Giải mã thị trường bạc Trung Quốc

Giải mã thị trường bạc Trung Quốc

Trung Quốc bắt đầu siết chặt van xuất khẩu bạc từ ngày 01/01/2026. Theo đó, nguồn cung trong nước lẽ ra phải tăng lên và giá sẽ hạ nhiệt. Nhưng thực tế, giá bạc nội địa lại tiếp tục tăng cao trong tháng 1, lên tới 127 USD/ounce. Đâu là động cơ thực sự sau nghịch lý này?

Ảnh minh họa được tạo bởi AI – Nguồn: ĐQ

Trong những tuần đầu tiên của năm 2026, giá bạc thế giới nối tiếp đà tăng của những tháng cuối 2025. Trên sàn Comex (Mỹ), giá hợp đồng tương lai bạc nhảy vọt từ 90 lên 103, rồi 110 USD/ounce vào ngày 24/01/2026.

Một trong những nguyên nhân lý giải cho đà tăng sốc này là việc Trung Quốc siết chặt hoạt động xuất khẩu bạc từ ngày 01/01, khiến nguồn cung toàn cầu khan hiếm.

Trung Quốc chiếm khoảng 13% sản lượng khai thác bạc, đứng thứ 2 toàn cầu chỉ sau Mexico. Nhưng nước này lại kiểm soát tới khoảng 60% năng lực tinh chế và là một trong những nhà cung cấp bạc tinh khiết lớn nhất thế giới. Trong năm 2025, Trung Quốc xuất khẩu khoảng 5,100 tấn bạc.

Xuất khẩu bạc của Trung Quốc lập đỉnh vào tháng 10/2025, sau đó lập tức giảm sâu trong tháng 11 sau khi Bộ Thương mại ra thông báo hạn chế xuất khẩu kể từ đầu năm 2026.

Về lý thuyết, chính sách hạn chế xuất khẩu sẽ làm cho nguồn cung nội địa thêm dồi dào, giúp hạ nhiệt giá bạc ở Trung Quốc. Nhưng trên thực tế, giá bạc tại thị trường tỷ dân này tiếp tục đi lên, và thậm chí còn tăng sốc hơn so với quốc tế.

Khi giá bạc ở sàn Comex chạm 113 USD/ounce vào ngày 27/01 thì giá ở sàn Thượng Hải (SHFE) đã lên tới 28,500 RMB/kg, tương đương 127 USD/ounce. Nói cách khác, giá bạc ở Trung Quốc cao hơn ở Mỹ 12%.

Vậy đâu là nguyên nhân của nghịch lý này?

Cú sốc nhu cầu công nghiệp

Nguyên nhân nền tảng và mang tính kỹ thuật nhất cho đà tăng giá bạc nằm ở sự chuyển dịch công nghệ của ngành năng lượng mặt trời – lĩnh vực mà Trung Quốc đang nắm giữ vị thế độc tôn với khoảng 85% năng lực sản xuất toàn cầu.

Giai đoạn 2025-2026 đánh dấu sự thoái trào của công nghệ pin mặt trời cũ (PERC) để nhường chỗ cho các công nghệ hiệu suất cao hơn là TOPCon và HJT (Heterojunction). Hiệu suất cao cũng đồng nghĩa với tiêu thụ nhiều bạc hơn.

Cụ thể, trong khi công nghệ PERC truyền thống chỉ tiêu tốn khoảng 10 mg bạc cho mỗi watt công suất (mg/W), thì công nghệ TOPCon cần khoảng 13 mg/W (tăng 30%) và công nghệ HJT yêu cầu tới 22 mg/W – tức gấp 2.2 lần. Với công suất lắp đặt năng lượng mặt trời mới của Trung Quốc đạt kỷ lục 278 GW vào năm 2024 và tiếp tục tăng trưởng, nhu cầu bạc cho ngành này đã bùng nổ vượt quá mọi dự báo.

Hệ quả là, chi phí cho kem bạc đã tăng vọt, chiếm tới hơn 30% tổng chi phí sản xuất pin mặt trời và hơn 50% chi phí ngoài silicon. Sự gia tăng nhu cầu công nghiệp này không phải là một biến động chu kỳ ngắn hạn, mà là một sự thay đổi mang tính cấu trúc lâu dài.

Theo Silver Institute, các nhà máy của Trung Quốc tiêu thụ khoảng 8,600 tấn bạc mỗi năm, chiếm 40% nhu cầu bạc công nghiệp của thế giới và bỏ xa các quốc gia đứng sau.

Các nhà máy không thể ngừng mua bạc chỉ vì giá tăng, bởi không có bạc đồng nghĩa với việc dây chuyền sản xuất phải đắp chiếu, thiệt hại sẽ lớn hơn chi phí mua bạc rất nhiều.

Nhu cầu nội địa quá lớn này đã hấp thụ toàn bộ lượng bạc được giữ lại nhờ lệnh cấm xuất khẩu, thậm chí còn cần nhiều hơn nữa, khiến giá nội địa bị đẩy lên cao để tranh giành nguồn cung hạn hẹp.

Tín hiệu xác nhận sự khan hiếm

Yếu tố thứ hai đẩy giá bạc lên cao chính là tâm lý thị trường phản ứng với chính sách mới. Việc Trung Quốc chuyển từ cơ chế hạn ngạch sang hệ thống cấp phép nghiêm ngặt (chỉ 44 doanh nghiệp lớn được phép xuất khẩu) đã vô tình gửi đi một tín hiệu mạnh mẽ: Sự khan hiếm là có thật.

