ này chưa từng bán ra bất kỳ cổ phiếu SpaceX nào, bất chấp nhiều cơ hội hiện thực hóa lợi nhuận trong quá khứ.

Chiến lược “ôm chặt” cổ phiếu đã giúp 137 Ventures tích lũy hơn 1% vốn SpaceX. Với mức định giá IPO dự kiến khoảng 1,770 tỷ USD, số cổ phần này hiện có giá trị vào khoảng 20 tỷ USD.

Điều đáng chú ý là ông Fishner-Wolfson bắt đầu mua cổ phiếu SpaceX từ thời điểm công ty chỉ được định giá khoảng 1 tỷ USD – tức thấp hơn gần 1,800 lần so với mức định giá dự kiến khi lên sàn.

Chứng kiến SpaceX từ những ngày liên tiếp thất bại

“Thương vụ này có lẽ sẽ định nghĩa toàn bộ sự nghiệp của tôi”, ông Fishner-Wolfson chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn tuần này.

Nếu nhiều nhà đầu tư đời đầu của SpaceX đã trở thành những cái tên huyền thoại tại Thung lũng Silicon, thì ông Fishner-Wolfson lại chọn cách đứng sau hậu trường.

Sinh ra tại Texas, ông bỏ qua lớp 2 và bước chân vào Đại học Stanford khi mới 16 tuổi. Ông thường nhắc lại việc từng bị Đại học Harvard từ chối như một cách để tự tách mình khỏi hình mẫu quen thuộc của giới công nghệ Mỹ.

Cơ duyên với SpaceX bắt đầu vào năm 2008 khi ông làm việc tại quỹ đầu tư Founders Fund của tỷ phú Peter Thiel.

Thời điểm đó, SpaceX vẫn là một startup nhỏ ít người biết đến. Trong văn phòng của Founders Fund, các nhân viên thậm chí còn ngồi phác thảo những mẫu tên lửa tương lai lên bảng trắng và tranh luận về khả năng công ty có thể tồn tại được bao lâu.

Ông nhớ lại đã quay sang hỏi bà Shotwell: “Giờ các vị sẽ làm gì?”.

Khi đó, Founders Fund vừa rót 20 triệu USD vào SpaceX, tương đương khoảng 10% tổng quy mô quỹ – một khoản cược rất lớn đối với một công ty liên tiếp gặp thất bại.

Theo lời kể của ông Fishner-Wolfson, bà Shotwell vẫn giữ được sự bình tĩnh đáng kinh ngạc. Bà cho rằng nguyên nhân có thể chỉ là một lỗi phần mềm và cách giải quyết rất đơn giản: Chế tạo một tên lửa khác rồi phóng lại.

“Chỉ vậy thôi sao?”, ông Fishner-Wolfson nhớ lại phản ứng của mình sau vụ phóng thất bại.

Dù vậy, các đối tác tại Founders Fund vẫn quyết định tiếp tục đặt cược vào SpaceX. Khoản đầu tư 20 triệu USD năm đó sau này trở thành một trong những thương vụ thành công nhất lịch sử quỹ, với giá trị hiện được ước tính lên tới hàng tỷ USD.

“Không ai có thể tưởng tượng được điều này cách đây 20 năm”, ông nói.

Tháng 8/2008, ông Fishner-Wolfson bay tới Los Angeles để theo dõi vụ phóng tên lửa thứ ba của SpaceX từ phòng điều khiển, cùng bà Gwynne Shotwell – người hiện là Chủ tịch SpaceX.

Kết quả không mấy khả quan. Chỉ khoảng hai phút sau khi rời bệ phóng, tên lửa phát nổ.

Không ai có thể chắc chắn liệu mức định giá 1,770 tỷ USD của SpaceX có được thị trường duy trì sau khi cổ phiếu chính thức giao dịch hay không. Ảnh: AP.

Xây dựng đế chế đầu tư xoay quanh SpaceX

Ba năm sau vụ phóng tên lửa thất bại này, ông Fishner-Wolfson rời Founders Fund để thành lập quỹ đầu tư riêng mang tên 137 Ventures. Cái tên này được lấy từ số hiệu ghế giao dịch mà ông nội ông từng sở hữu trên Sở Giao dịch Chứng khoán New York (NYSE).

Dù sau đó đầu tư vào nhiều công ty công nghệ nổi tiếng như Uber, SpaceX vẫn luôn là khoản cược lớn nhất và quan trọng nhất trong danh mục của quỹ.

