“Cá mập phương Đông” chi 9.2 tỷ USD gom hàng ngàn tấn bạc trong cơn bão giá

“Cá mập phương Đông” chi 9.2 tỷ USD gom hàng ngàn tấn bạc trong cơn bão giá

Bạc đang được phương Đông định giá cao hơn hẳn so với các sàn phái sinh Âu – Mỹ. Hệ quả là dòng chảy bạc đang tăng tốc theo hướng từ Tây sang Đông, riêng Ấn Độ đã chi 9.2 tỷ USD mua hàng ngàn tấn bạc trong năm dương lịch 2025, khiến các kho dự trữ của phương Tây dần rơi vào tình trạng “vườn không nhà trống”.

Cơn khát bạc của Ấn Độ

Theo báo cáo mới nhất từ Global Trade Research Initiative (GTRI) và chính phủ Ấn Độ, đất nước tỷ dân này nhập khẩu lượng bạc trị giá 760 triệu USD trong tháng 12/2025, tăng trưởng 80% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế từ đầu năm tài khóa (tháng 4) đến tháng 12, Ấn Độ nhập khẩu 7.77 tỷ USD bạc, cao hơn 129% so với cùng kỳ.

Tính riêng 4 tháng cuối năm 2025, kim ngạch nhập khẩu bạc lên tới 5.9 tỷ USD, vượt xa toàn bộ năm tài khóa trước đó. Đây là những con số biết nói, cho thấy nhu cầu tại Ấn Độ không chỉ là sự phục hồi sau đại dịch mà là một sự thay đổi về chất.

Nếu như trước đây, người Ấn Độ mua bạc chủ yếu để làm trang sức hoặc tích trữ của hồi môn, thì năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt khi quốc gia này nhập khẩu bạc với quy mô khủng cho mục đích công nghiệp.

Nguyên nhân chính nằm ở tham vọng chuyển đổi năng lượng của New Delhi. Ấn Độ đang đẩy mạnh năng lực sản xuất pin mặt trời nội địa để đạt mục tiêu 280 GW năng lượng mặt trời vào năm 2030. Bạc, với tính dẫn điện tốt nhất trong các kim loại, là thành phần không thể thiếu trong tấm pin quang điện (PV) và các thiết bị điện tử. Ngành sản xuất năng lượng mặt trời hiện chiếm khoảng 17% tổng nhu cầu bạc toàn cầu vào năm 2025, tăng mạnh so với mức dưới 10% của thập kỷ trước.

Xe điện cũng là ngành sử dụng rất nhiều bạc. Năm 2025 tại Ấn Độ, doanh số xe điện tăng trưởng trên 50%, khiến nhu cầu bạc cho hệ thống dây dẫn, quản lý pin và các tiếp điểm sạc đang gia tăng theo cấp số nhân

Bên cạnh đó, nhu cầu đầu tư cũng bùng nổ. Các quỹ hoán đổi danh mục (ETP) dựa trên bạc tại Ấn Độ đã chứng kiến dòng vốn vào kỷ lục, với lượng nắm giữ tăng vọt lên mức 38.6 triệu ounce (khoảng 1,200 tấn) vào năm 2024, một con số chưa từng có tiền lệ. Người dân Ấn Độ đang xem bạc như một tài sản chiến lược vừa để phục vụ sản xuất công nghiệp, vừa là hầm trú ẩn tài chính trong bối cảnh đồng Rupee biến động.

Cách hành xử của Ấn Độ trên thị trường đã thay đổi hoàn toàn cuộc chơi. Ấn Độ đang đóng vai trò là lực đỡ giá cho thị trường bạc toàn cầu. Vì nhu cầu bạc cho các dây chuyền sản xuất pin mặt trời và xe điện là thiết yếu và ít biến động theo giá, nên các doanh nghiệp Ấn Độ sẽ mua vào cả khi giá tăng lẫn khi giá giảm.

Mỗi khi giá bạc tại phương Tây lao dốc do các hoạt động bán khống trên sàn phái sinh, dòng tiền từ Ấn Độ lập tức nhảy vào vét hết lượng hàng giá rẻ, tạo ra một mặt bằng giá sàn mới ngày càng cao hơn.

Lực mua từ Ấn Độ thực sự lớn tới mức nào?

Thống kê của Bộ Công thương Ấn Độ cho thấy nước này đã mua xấp xỉ 7,000 tấn bạc trị giá 9.2 tỷ USD trong năm dương lịch 2025, tương đương 22% nguồn cung bạc toàn cầu trong năm. Lượng bạc này cũng nhiều hơn số bạc mà ngân hàng lớn nhất thế giới JPMorgan Chase đang có trong kho tại sàn Comex.

Trung Quốc: Từ “công xưởng” biến thành “két sắt”

Nếu Ấn Độ đóng vai trò là cỗ máy hút bạc từ thị trường quốc tế, thì Trung Quốc lại đang đóng chặt cửa ra, biến quốc gia này thành một két bạc khổng lồ theo chiến lược vào dễ, ra khó.

