Vụ kiện Lisa Cook có thể làm lung lay tính độc lập của Ngân hàng Trung ương

Vụ kiện Lisa Cook có thể làm lung lay tính độc lập của Ngân hàng Trung ương

Vụ kiện bắt nguồn từ cuối tháng 8/2025, khi Tổng thống Trump tuyên bố cách chức bà Cook với cáo buộc bà đã trình bày sai lệch thông tin liên quan đến 3 khoản vay thế chấp trước khi gia nhập Fed.

Bà Lisa Cook. (Nguồn: Bloomberg)

Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell ngày 28/1 cảnh báo rằng cuộc đối đầu pháp lý tại Tòa án Tối cao liên quan đến Thống đốc Fed Lisa Cook có thể mang lại những hệ quả sâu rộng đối với tính độc lập của ngân hàng trung ương và nền kinh tế Mỹ, đồng thời đánh giá đây có thể là vụ án pháp lý quan trọng nhất trong lịch sử 113 năm của Fed.

Phát biểu trước báo giới tại trụ sở Fed, ông Powell giải thích lý do ông trực tiếp theo dõi vụ việc, cho rằng khó có thể biện minh cho việc vắng mặt trước một vụ án có tầm ảnh hưởng như vậy.

Ông dẫn lại tiền lệ khi cựu Chủ tịch Fed Paul Volcker từng tham dự một vụ tranh tụng tại Tòa án Tối cao vào khoảng năm 1985, cho thấy việc lãnh đạo Fed can dự trong những thời điểm hệ trọng không phải là điều chưa từng xảy ra.

Tuần trước, Tòa án Tối cao đã nghe tranh luận kéo dài 2 giờ về việc liệu Tổng thống Donald Trump có thẩm quyền bãi nhiệm bà Lisa Cook khỏi Hội đồng Thống đốc của Fed hay không. Phán quyết dự kiến sẽ được ban hành vào mùa Hè năm nay.

Vụ kiện bắt nguồn từ cuối tháng 8/2025, khi Tổng thống Trump tuyên bố cách chức bà Cook với cáo buộc bà đã trình bày sai lệch thông tin liên quan đến 3 khoản vay thế chấp trước khi gia nhập Fed.

Bà Cook đã bác bỏ mọi cáo buộc, khẳng định không có hành vi sai trái và hiện chưa bị truy tố hình sự. Bà đã khởi kiện Tổng thống Trump tại tòa án liên bang ở Washington để ngăn chặn việc bãi nhiệm.

Ngày 9/9/2025, một thẩm phán liên bang đã ra phán quyết tạm thời cấm Tổng thống Trump cách chức bà trong thời gian vụ án được xét xử và quyết định này sau đó được một tòa phúc thẩm liên bang giữ nguyên.

Việc bổ nhiệm bà Cook vào năm 2022 dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden từng được xem là mang tính lịch sử, khi bà trở thành người phụ nữ da đen đầu tiên giữ chức Thống đốc Fed. Nay bà đứng ở tâm điểm của một thời khắc còn hệ trọng hơn, khi Tổng thống Trump tìm cách bãi nhiệm một thành viên Hội đồng Thống đốc, điều chưa từng có tiền lệ trong lịch sử Fed.

Những phát biểu của ông Powell diễn ra trong bối cảnh chính ông cũng đang đối diện với áp lực ngày càng gia tăng. Một cuộc điều tra hình sự của Bộ Tư pháp liên quan đến lời khai của ông trước Quốc hội về dự án cải tạo trụ sở Fed đã được xác nhận.

Ông Powell cho biết ông tôn trọng pháp trị và quyền giám sát của Quốc hội, nhưng mô tả diễn biến này là chưa từng có và chịu ảnh hưởng của áp lực chính trị. Tương lai của Fed, cũng như ranh giới giữa thẩm quyền hành pháp và tính độc lập của ngân hàng trung ương, hiện đang bước vào một giai đoạn đầy bất định./.

Đoàn Hùng