Chứng khoán Trung Quốc “sốt nóng”: Thanh khoản kỷ lục 556 tỷ USD, nỗi lo cú sụp 2015 tái diễn

Chứng khoán Trung Quốc “sốt nóng”: Thanh khoản kỷ lục 556 tỷ USD, nỗi lo cú sụp 2015 tái diễn

Đà tăng quật khởi của thị trường chứng khoán Trung Quốc đang thu hút ánh nhìn từ các cơ quan quản lý. Giao dịch bùng nổ lên mức chưa từng có, buộc giới chức phải hành động để kiềm chế đòn bẩy, ngay cả khi nhiều nhà đầu tư cho rằng chu kỳ tăng giá vẫn đang ở giai đoạn đầu.

Theo Wind Information, giá trị giao dịch hàng ngày trên các sàn Thượng Hải, Thâm Quyến và Bắc Kinh đã liên tiếp lập kỷ lục mới từ ngày 12/01 đến ngày 14/01. Thanh khoản đạt đỉnh 3.99 ngàn tỷ Nhân dân tệ (tương đương 556 tỷ USD) trong ngày 14/01, vượt xa kỷ lục trước đó là 3.48 ngàn tỷ Nhân dân tệ thiết lập vào tháng 10/2024.

Trước đó trong năm nay, chỉ số CSI 300 đã lên mức đỉnh 4 năm, sau khi vừa ghi nhận năm tăng mạnh nhất kể từ 2020.

Đà tăng chóng mặt này gợi lại ký ức về những giai đoạn hưng phấn quá mức trong quá khứ, đặc biệt là chu kỳ bùng nổ – sụp đổ của năm 2015, theo chia sẻ của các chuyên gia kỳ cựu.

Giới quản lý siết đòn bẩy

Trước diễn biến đó, các cơ quan quản lý Trung Quốc đã phản ứng bằng cách siết chặt quy định giao dịch ký quỹ, bao gồm việc nâng yêu cầu tài sản đảm bảo đối với các giao dịch mới.

Theo các quy định cập nhật có hiệu lực từ thứ Hai, tỷ lệ ký quỹ đối với các giao dịch mua bằng tiền vay đã được nâng lên 100%, từ mức 80% trên cả ba sàn. Điều này đồng nghĩa nhà đầu tư phải thanh toán toàn bộ giá trị cổ phiếu ngay từ đầu, trong khi các giao dịch hiện hữu vẫn tuân theo quy định cũ. Trên thực tế loại bỏ việc vay mượn trong các giao dịch ký quỹ mới.

Theo Morgan Stanley, động thái này phản ánh dấu hiệu thị trường trong nước đang trở nên “quá nóng”, đặc biệt đối với cổ phiếu loại A – các cổ phiếu niêm yết tại Trung Quốc đại lục, giao dịch bằng đồng Nhân dân tệ.

Chỉ số Hoạt động và Tâm lý Thị trường Cổ phiếu loại A của Morgan Stanley đã vọt lên 91% trong những ngày gần đây, lần đầu vượt ngưỡng 90% kể từ tháng 9/2024, chủ yếu do sự gia tăng đột biến của khối lượng giao dịch.

“Việc thắt chặt quản lý diễn ra đúng thời điểm khi chỉ báo tâm lý của chúng tôi bước vào vùng quá nóng, đi kèm với thanh khoản kỷ lục”, các nhà phân tích Morgan Stanley viết trong một báo cáo.

Tuy vậy, ngân hàng này cho rằng các biện pháp hỗ trợ thanh khoản đối với cổ phiếu loại A và thị trường Hồng Kông vẫn nhiều khả năng được duy trì trong suốt quý 1.

Khối nội áp đảo

Theo dữ liệu của Skybound Capital, nhà đầu tư nước ngoài đã rót ròng 50 tỷ USD trong những tháng gần đây, tăng mạnh so với các năm trước.

Dù vậy, mức độ tham gia của khối ngoại vẫn còn nhỏ so với quy mô và thanh khoản tổng thể của thị trường cổ phiếu loại A. Đà tăng hiện tại chủ yếu do nhà đầu tư trong nước dẫn dắt, theo ông Theodore Shou, Giám đốc đầu tư tại Skybound Capital.

Dữ liệu của HSBC cho thấy nhà đầu tư cá nhân chiếm khoảng 90% giá trị giao dịch hàng ngày trên thị trường chứng khoán Trung Quốc đại lục – tương phản rõ rệt với các thị trường phát triển, nơi nhà đầu tư cá nhân chỉ chiếm khoảng 20%-25% giá trị giao dịch trên Sở Giao dịch Chứng khoán New York.

Trên thị trường cổ phiếu Trung Quốc, đòn bẩy chủ yếu đến từ giao dịch ký quỹ, trong đó nhà đầu tư vay vốn từ các công ty chứng khoán để mua cổ phiếu, khuếch đại cả lợi nhuận lẫn thua lỗ. Khi đòn bẩy tăng cao, các đợt tăng giá có thể diễn ra rất nhanh nhưng cũng dễ đảo chiều mạnh nếu tâm lý thay đổi.

“Khối lượng giao dịch tại thị trường đại lục đã lên mức cao nhất mọi thời đại, trong khi dư nợ ký quỹ cũng tăng mạnh”, ông Hao Hong, Kinh tế trưởng tại Grow Investment Group, cho biết. “Vì vậy, các cơ quan quản lý đang tìm cách điều chỉnh đòn bẩy để tạo ra một ‘thị trường giá tăng chậm rãi’”.

Nhiều chuyên gia kỳ cựu cho rằng các biện pháp mới nhằm hạ nhiệt đầu cơ quá mức, hơn là phản ánh lo ngại về rủi ro mang tính hệ thống.

Theo ông Shou, sự phân hóa ngày càng rõ giữa các sàn giao dịch cho thấy mức độ hưng phấn chỉ mang tính chọn lọc. Chỉ số ChiNext đã tăng gần 50% trong 6 tháng, vượt xa mức tăng khiêm tốn hơn của Shanghai Composite, cho thấy dòng tiền đang tập trung vào một số lĩnh vực như AI và công nghệ, nơi hoạt động đầu cơ diễn ra sôi động nhất.

Vũ Hạo