Mỹ không gia hạn thỏa thuận USMCA, mở đường đàm phán lại với Canada và Mexico

Mỹ không gia hạn thỏa thuận USMCA, mở đường đàm phán lại với Canada và Mexico

Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã quyết định không gia hạn Hiệp định Thương mại Mỹ – Mexico – Canada (USMCA), thay vào đó lựa chọn cơ chế rà soát hằng năm đối với thỏa thuận mà chính ông Trump từng ca ngợi là “hiệp định thương mại tốt nhất chúng ta từng có”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump

Quyết định được công bố trong ngày 01/07 – đúng thời hạn để ba nước Bắc Mỹ xác định có gia hạn USMCA thêm 16 năm hay không.

Việc không gia hạn không đồng nghĩa hiệp định hết hiệu lực. Theo các điều khoản hiện hành, USMCA vẫn sẽ tiếp tục có hiệu lực thêm 10 năm, miễn là không có thành viên nào tuyên bố rút khỏi thỏa thuận.

Tuy nhiên, quyết định này sẽ kích hoạt cơ chế rà soát thường niên, mở đường cho việc đàm phán lại nhiều nội dung quan trọng của hiệp định.

“Tổng thống Trump đã lựa chọn không tự động gia hạn USMCA khi các vấn đề tồn tại vẫn chưa được giải quyết”, một quan chức cấp cao trong chính quyền nói với các phóng viên khi công bố quyết định.

“Nói cách khác, Mỹ không đồng ý gia hạn USMCA theo phiên bản hiện nay. Vì vậy, hiệp định sẽ không được gia hạn”.

Theo quan chức này, mối quan tâm hàng đầu của ông Trump là tình trạng Mỹ liên tục thâm hụt thương mại với cả Canada và Mexico.

Vị quan chức cũng cho rằng trước cả thời hạn rà soát ngày 01/07, ông Trump đã “thay đổi bản chất của quan hệ thương mại giữa Mỹ, Canada và Mexico” thông qua các mức thuế quan mà ông áp đặt.

Trong tuyên bố được công bố cùng thời điểm, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết chính quyền Trump sẽ “tiếp tục làm việc với Mexico và Canada nhằm giải quyết những điểm hạn chế của hiệp định.”

USMCA được đàm phán trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump để thay thế Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA), thỏa thuận đã tồn tại suốt 26 năm và thường xuyên bị ông Trump chỉ trích là gây bất lợi cho Mỹ.

Khi USMCA chính thức có hiệu lực vào tháng 7/2020, ông Trump từng ca ngợi đây là “hiệp định thương mại công bằng, cân bằng và có lợi nhất mà chúng ta từng ký thành luật.”

Tuy nhiên, quan điểm của ông Trump đối với USMCA gần đây đã thay đổi, trong bối cảnh quan hệ giữa Mỹ với hai nước láng giềng ngày càng căng thẳng.

“Tôi không chắc mình sẽ gia hạn hiệp định”, ông Trump phát biểu hồi tháng 6. “Chúng ta không cần bất cứ thứ gì từ Canada hay Mexico, nhưng họ lại cần tất cả những gì chúng ta có. Và họ phải đối xử với chúng ta tốt hơn”.

Ông Trump từ lâu đã chỉ trích tình trạng Mỹ thâm hụt thương mại với các đối tác và coi đó là sự bất công.

Để giải quyết vấn đề này cũng như gây sức ép buộc các nước thay đổi chính sách, trong nhiệm kỳ thứ hai, ông đã áp đặt hàng loạt mức thuế đối với gần như toàn bộ các đối tác thương mại của Mỹ, bao gồm cả Canada và Mexico.

Tuy nhiên, chương trình thuế quan của ông sau đó đã gặp nhiều trở ngại sau các phán quyết bất lợi từ tòa án.

Mỹ và Mexico hiện đã bắt đầu các cuộc đàm phán song phương và dự kiến sẽ tiếp tục sau thời hạn ngày 01/07. Trong khi đó, Mỹ và Canada vẫn chưa khởi động các cuộc thương lượng riêng về việc sửa đổi hiệp định.

Vương Đông