Eo biển Hormuz tắc nghẽn, giá khí đốt tăng vọt, quốc gia nào sẽ bị tác động mạnh?

Eo biển Hormuz tắc nghẽn, giá khí đốt tăng vọt, quốc gia nào sẽ bị tác động mạnh?

Các nhà phân tích cảnh báo rằng đà tăng kéo dài của giá khí đốt tự nhiên do chiến sự tại Trung Đông có thể làm suy yếu tăng trưởng kinh tế tại châu Âu và gây tác động mạnh tới một số nền kinh tế châu Á.

Giá khí đốt toàn cầu đã tăng vọt trong tuần này khi thị trường lo ngại nguồn cung năng lượng qua Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải quan trọng nằm giữa Oman và Iran – có thể bị gián đoạn kéo dài. Tuyến đường này xử lý khoảng 1/5 thương mại khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu.

Trong ngày 03/03, hợp đồng khí đốt chuẩn châu Âu TTF của Hà Lan đã tăng 35% lên hơn 60 EUR/MWh (69.64 USD/MWh). Tính chung cả tuần, giá đã tăng khoảng 76%.

Chỉ số LNG chuẩn Đông Bắc Á Japan-Korea Marker (JKM), phản ánh các lô hàng giao tới Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và Đài Loan, đã lên mức cao nhất trong một năm và gần đây giao dịch quanh 43 EUR/MWh (49.83 USD/MWh). Giá khí đốt tại Anh cũng tăng mạnh.

Qatar, một trong những nhà sản xuất LNG lớn nhất thế giới, đã dừng sản xuất trong ngày 02/03 sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran nhằm vào thành phố công nghiệp Ras Laffan và Mesaieed. Goldman Sachs ước tính việc tạm dừng này có thể làm giảm khoảng 19% nguồn cung LNG toàn cầu trong ngắn hạn.

Sau đó, một quan chức cấp cao của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran tuyên bố nước này đã đóng cửa Eo biển Hormuz đối với tất cả tàu thuyền và cảnh báo bất kỳ tàu nào cố gắng đi qua sẽ bị tấn công. Tuy nhiên, phía Mỹ cho biết tuyến đường này vẫn mở.

Khu vực nào sẽ chịu tác động?

Châu Âu và phần lớn châu Á được cho là dễ chịu tác động của cú sốc giá khí đốt hơn so với Mỹ, do Mỹ có lợi thế từ nguồn khí đá phiến và LNG nội địa.

Khoảng 25% tổng nguồn cung khí đốt của châu Âu đến từ LNG, theo nhà phân tích dầu khí Chris Wheaton tại Stifel. Với khoảng 20% sản lượng LNG toàn cầu nằm phía sau Eo biển Hormuz, sự gián đoạn kéo dài có thể gây ra cú sốc nguồn cung tương tự cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022 sau khi Nga xung đột với Ukraine.

“Chúng tôi lo ngại về giá khí đốt châu Âu hơn là giá dầu”, ông Wheaton cho biết.

Cổ phiếu của Equinor – tập đoàn năng lượng Na Uy và là một trong những nhà cung cấp khí đốt lớn nhất châu Âu – đã chạm mức cao nhất trong 52 tuần trong ngày 03/03, tăng hơn 2% sau khi đã tăng hơn 8% trong phiên trước đó.

Goldman Sachs cảnh báo rằng nếu dòng chảy năng lượng qua Eo biển Hormuz bị gián đoạn trong một tháng, giá khí đốt TTF và JKM có thể tăng lên khoảng 74 EUR/MWh (85.80 USD/MWh). Đây là mức từng kích hoạt hiệu ứng giảm mạnh nhu cầu khí đốt trong cuộc khủng hoảng năng lượng châu Âu năm 2022.

Giá khí đốt tại châu Âu từng đạt đỉnh 345 EUR/MWh (400.02 USD/MWh) vào tháng 8/2022 khi Nga cắt giảm nguồn cung nhằm đáp trả các lệnh trừng phạt của Liên minh châu Âu (EU), khiến hóa đơn năng lượng tăng vọt và gây ra khủng hoảng chi phí sinh hoạt trên khắp châu lục.

Trong một báo cáo khác, Goldman Sachs đã nâng dự báo giá khí TTF tháng 4 lên 55 EUR/MWh (63.75 USD/MWh), so với mức dự báo trước đó là 36 EUR/MWh (41.73 USD/MWh). Dự báo giá trung bình quý 2 hiện ở mức 45 EUR/MWh (52.16 USD/MWh).

Ông Patrick O’Donnell, Chiến lược gia đầu tư trưởng tại Omnis Investments, cho rằng LNG đang trở thành mối lo lớn đối với nền kinh tế châu Âu. Ông nói điều này có thể gây “những tác động tiêu cực hơn đối với kinh tế châu Âu và quá trình tái công nghiệp hóa mà thị trường kỳ vọng”.

Các nhà phân tích của Goldman Sachs do ông Sven Jari Stehn dẫn đầu cũng lưu ý rằng tác động của giá năng lượng cao thường làm giảm tăng trưởng GDP tại hầu hết các quốc gia, ngoại trừ Na Uy – nước sản xuất và xuất khẩu dầu.

Goldman Sachs ước tính nếu giá năng lượng tăng 10% liên tục trong 4 quý, GDP của Anh và khu vực đồng EUR sẽ giảm khoảng 0.2%. Thụy Sĩ gần như không bị ảnh hưởng nhờ phụ thuộc nhiều vào năng lượng hạt nhân và tái tạo, trong khi Na Uy có thể tăng trưởng thêm khoảng 0.1%.

Ngược lại, các nhà phân tích cho rằng rủi ro tăng giá khí đốt tại Mỹ tương đối hạn chế.

Châu Á cũng dễ bị tổn thương trước gián đoạn nguồn cung. Invesco ước tính gần 58% lượng LNG nhập khẩu của Ấn Độ đến từ Trung Đông, chiếm gần 2% tổng tiêu thụ năng lượng sơ cấp của nước này. Khoảng 27% LNG nhập khẩu của Singapore cũng đến từ khu vực này, tương đương 2.2% nhu cầu năng lượng sơ cấp.

Các quốc gia châu Á – Thái Bình Dương khác lấy hơn 37% LNG từ Trung Đông, chiếm gần 3% tiêu thụ năng lượng sơ cấp, trong khi 26.6% LNG nhập khẩu của Trung Quốc có nguồn gốc từ khu vực này.

Ông Elias Haddad, Trưởng bộ phận chiến lược thị trường toàn cầu tại BBH, cho rằng những quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu dầu khí nhưng có dư địa tài khóa hạn chế – bao gồm Nhật Bản, Ấn Độ, Nam Phi, Thổ Nhĩ Kỳ, Hungary và Malaysia – sẽ dễ bị tổn thương nhất trước cú sốc năng lượng. Ngược lại, Na Uy, Canada và Mexico là những nước ít chịu tác động hơn.

Ông Haddad cảnh báo rằng một cuộc xung đột kéo dài gây gián đoạn sản xuất và vận chuyển năng lượng có thể làm gia tăng nguy cơ lạm phát đình trệ và gây thêm áp lực lên ngân sách của nhiều quốc gia.

Vũ Hạo