Nhà máy lọc dầu châu Á giảm sản lượng, nguồn cung nhiên liệu bị siết vì chiến sự Iran

Nhà máy lọc dầu châu Á giảm sản lượng, nguồn cung nhiên liệu bị siết vì chiến sự Iran

Các nhà máy lọc dầu châu Á đang cắt giảm sản lượng, khiến nguồn cung nhiên liệu bay và các sản phẩm lọc dầu khác bị siết chặt, trong bối cảnh nguồn dầu thô Trung Đông suy giảm đẩy chi phí tìm nguồn thay thế tăng cao.

Các cơ sở lọc dầu tại Singapore – trung tâm lọc hóa dầu quan trọng của khu vực – hiện chỉ vận hành dưới 50% công suất trung bình, theo Wood Mackenzie. Đây là mức thấp nhất kể từ đại dịch Covid-19, giảm mạnh so với hơn 80% trước khi chiến sự Iran bùng phát.

Tổng sản lượng khu vực châu Á giảm xuống khoảng 70% công suất trong tháng 3–4, từ mức 82–84% trong tháng 1–2.

Tình trạng này có nguy cơ làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt các sản phẩm lọc dầu – vốn chiếm khoảng 38% nguồn cung toàn cầu – ngay trước mùa cao điểm du lịch hè. Trong đó, dầu diesel và nhiên liệu bay chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Một nhà giao dịch tại Singapore cho biết sản lượng thấp đang đẩy giá nhiên liệu bay tăng mạnh, khiến chi phí của các hãng hàng không tại Australia và New Zealand tăng đáng kể.

Xuất khẩu nhiên liệu bay của châu Á trong tuần này giảm xuống mức thấp nhất trong 5 năm, còn khoảng 440,000 thùng/ngày, giảm 30% so với trước chiến sự và giảm 23% so với tháng trước, theo dữ liệu sơ bộ từ Vortexa.

Xuất khẩu diesel và gasoil đạt hơn 2 triệu thùng/ngày, giảm 14% so với tháng trước và là mức thấp nhất trong cùng kỳ kể từ năm 2018.

Chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran đã khiến Eo biển Hormuz gần như đóng cửa, hạn chế dòng chảy dầu thô Trung Đông – nguồn cung chủ chốt của châu Á – buộc các nhà máy phải tìm nguồn thay thế với chi phí cao hơn.

Theo Sparta, các bên mua đang phải trả mức giá chênh lệch rất cao cho các loại dầu thay thế, khiến biên lợi nhuận lọc dầu bị xóa sạch. Dù giá sản phẩm đầu ra vẫn cao, chi phí vận chuyển và phí bảo hiểm tăng vọt khiến nhiều nhà máy không còn lãi.

Ông Neil Crosby, Trưởng bộ phận nghiên cứu dầu mỏ tại Sparta, cho biết: “Chi phí vận chuyển và giá dầu vật chất quá cao khiến các nhà máy không thể duy trì lợi nhuận, buộc phải giảm công suất hoặc dừng hoạt động”.

Hiện chỉ một số loại dầu thô của Mỹ – như từ Tây Texas và đông nam New Mexico – vẫn mang lại lợi nhuận cho các nhà máy tại Singapore nhờ hàm lượng lưu huỳnh thấp và nguồn cung dồi dào.

Tập đoàn lọc dầu Nhật Bản Eneos cảnh báo nếu giá dầu, chi phí vận chuyển và bảo hiểm tiếp tục neo cao, công ty “có thể không thể hấp thụ các chi phí tăng thêm”, và sẽ tiếp tục điều chỉnh giá bán.

Các nhà máy cũng đối mặt rủi ro từ chiến lược phòng hộ. Một cựu giao dịch viên nhiên liệu bay cảnh báo những đơn vị đã bán khống hoặc sử dụng hợp đồng phái sinh có thể chịu lỗ lớn – điều từng được Phillips 66 cảnh báo hồi tháng 4.

Dù có thể bù đắp bằng việc bán sản phẩm với giá cao, điều này phụ thuộc vào khả năng đảm bảo đủ nguồn dầu thô để sản xuất.

Ở chiều ngược lại, những nhà máy mua dầu với giá cao cũng đối mặt rủi ro nếu xung đột kết thúc và giá sản phẩm sụt giảm mạnh. “Nếu bạn mua dầu với giá rất cao rồi hòa bình bất ngờ lập lại và giá sản phẩm lao dốc, bạn sẽ làm gì?”, ông Crosby đặt vấn đề.

Những khó khăn này đang mở ra cơ hội cho các nhà cung cấp như Nga gia tăng ảnh hưởng tại khu vực. Tập đoàn Petron của Philippines cho biết đã buộc phải nhập dầu từ Nga như một “biện pháp khẩn cấp đặc biệt” để đối phó với gián đoạn chuỗi cung ứng do chiến sự Iran.

Công ty cảnh báo việc không đảm bảo được nguồn dầu có thể dẫn đến thiếu hụt nhiên liệu trên diện rộng, tăng giá đột biến, gây hoảng loạn mua hàng và làm gián đoạn vận tải cũng như nền kinh tế.

Vương Đông