WTO đưa ra khuyến nghị mới về kinh tế Trung Quốc

WTO đưa ra khuyến nghị mới về kinh tế Trung Quốc

WTO hối thúc Trung Quốc thay đổi mô hình tăng trưởng, cho rằng thặng dư thương mại đang tăng vọt của nước này sẽ không thể duy trì bền vững và có nguy cơ làm bùng phát các rào cản thương mại.

Tổng Giám đốc WTO Ngozi Okonjo-Iweala. (Ảnh: THX/TTXVN)

Tổng giám đốc Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), bà Ngozi Okonjo-Iweala, ngày 13/2 đã hối thúc Trung Quốc thay đổi mô hình tăng trưởng, với lập luận rằng thặng dư thương mại đang tăng vọt của nước này cuối cùng sẽ không thể duy trì bền vững và có nguy cơ làm bùng phát các rào cản thương mại mới.

Phát biểu tại Hội nghị An ninh Munich, bà Okonjo-Iweala cho biết Trung Quốc khẳng định muốn ủng hộ hệ thống thương mại đa phương “vì họ đã được hưởng lợi khá nhiều từ hệ thống này.”

Nhưng bà Okonjo-Iweala nhấn mạnh: “Mô hình tăng trưởng dựa vào xuất khẩu vốn đã thúc đẩy sự phát triển của Trung Quốc trong 40 năm qua không thể tiếp tục thúc đẩy sự tăng trưởng của nước này trong 40 năm tới. Và mức thặng dư thương mại 1.200 tỷ USD là không thể duy trì bền vững vì phần còn lại của thế giới không thể hấp thụ được con số đó. Nếu Trung Quốc không hành động, chúng ta sẽ thấy xuất hiện thêm nhiều rào cản.”

Kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc trong năm 2025 tăng 5,5% so với năm 2024, đạt 3.770 tỷ USD, trong khi nhập khẩu gần như đi ngang ở mức 2.580 tỷ USD.

Riêng tháng 12/2025, kim ngạch xuất khẩu tăng 6,6% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 5,9% của tháng 11 và vượt xa dự báo của các nhà kinh tế. Kim ngạch nhập khẩu tháng 12 cũng tăng 5,7%, so với mức 1,9% của tháng trước đó.

Diễn biến này cho thấy các biện pháp thuế quan của Mỹ chưa làm suy yếu đáng kể thương mại của Trung Quốc với phần còn lại của thế giới.

Dù xuất khẩu sang Mỹ sụt giảm rõ rệt sau khi ông Trump trở lại Nhà Trắng và đẩy mạnh cuộc chiến thương mại, mức giảm này phần lớn đã được bù đắp nhờ tăng trưởng xuất khẩu sang các thị trường khác như Đông Nam Á, châu Phi, châu Âu và Mỹ Latinh.

Các nhà kinh tế cho rằng xuất khẩu tiếp tục đóng vai trò là động lực quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế Trung Quốc, trong bối cảnh thị trường bất động sản suy yếu kéo dài và nhu cầu trong nước phục hồi chậm. Xuất khẩu mạnh đã góp phần giúp kinh tế Trung Quốc duy trì tốc độ tăng trưởng gần mức mục tiêu khoảng 5%.

Một số ngành xuất khẩu chủ lực ghi nhận mức tăng đáng kể. Trong năm qua, xuất khẩu ôtô của Trung Quốc tăng 19,4%, đạt 5,79 triệu xe, trong đó xuất khẩu xe điện thuần túy tăng tới 48,8%. Trung Quốc nhiều khả năng tiếp tục giữ vị trí quốc gia xuất khẩu ôtô lớn nhất thế giới năm thứ ba liên tiếp, sau khi vượt Nhật Bản từ năm 2023.

Ngoài ra, nhu cầu toàn cầu đối với chip và các thiết bị điện tử cũng góp phần hỗ trợ xuất khẩu.

Tuy nhiên, thặng dư thương mại khổng lồ của Trung Quốc đang làm gia tăng lo ngại tại nhiều nền kinh tế, vốn quan ngại về tình trạng dư thừa công suất và làn sóng hàng hóa giá rẻ gây áp lực lên các ngành sản xuất trong nước.