Trung Quốc kiểm soát khoảng 70% nguồn cung bạc toàn cầu thông qua hoạt động khai thác nội địa và nhập khẩu quặng thô để tinh chế. Tuy nhiên, bắt đầu từ ngày 01/01/2026, Bắc Kinh đã áp dụng cơ chế cấp phép xuất khẩu bạc nghiêm ngặt. Chính sách này thay thế cơ chế xuất khẩu tương đối tự do trước đây bằng các hạn ngạch (quota) nhằm ưu tiên nguồn cung cho nhu cầu trong nước.

Động thái này của Trung Quốc không đơn thuần là bảo hộ thương mại, mà là một bước đi trong chiến lược an ninh tài nguyên quốc gia. Bạc được Trung Quốc liệt kê vào danh sách khoáng sản chiến lược phục vụ cho:

Công nghiệp quang điện (Solar PV): Trung Quốc sản xuất hơn 80% tấm pin mặt trời của thế giới và cần lượng bạc khổng lồ để duy trì vị thế này. Theo Silver Institue, chỉ riêng trong năm 2024, Trung Quốc đã lắp đặt thêm công suất điện mặt trời kỷ lục là 278 GW, tăng 29% so với năm trước

Xe điện và điện tử: Ngành công nghiệp bán dẫn và xe điện của Trung Quốc đòi hỏi nguồn cung bạc ổn định và giá rẻ để cạnh tranh với phương Tây. Nhu cầu bạc cho ngành điện & điện tử của Trung Quốc đạt 6575 tấn trong năm 2024, tăng 8% so với năm 2023. Tổng nhu cầu bạc cho mục đích công nghiệp của Trung Quốc năm 2024 là đạt hơn 8500 tấn.

Dự trữ chiến lược: Việc tích lũy kim loại quý (cùng với vàng) là một phần trong nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào đồng USD và củng cố vị thế của đồng Nhân dân tệ.

Bằng cách hạn chế xuất khẩu bạc tinh chế, Trung Quốc buộc các công ty nước ngoài muốn sử dụng nguồn bạc giá rẻ phải di dời nhà máy đến Trung Quốc hoặc mua sản phẩm cuối cùng (như tấm pin mặt trời) thay vì mua nguyên liệu thô. Chính sách này vừa giúp Trung Quốc có thêm nguồn thu từ giá trị gia tăng của sản phẩm, vừa tạo ra đòn bẩy địa chính trị lớn đối với các chuỗi cung ứng công nghệ của phương Tây.

Phân cực Đông – Tây

Sự kiện Ấn Độ nhập khẩu lượng bạc kỷ lục và Trung Quốc siết van xuất khẩu là những tín hiệu xác nhận cho một chu kỳ mới của thị trường hàng hóa. Bạc đang chuyển mình từ một kim loại quý mang tính đầu cơ sang một tài sản công nghiệp chiến lược khan hiếm.

Sự trỗi dậy của hai “cá mập” phương Đông đã tạo ra sự phân mảnh của cơ chế định giá bạc toàn cầu.

Trong khi giá bạc trên sàn Comex (New York) hay LBMA (London) vẫn được neo theo các hợp đồng phái sinh ở mức 94 USD/ounce, thì giá bạc vật chất tại Thượng Hải và Mumbai đã bứt phá lên một mặt bằng hoàn toàn khác, trên 100 USD/ounce. Có thời điểm, chênh lệch giá (premium) giữa Thượng Hải và London lên tới 11 USD/ounce (tương đương khoảng 10-12%).

Mức chênh lệch khổng lồ này có tác dụng như một thỏi nam châm, thu hút lượng bạc lưu thông từ các kho dự trữ ở phương Tây chảy về phương Đông để hưởng chênh lệch giá.

Hệ quả là thị trường phương Tây rơi vào tình trạng “cháy hàng” vật chất. Tháng 1/2026, Cục Đúc tiền Mỹ (US Mint) phải tạm ngừng bán các sản phẩm bạc sưu tầm vì không thể cập nhật giá kịp theo biến động thị trường và chi phí đầu vào tăng quá cao. APMEX, nhà bán lẻ lớn tại Mỹ, phải từ chối 50% số đơn hàng online, đồng thời hạn chế nhận đơn đặt hàng xa quá 1 tháng vì không đảm bảo được nguồn cung.

Dòng chảy của bạc từ Tây sang Đông chỉ dừng lại khi giá ở hai thị trường cân bằng với nhau, làm mất động lực kinh doanh chênh lệch giá. Hoặc là giá ở phương Tây phải tăng lên bằng với phương Đông, hoặc giá ở phương Đông phải giảm xuống bằng giá phương Tây. Xu hướng giá liên tiếp phá đỉnh trong năm 2025 và đầu năm 2026 cho thấy nhu cầu thực chất ở phương Đông đang thắng thế trước các giao dịch phái sinh hư ảo ở phương Tây.

Đức Quyền