Thay vì coi lệnh cấm là dấu hiệu của sự dư thừa nguồn cung nội địa sắp tới, các doanh nghiệp hạ nguồn coi đây là lời cảnh báo rằng Chính phủ đang ưu tiên tích trữ tài nguyên chiến lược. Bạc không còn là hàng hóa thương mại đơn thuần, mà đã được nâng cấp thành tài sản có tầm quan trọng với an ninh quốc gia tương tự như đất hiếm.

Cách nhìn nhận này kích hoạt tâm lý tích trữ phòng ngừa. Các nhà sản xuất ô tô điện, thiết bị điện tử và pin mặt trời đua nhau thu gom bạc vật chất để đảm bảo an ninh sản xuất, bất chấp giá cả.

Dữ liệu tồn kho cho thấy Trung Quốc đang ở trong tình trạng “vườn không nhà trống” về bạc vật chất. Tính đến ngày 23/01/2026, lượng bạc lưu kho tại Sàn giao dịch Tương lai Thượng Hải (SHFE) đã giảm còn khoảng 580 tấn, kém xa mức đỉnh lịch sử 3,100 tấn vào tháng 1/2021. Con số cho thấy bạc đang bị rút ra khỏi sàn để đi vào các kho dự trữ tư nhân và công nghiệp.

Một nhân tố khác dẫn tới sự cạn kiệt của kho SHFE là Trung Quốc đã xuất khẩu kỷ lục hơn 660 tấn bạc vào tháng 10/2025 khi giá tăng mạnh và để giải tỏa cơn khát cho thị trường London, trước khi lệnh hạn chế có hiệu lực vào đầu năm 2026. Hành động “bán lúa non” này đã để lại một thị trường nội địa trống rỗng ngay trước thềm năm mới, khiến bất kỳ sự gia tăng nhu cầu nào cũng dẫn đến sự bùng nổ về giá.

Điểm đến cho dòng vốn của dân cư

Cuối cùng, không thể bỏ qua bối cảnh vĩ mô đặc thù của Trung Quốc. Trong khi thị trường bất động sản (chiếm 70% tài sản hộ gia đình) vẫn chìm trong khủng hoảng và thị trường chứng khoán còn nhiều biến động, người dân Trung Quốc đang tìm kiếm một kênh trú ẩn an toàn cho lượng tiền tiết kiệm khổng lồ của mình. Dòng tiền này lại không thể chảy ra nước ngoài do các biện pháp kiểm soát vốn.

Vàng đã vượt ngưỡng 5,000 USD/ounce, trở nên quá đắt đỏ với nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Trong bối cảnh đó, người dân đã rót tiền vào bạc – một tài nguyên chiến lược được nhà nước bảo hộ thông qua lệnh hạn chế xuất khẩu với lý do đơn giản rằng: “Cái gì nhà nước cấm mang đi, cái đó là báu vật“.

Tại các trung tâm giao dịch kim loại như Thâm Quyến, người dân đổ xô đi mua bạc thỏi vì không mất phí chế tác cao như trang sức, coi bạc là một loại tài sản thực bên ngoài hệ thống tài chính để bảo toàn sức mua. Lực cầu đầu tư này, cộng hưởng với nhu cầu công nghiệp, đã tạo ra một sức ép lớn đẩy giá bạc tăng phi mã.

Một thị trường biệt lập

Ở điều kiện bình thường, nếu giá tại Thượng Hải cao hơn New York tới 17 USD/ounce, các thương nhân sẽ mua bạc ở New York, chở về Thượng Hải bán kiếm lời, và khoảng cách giá sẽ được thu hẹp.

Tuy nhiên, cơ chế này hiện đã bị phá vỡ. Việc nhập khẩu bạc vào Trung Quốc chịu các rào cản về thuế VAT và quy định nghiêm ngặt, trong khi việc xuất khẩu lại bị siết chặt bởi chế độ cấp phép mới. Bức tường pháp lý này ngăn cản dòng chảy vật chất tự do, khiến thị trường bạc Trung Quốc trở thành một “hòn đảo” biệt lập.

Tại hòn đảo này, giá cả được quyết định bởi sự khan hiếm bạc vật chất, chứ không phải bởi sự dư thừa các hợp đồng phái sinh trên giấy như ở sàn Comex (Mỹ).

Nghịch lý giá bạc tăng vọt bất chấp lệnh hạn chế xuất khẩu là minh chứng rõ ràng cho sự chuyển mình của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Từ vị thế là một nhà gia công và xuất khẩu bạc giá rẻ, Trung Quốc đã chính thức trở thành một “hố đen tiêu thụ”.

Trung Quốc đang giữ lại tài nguyên để phục vụ cho tham vọng dẫn đầu các ngành công nghiệp của tương lai như năng lượng xanh, xe điện, công nghệ AI, và cả vũ khí quốc phòng. Đối với phần còn lại của thế giới, kỷ nguyên bạc giá rẻ từ phương Đông đã chấm dứt, và một trật tự định giá mới dựa trên sự khan hiếm thực tế đang được thiết lập.

Đức Quyền