Tòa án Tối cao vẫn chưa ra phán quyết về thuế quan Trump

Tòa án Tối cao vẫn chưa ra phán quyết về thuế quan Trump

Trong ngày 09/01, Tòa án Tối cao Mỹ vẫn chưa ra phán quyết về tính hợp pháp của các mức thuế quan diện rộng do Tổng thống Donald Trump áp đặt.

Tổng thống Mỹ Donald Trump

Trước đó xuất hiện nhiều đồn đoán rằng phán quyết liên quan đến thuế quan sẽ được công bố trong ngày 09/01. Tuy nhiên, hôm nay Tòa án Tối cao chỉ ban hành một ý kiến và nội dung không liên quan đến vấn đề thuế quan. Hiện vẫn chưa rõ khi nào phán quyết sẽ được đưa ra.

Khi được công bố, quyết định của tòa sẽ tập trung vào hai câu hỏi then chốt: Liệu chính quyền có thẩm quyền sử dụng các điều khoản trong Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp thuế quan hay không; và trong trường hợp việc áp dụng đó bị coi là không phù hợp, liệu Chính phủ Mỹ có phải hoàn trả các khoản thuế mà các nhà nhập khẩu đã nộp hay không.

Tuy vậy, phán quyết cuối cùng cũng có thể nằm ở một phương án trung gian. Tòa án có thể cho phép chính quyền tiếp tục sử dụng IEEPA nhưng với phạm vi quyền hạn bị thu hẹp, đồng thời chỉ yêu cầu hoàn trả một phần thuế. Đây chỉ là một trong nhiều kịch bản có thể xảy ra đối với một vấn đề nhạy cảm đang được Phố Wall theo dõi sát sao.

Ngay cả trong trường hợp Nhà Trắng thua kiện, chính quyền vẫn còn các công cụ pháp lý khác để áp thuế mà không cần viện dẫn quyền khẩn cấp theo IEEPA.

Trong ngày 08/01, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết ông kỳ vọng một phán quyết mang tính “dung hòa”.

Ông cho rằng chính quyền nhiều khả năng vẫn có thể duy trì nguồn thu từ thuế quan ở mức tương đối. “Tuy nhiên, nếu Tổng thống Donald Trump thua kiện, Nhà Trắng có thể mất đi sự linh hoạt trong việc sử dụng thuế quan cho các mục tiêu an ninh quốc gia cũng như làm công cụ đàm phán”, ông chia sẻ.

Hệ quả nếu thua kiện

Theo ông Jose Torres, nhà kinh tế trưởng tại Interactive Brokers, việc các mức thuế quan bị vô hiệu hóa sẽ kéo theo nhiều hệ lụy đáng kể.

“Nếu tòa án chặn các mức thuế, chính quyền sẽ tìm cách đi đường vòng”, ông Torres nói. “Tổng thống Trump rất quyết liệt trong việc thúc đẩy chương trình nghị sự này, bất chấp những tranh cãi tiềm ẩn”.

“Việc chặn thuế quan sẽ gây bất lợi cho tham vọng đưa sản xuất quay trở lại Mỹ. Nó cũng có thể làm xấu đi tình hình tài khóa, đẩy lãi suất lên cao”, ông nói thêm. “Tuy nhiên, điều này lại có lợi cho lợi nhuận doanh nghiệp, do chi phí đầu vào thấp hơn và thương mại diễn ra thông suốt hơn”.

Các quan chức chính quyền đã nêu ra nhiều phương án để đề phòng trường hợp phán quyết của tòa không có lợi. Theo nền tảng dự đoán Kalshi, hiện chỉ có 28% xác suất Tòa án Tối cao sẽ ra phán quyết hoàn toàn có lợi cho chế độ thuế quan hiện tại. Theo ông Torres, kỳ vọng của khách hàng Interactive Brokers cũng tương tự.

Ông Bessent cho biết chính quyền có ít nhất ba lựa chọn pháp lý khác theo Đạo luật Thương mại năm 1962 để duy trì phần lớn các mức thuế đã áp đặt. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng việc hoàn trả thuế – nếu bị yêu cầu – có thể tạo ra áp lực lớn đối với ngân sách và nỗ lực giảm thâm hụt. Theo Bộ Tài chính Mỹ, thuế quan đã mang lại khoảng 195 tỷ USD trong năm tài khóa 2025 và thêm 62 tỷ USD trong năm 2026.

Các nhà phân tích của Morgan Stanley cho rằng phán quyết của Tòa án Tối cao vẫn còn nhiều khả năng khác nhau.

Theo các nhà phân tích Ariana Salvatore và Bradley Tian, tòa án có mức độ linh hoạt rất lớn khi đưa ra phán quyết, với nhiều kịch bản có thể xảy ra. Trong đó, tòa có thể thu hẹp phạm vi các mức thuế hiện hành mà không buộc phải xóa bỏ hoàn toàn, hoặc hạn chế việc áp dụng thuế trong tương lai.

Ngoài ra, Morgan Stanley cho rằng chính quyền Mỹ cũng có thể lựa chọn cách tiếp cận thận trọng hơn đối với toàn bộ chính sách thuế quan, trong bối cảnh ưu tiên chính trị gần đây đang tập trung nhiều hơn vào vấn đề chi phí sinh hoạt.

Cho đến nay, tác động thực tế của thuế quan đã đi ngược lại nhiều dự báo ban đầu: Lạm phát chỉ bị tác động hạn chế, trong khi thâm hụt thương mại giảm mạnh, trái với lo ngại rằng thuế quan có thể khiến Mỹ bị cô lập trên sân khấu thương mại toàn cầu. Đáng chú ý, thâm hụt thương mại trong tháng 10 đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ cuối cuộc khủng hoảng tài chính năm 2009, thời điểm nhập khẩu sụt giảm mạnh do suy thoái kinh tế nghiêm trọng.

Vũ Hạo