Sau khi số liệu thặng dư vượt 1.000 tỷ USD được công bố, Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường kêu gọi chủ động mở rộng nhập khẩu và thúc đẩy phát triển cân bằng giữa xuất khẩu và nhập khẩu.

Trung Quốc cũng đã chấm dứt các khoản hoàn thuế xuất khẩu mang tính trợ cấp đối với ngành năng lượng Mặt Trời, vốn là điểm gây căng thẳng lâu nay với Liên minh châu Âu (EU).

Bên cạnh đó, Trung Quốc gần đây thông qua sửa đổi Luật Ngoại thương với tốc độ nhanh hơn thông lệ, được xem là tín hiệu cho thấy nước này sẵn sàng điều chỉnh chính sách theo hướng giảm trợ cấp công nghiệp và thúc đẩy thương mại cởi mở hơn.

Dù Mỹ và Trung Quốc đạt được thỏa thuận “đình chiến” thuế quan vào cuối tháng 10/2025, mức thuế mà Mỹ áp lên hàng hóa Trung Quốc hiện vẫn ở mức cao, khoảng 47,5%, cao hơn đáng kể so với ngưỡng mà các nhà phân tích cho rằng doanh nghiệp Trung Quốc có thể xuất khẩu sang Mỹ một cách có lãi.

Quang cảnh cảng hàng hóa tại Thiên Tân, Trung Quốc. (Ảnh: THX/TTXVN)

Năm 2026, các nhà kinh tế dự báo xuất khẩu của Trung Quốc sẽ tiếp tục tăng, dù với tốc độ chậm hơn, trong khi thặng dư thương mại nhiều khả năng vẫn duy trì trên ngưỡng 1.000 tỷ USD.

Trước đó, số liệu do Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc công bố ngày 19/1 cho biết, Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của nước này trong năm 2025 đạt 140.187,9 tỷ nhân dân tệ (tương đương khoảng 20.084,2 tỷ USD), tăng 5% so với năm 2024.

Kết quả này đánh dấu sự kết thúc thắng lợi của Quy hoạch 5 năm lần thứ 14, cho thấy nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vẫn duy trì đà tăng trưởng ổn định bất chấp nhiều sức ép.

Cùng với đà hồi phục kinh tế, đời sống người dân Trung Quốc tiếp tục ghi nhận những tín hiệu tích cực. Thu nhập khả dụng bình quân đầu người năm 2025 đạt 43.377 nhân dân tệ (6.214,4 USD), tăng 5% về cả giá trị danh nghĩa và thực tế sau khi loại trừ yếu tố giá cả.

Thị trường tiêu dùng xã hội cũng duy trì xu hướng phục hồi với tổng mức bán lẻ hàng hóa đạt 50.120,2 tỷ nhân dân tệ (7.189,5 tỷ USD), tăng 3,7% so với năm 2024. Đáng chú ý, doanh thu bán lẻ trực tuyến tiếp tục là động lực tăng trưởng quan trọng khi đạt 15.972,2 tỷ nhân dân tệ, tăng 8,6%.

Giới phân tích nhận định, sản xuất quy mô lớn và xuất khẩu vẫn là “trụ cột” nâng đỡ tăng trưởng của Trung Quốc trong năm qua. Thặng dư thương mại năm 2025 của nước này đạt mức kỷ lục gần 1.200 tỷ USD nhờ nỗ lực đa dạng hóa thị trường ngoài Mỹ để giảm thiểu tác động từ các chính sách thuế quan của chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Tuy nhiên, nền kinh tế vẫn đối mặt với những “điểm nghẽn” cố hữu. Sự phụ thuộc lớn vào nhu cầu bên ngoài bộc lộ rủi ro khi tiêu dùng nội địa vẫn tăng trưởng chậm do cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài và áp lực giảm phát dai dẳng.

Bước sang năm 2026, các chuyên gia dự báo tăng trưởng của Trung Quốc có thể chậm lại ở mức khoảng 4,5%. Nền kinh tế sẽ phải đối mặt với làn sóng bảo hộ thương mại toàn cầu và những chính sách thuế quan khó lường từ chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Minh Trang