Mỹ thúc ép Trung Quốc hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz, đàm phán Mỹ-Trung có thể bị hoãn

Mỹ thúc ép Trung Quốc hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz, đàm phán Mỹ-Trung có thể bị hoãn

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết chuyến thăm Trung Quốc dự kiến vào cuối tháng này có thể bị trì hoãn, trong bối cảnh Washington đang gây sức ép buộc Bắc Kinh hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz. Đây là một điểm nóng mới trong mối quan hệ song phương vốn đã mong manh.

Tổng thống Mỹ Donald Trump

Trong cuộc phỏng vấn với Financial Times ngày 15/03, Tổng thống Trump cho biết ông kỳ vọng Trung Quốc sẽ giúp khai thông tuyến đường biển này trước khi ông tới Bắc Kinh dự hội nghị thượng đỉnh với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, dự kiến diễn ra từ 31/03 đến 02/04.

Ông Trump cho rằng khoảng thời gian hai tuần trước cuộc gặp là “khoảng thời gian dài”, và Washington muốn có sự rõ ràng trước thời điểm đó. “Chúng tôi có thể hoãn lại”, ông Trump nói với Financial Times, nhưng không nêu thêm chi tiết về thời điểm.

Phát biểu này được đưa ra khi Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent gặp Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong tại Paris để thảo luận về hội nghị thượng đỉnh sắp tới. Bắc Kinh hiện vẫn chưa xác nhận thời gian cụ thể và thường chỉ công bố các chuyến thăm như vậy sát ngày diễn ra.

Nếu diễn ra như kế hoạch, đây sẽ là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của một tổng thống Mỹ kể từ chuyến công du của ông Trump vào năm 2017. Chuyến thăm dự kiến diễn ra 5 tháng sau khi hai nhà lãnh đạo gặp nhau tại Busan (Hàn Quốc), nơi họ đạt được thỏa thuận đình chiến thương mại sau nhiều lần “ăn miếng trả miếng” về thuế quan.

Phát biểu trên chuyên cơ Không Lực Một ngày 15/03, ông Trump cho biết Trung Quốc nhập khẩu khoảng 90% lượng dầu đi qua eo biển Hormuz, đồng thời cho rằng việc Bắc Kinh hợp tác mở lại tuyến vận chuyển này cũng phục vụ lợi ích của chính họ. Tổng thống Mỹ đã kêu gọi nhiều quốc gia châu Âu và châu Á, trong đó có Trung Quốc, tham gia hỗ trợ khai thông tuyến đường biển chiến lược này – nơi vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu mỗi ngày.

Tuy nhiên, các số liệu cho thấy Trung Quốc có thể ít bị ảnh hưởng hơn so với nhận định của ông Trump.

Trong 2 năm qua, Trung Quốc đã đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn năng lượng và tăng dự trữ chiến lược, giúp giảm tác động nếu gián đoạn kéo dài.

Theo Rush Doshi, Giám đốc Sáng kiến Chiến lược Trung Quốc tại Hội đồng Quan hệ Quốc tế, lượng dầu nhập khẩu bằng đường biển qua eo Hormuz hiện chiếm dưới một nửa tổng lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc. Trong khi đó, Nomura ước tính dòng dầu đi qua Hormuz chỉ chiếm 6.6% tổng mức tiêu thụ năng lượng của Trung Quốc.

Hình ảnh vệ tinh do các công ty nghiên cứu hàng hải theo dõi cho thấy Iran vẫn tiếp tục vận chuyển khối lượng lớn dầu thô sang Trung Quốc kể từ khi chiến sự bùng phát vào cuối tháng trước.

Hai bên dường như đều gia tăng sức ép trước thềm hội nghị thượng đỉnh quan trọng tại Bắc Kinh. Mỹ đã mở các cuộc điều tra thương mại nhằm vào nhiều quốc gia với cáo buộc dư thừa công suất và không giải quyết vấn đề lao động cưỡng bức.

Trong tuyên bố ngày 16/03, Bộ Thương mại Trung Quốc cho rằng chính quyền Trump đã “một lần nữa lạm dụng quy trình điều tra theo Điều 301 để đặt luật trong nước lên trên các quy tắc quốc tế”, đồng thời gọi các cuộc điều tra này là “cực kỳ đơn phương, tùy tiện và mang tính phân biệt đối xử”.

Bắc Kinh cho biết đã chính thức gửi công hàm phản đối tới Washington. “Chúng tôi kêu gọi phía Mỹ ngay lập tức sửa chữa các hành động sai lầm và tiến gần hơn tới Trung Quốc”, vị này cho biết, đồng thời kêu gọi đối thoại và giải pháp thông qua đàm phán.

Bộ Thương mại Trung Quốc cũng cho biết sẽ theo dõi chặt chẽ tiến triển của các cuộc điều tra và thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ lợi ích của Trung Quốc.

Vương Đông