Dấu ấn đó hiện diện ngay tại trụ sở 137 Ventures ở San Francisco. Ngay khu vực lễ tân là một động cơ tên lửa SpaceX đã qua sử dụng. Để đưa hiện vật này vào văn phòng, công ty thậm chí phải dùng cần cẩu và tháo dỡ một phần cửa sổ của tòa nhà.

Khoảng một thập kỷ trước, khi SpaceX bắt đầu huy động vốn cho dự án internet vệ tinh Starlink – một tham vọng mà nhiều nhà đầu tư khi đó cho là quá rủi ro – nội bộ 137 Ventures đã trải qua những cuộc tranh luận gay gắt về việc có nên tiếp tục rót tiền vào công ty hay không.

“Khi đó mức độ rủi ro cao hơn rất nhiều”, ông Alex Jacobson, một đối tác tại quỹ, nhớ lại.

Tuy nhiên, bất chấp những hoài nghi, ông Fishner-Wolfson vẫn giữ nguyên niềm tin vào Elon Musk và SpaceX. Thay vì giảm bớt tỷ trọng, ông tiếp tục mua thêm cổ phần mỗi khi có cơ hội, đặt cược rằng công ty không chỉ thành công trong lĩnh vực tên lửa mà còn có thể xây dựng những doanh nghiệp hoàn toàn mới như Starlink.

Bài toán 20 tỷ USD sau ISau IPO, bán hay tiếp tục đặt cược?

Dù dành phần lớn sự nghiệp để gom cổ phiếu SpaceX, ông Fishner-Wolfson hiếm khi nói về Elon Musk.

Khi được hỏi liệu ông có từng thẳng thắn góp ý với vị tỷ phú này hay không, ông im lặng gần 20 giây trước khi trả lời rằng có, nhưng từ chối tiết lộ chi tiết.

“Bạn có thể nói bất cứ điều gì mình muốn. Sau đó Elon sẽ hoặc thay đổi quan điểm, hoặc không”, ông nói. “Thông thường đó là một cuộc trò chuyện rất ngắn.”

Theo ông, những câu chuyện đời tư hay các tranh cãi chính trị xoay quanh Musk không ảnh hưởng nhiều đến hoạt động kinh doanh của SpaceX.

“Việc Elon đang hẹn hò với ai vào một thời điểm nào đó thực sự không liên quan đến SpaceX”, ông nhận định.

Giờ đây, khi SpaceX chuẩn bị niêm yết, câu hỏi lớn nhất đối với ông Fishner-Wolfson là liệu có nên bán hay tiếp tục nắm giữ số cổ phần trị giá hàng chục tỷ USD.

Từ năm 2018, ông đã chuyển tới Las Vegas, bang Nevada, nơi không đánh thuế thu nhập cá nhân – một lợi thế đáng kể đối với những nhà đầu tư sở hữu khối tài sản khổng lồ.

Tuy nhiên, ngay cả một người đã theo sát SpaceX gần hai thập kỷ cũng không dám chắc thị trường sẽ duy trì mức định giá khoảng 1,770 tỷ USD sau khi cổ phiếu bắt đầu giao dịch.

SpaceX hiện vẫn ghi nhận các khoản lỗ hàng tỷ USD mỗi năm, trong khi một số lĩnh vực được kỳ vọng cao như AI vẫn đang trong giai đoạn đầu phát triển.

“Ngày thứ Sáu, cổ phiếu có thể tăng gấp bốn lần hoặc cũng có thể giảm 50%”, ông nói.

Theo quy định hiện hành, các cổ đông trước IPO sẽ chưa được phép bán cổ phiếu cho tới sau khi SpaceX công bố báo cáo tài chính đầu tiên, dự kiến vào tháng 8. Việc thoái toàn bộ cổ phần cũng bị hạn chế trong vòng 6 tháng sau khi niêm yết.

Ông Fishner-Wolfson cho biết sẽ phân phối phần lớn số cổ phiếu SpaceX cho các nhà đầu tư của quỹ ngay khi được phép để họ tự quyết định bán hay tiếp tục nắm giữ.

Còn với bản thân mình, người đã dành 15 năm âm thầm tích lũy cổ phần SpaceX từ khi công ty chỉ được định giá khoảng 1 tỷ USD, ông vẫn chưa có ý định vội vàng chốt lời.

“Tôi vẫn tin tưởng vào công ty này”, ông nói.

Theo ông Fishner-Wolfson, giá trị của SpaceX hoàn toàn có thể cao gấp 10 lần mức định giá IPO hiện nay trong tương lai.

Vũ Hạo