Cổ phiếu phần mềm bị bán tháo sau cú sốc từ Anthrophic, bong bóng AI có đang tự vỡ?

Cổ phiếu phần mềm bị bán tháo sau cú sốc từ Anthrophic, bong bóng AI có đang tự vỡ?

Câu hỏi lớn nhất đang ám ảnh Phố Wall tuần này có thể tóm gọn như sau: Đợt bán tháo cổ phiếu phần mềm đã quá mức hay đây là dấu hiệu của việc bong bóng AI bắt đầu vỡ? Cổ phiếu phần mềm tiếp tục lao dốc trong ngày 05/02, với giá chứng chỉ quỹ ETF iShares Expanded Tech-Software Sector (IGV) giảm hơn 9% từ đầu tuần.

Nguyên nhân được cho là do các bản cập nhật mới nhất của Anthropic cho Claude đã làm dấy lo ngại rằng các công cụ AI tự động có thể trở thành mối đe dọa đối với một ngành dựa vào việc bán các gói phần mềm doanh nghiệp cho càng nhiều người dùng cá nhân càng tốt.

Cổ phiếu phần mềm đã chính thức vào thị trường con gấu tuần trước, và hiện đã giảm gần 30% so với đỉnh gần đây nhất. Các nhà đầu tư đã quay lưng lại với một lựa chọn đầu tư được coi là quá đông đúc và đắt đỏ sau đợt tăng vọt trong vài năm qua. Cổ phiếu IGV đã tăng vọt hơn 58% năm 2023 và 23% năm 2024, chỉ tăng hơn 5% năm 2025.

Với những người cho rằng đợt bán tháo đã đi quá xa, họ lập luận rằng AI tự động không thể gây tổn hại nghiêm trọng đến các công ty hiện có trong ngành. Họ kỳ vọng nó có thể chỉ là hiện tượng thoáng qua như DeepSeek AI vào thời điểm này năm ngoái. Công ty Trung Quốc này đã làm rung chuyển ngành vào năm ngoái bằng việc công bố một mô hình AI mã nguồn mở được phát triển với chi phí rất thấp.

John Campbell, Trưởng nhóm Systematic Core Equity tại Allspring Global Investments thuộc phe này. “Đợt bán tháo cổ phiếu phần mềm đã quá mức”, ông viết. “Nhiều công ty đã có vị thế vững chắc sẽ không dễ dàng bị AI tự động phá vỡ. Họ đang tích cực phát triển các công cụ tự động riêng để cải thiện chức năng và lợi nhuận của phần mềm hiện có”.

Nếu có điều gì đó, nhiều người coi đợt giảm giá này là cơ hội mua vào. Một số cho biết họ đang chờ đợi mức sụt giảm sâu hơn trước khi gia nhập, và khuyên các nhà đầu tư nên chọn lựa cổ phiếu một cách thận trọng.

Nhà phân tích công nghệ lâu năm Fred Hickey không quá lo lắng về đợt sụp đổ phần mềm. Ông cho biết cổ phiếu phần mềm nằm trong danh sách cân nhắc mua của ông nếu toàn ngành bị bán tháo mạnh.

“Tôi cho rằng những lý lẽ đó phần lớn là vô căn cứ và vì vậy, tôi đã cân nhắc mua một số cổ phiếu”, ông Hickey viết trong bản tin ngày 03/02. “Tuy nhiên, sau khi xem xét mức định giá, tôi nhận thấy chúng vẫn còn quá cao”.

Theo báo cáo của Jefferies, 73% cổ phiếu phần mềm đang ở vùng quá bán – mức cao nhất trong 8 năm.

Trong ngày 04/02, Tyler Radke, Trưởng bộ phận nghiên cứu cổ phiếu phần mềm Mỹ tại Citigroup Research, chia sẻ các nhà đầu tư có thể bắt đầu lựa chọn những công ty sẽ “vẫn phát huy vai trò quan trọng khi chúng ta vượt qua giai đoạn biến động của xu hướng đầu tư AI này”. Ông ưu tiên các công ty có khả năng xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ. Microsoft, MongoDB và Snowflake nằm trong top danh sách ưu tiên của ông.

Greg Swenson, nhà quản lý danh mục đầu tư tại Quỹ Leuthold Select Industries, nhận định có thể còn nhiều đợt “bán tháo” hơn nữa, ngay cả khi có sự phục hồi trong ngắn hạn. Ông lưu ý rằng IGV hiện đang giao dịch với tỷ lệ P/E chỉ dưới 40 lần thu nhập – một mức hấp dẫn hơn so với trước đây nhưng vẫn khó coi là rẻ.

“Thị trường thường không chạm đáy ở mức trung bình hay bình quân lịch sử”, Swenson chia sẻ với CNBC. “Khi có đợt bán tháo như thế này, giá thường có xu hướng xuống thấp hơn nhiều so với những mức đó”.

Ông cũng lo ngại đợt sụp đổ này có thể kéo dài hơn so với kỳ vọng của các nhà đầu tư. Khác với tác động tạm thời của DeepSeek, ông cho rằng đợt bán tháo lần này có thể phản ánh những vấn đề sâu xa hơn trong toàn bộ ngành công nghệ, kể cả đối với các công ty siêu lớn đã gia tăng nợ vay để mở rộng chi tiêu đầu tư.

“Tôi nghĩ đây có thể là một động thái lâu dài hơn”, Swenson nhận định.

Điều này có thể tác động tới bên ngoài nhóm cổ phiếu phần mềm. Các công ty có danh mục tín dụng tư nhân như Blue Owl và Ares Management đã giảm mạnh. Cặp này giảm lần lượt 9% và 16% từ đầu tuần.

Hardika Singh, Chiến lược gia kinh tế tại Fundstrat Global Advisors, kỳ  vọng đợt bán tháo đã đi quá mức, nhưng sẽ theo dõi xem các công ty phần mềm sẽ ứng phó như thế nào. Nếu họ có thể thích ứng với công nghệ đang thay đổi, đó sẽ là tín hiệu tích cực cho làn sóng đầu tư AI, bà cho biết.

“Nếu họ có thể tái cấu trúc, xoay hướng ở đây, sẽ rất tuyệt. Đợt bán tháo sẽ kết thúc như một ‘thời khắc DeepSeek’, nơi chúng ta sẽ quên nó sau một năm và đây chỉ là một đợt điều chỉnh lành mạnh”, bà nói. “Nhưng nếu họ không thể tái cấu trúc bản thân, tôi nghĩ đây chính là sự đứt gãy của làn sóng đầu tư AI”.

Nếu điều đó xảy ra, ngành phần mềm sẽ trở thành “những nạn nhân đầu tiên của quá trình công nghiệp hóa AI trong nền kinh tế này”, bà nói thêm.

Hơn bất cứ điều gì, diễn biến này xác nhận xu hướng thiên về các phần khác của thị trường trong năm nay. Các ngành “kinh tế thực” như năng lượng, công nghiệp và vật liệu – những ngành có thể hưởng lợi từ việc xây dựng trung tâm dữ liệu – đã chứng kiến nhu cầu gia tăng.

Vũ Hạo