“Cơn bão kinh tế” chờ đợi tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh

“Cơn bão kinh tế” chờ đợi tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh

Ông Kevin Warsh có thể phải đối mặt với một tình thế cực kỳ khó khăn khi tiếp quản vị trí Chủ tịch Fed: Lựa chọn khó khăn giữa việc kiềm chế lạm phát và bảo vệ thị trường lao động.

Fed có trách nhiệm thực hiện hai mục tiêu đôi khi mâu thuẫn trong nhiệm vụ kép của mình: ổn định giá cả và đảm bảo toàn dụng lao động.

Về cơ bản, có ba cách để đạt được điều đó: Tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát bằng cách làm giảm nhu cầu, hạ lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và việc làm, hoặc – lý tưởng nhất – giữ nguyên lãi suất để duy trì sự cân bằng giữa hai mục tiêu.

Tuy nhiên, các điều kiện kinh tế hiện nay cho thấy khi ông Warsh nhậm chức, dự kiến vào tháng 5, các nhà hoạch định chính sách tiền tệ có thể phải đối mặt đồng thời với thị trường lao động suy yếu và lạm phát dai dẳng, vốn còn bị đẩy cao hơn bởi giá năng lượng tăng mạnh.

“Ông ấy đang chờ đón một cơn bão hoàn hảo”, ông Troy Ludtka, nhà kinh tế trưởng phụ trách Mỹ tại SMBC Nikko Securities, nhận định. “Chúng ta đang chứng kiến những áp lực đình lạm đáng kể, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất và hàng hóa. Điều này diễn ra đúng lúc có dấu hiệu cho thấy người tiêu dùng – tôi không muốn nói là sụp đổ – nhưng có thể đang bắt đầu suy yếu”.

Kevin Warsh, người sắp nhậm chức Chủ tịch Fed vào tháng 5/2026

Đình lạm – tức lạm phát cao đi kèm tăng trưởng thấp – là kịch bản tồi tệ nhất đối với các quan chức Fed. Khi đó, ngân hàng trung ương có thể buộc phải ưu tiên một mục tiêu trong nhiệm vụ kép của mình, đồng thời đối mặt nguy cơ không đạt được cả hai.

Trong bối cảnh hiện tại, cuộc chiến với Iran đã đẩy giá năng lượng tăng mạnh, với giá dầu thô của Mỹ có lúc vượt 100 USD/thùng vào ngày 09/03 trước khi giảm trở lại sau khi Tổng thống Donald Trump trấn an rằng xung đột có thể sớm kết thúc.

Đối với ông Warsh, những thách thức này đặc biệt lớn.

Những lựa chọn khó khăn

Tổng thống Trump đã nhiều lần thể hiện kỳ vọng rằng ông Warsh sẽ thúc đẩy việc cắt giảm lãi suất mạnh hơn. Tổng thống Trump và các quan chức trong chính quyền cho rằng – ít nhất trước khi chiến sự bùng phát – lạm phát không còn là mối đe dọa lớn đối với nền kinh tế và Fed nên tiếp tục chu kỳ cắt giảm lãi suất bắt đầu từ tháng 9 năm ngoái.

Tuy nhiên, việc đáp ứng mong muốn của Tổng thống có thể không dễ dàng.

Ngay cả trước khi giá năng lượng tăng mạnh, chi phí sản xuất đã bắt đầu leo thang. Chỉ số giá của Viện Quản lý Nguồn cung (ISM) đã đạt mức cao nhất gần 4 năm vào tháng 2/2026, khi các nhà quản lý mua hàng tại các nhà máy Mỹ cho biết chi phí tiếp tục tăng, một phần do các mức thuế quan của ông Trump.

Ông Ludtka cảnh báo rằng nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao, lạm phát tổng thể có thể vượt 3% trong khi tài chính hộ gia đình chịu áp lực và thị trường lao động suy yếu.

Thông thường, các nhà kinh tế cho rằng tác động lan tỏa của việc giá năng lượng tăng lên nền kinh tế rộng lớn hơn là tương đối hạn chế. Tuy nhiên, kể từ khi xung đột bùng phát, giá phân bón urê đã tăng 15%. Chi phí phân bón cao thường dẫn đến giá thực phẩm tăng, làm dấy lên nguy cơ lạm phát quay trở lại.

Về phía mình, ông Warsh sẽ phải làm việc với một Ủy ban Thị trường Mở Liên bang Mỹ (FOMC) vốn đã có nhiều ý kiến trái chiều về hướng đi chính sách trong tương lai. Mặc dù các ngân hàng trung ương thường bỏ qua các cú sốc giá dầu khi đánh giá xu hướng kinh tế dài hạn, nhưng trong trường hợp này họ có thể buộc phải phản ứng nếu những gián đoạn kéo dài.

Vẫn có khả năng cắt giảm lãi suất

“Ông ấy sẽ bước vào một môi trường mà ủy ban đã chia rẽ sâu sắc. Và sự chia rẽ này có thể còn gia tăng”, ông Ludtka nói. “Nếu giá dầu duy trì ở mức cao và lạm phát vẫn được hỗ trợ trong khi thị trường lao động suy yếu, họ sẽ buộc phải nghiêng về một trong hai phía”.

Dù vậy, ông Ludtka cho rằng “con đường ít trở ngại nhất đối với các nhà hoạch định chính sách vẫn là hạ lãi suất”.

Một yếu tố có lợi cho Fed – cũng như cho ông Warsh khi nhậm chức – là chi tiêu của người tiêu dùng vẫn duy trì tích cực, dù sức mạnh này chủ yếu đến từ nhóm thu nhập cao.

Theo dữ liệu của Bank of America, chi tiêu tiêu dùng tăng 3.2% trong tháng 2 so với cùng kỳ năm trước, mức tăng mạnh nhất trong hơn ba năm. Tuy nhiên, mức tăng thu nhập sau thuế của nhóm thu nhập cao đạt 4.2% mỗi năm, trong khi nhóm thu nhập thấp chỉ tăng 0.6% – khoảng cách lớn nhất kể từ khi chuỗi dữ liệu này bắt đầu vào năm 2015.

Chính sách tiền tệ từ lâu được xem là công cụ kém hiệu quả trong việc giải quyết bất bình đẳng thu nhập.

Dù vậy, các quan chức Fed có thể sẽ sẵn sàng bỏ qua một đợt tăng giá dầu tạm thời nếu xuất hiện thêm dấu hiệu cho thấy người tiêu dùng – đặc biệt là nhóm thu nhập thấp – đang gặp khó khăn khi phải đối mặt với giá cả tăng cao và thị trường lao động suy yếu.

Các nhà kinh tế của Bank of America cũng cho rằng thị trường có thể đang hiểu sai tình hình hiện tại khi cho rằng Fed sẽ ưu tiên kiểm soát lạm phát. Các nhà giao dịch gần đây đã giảm kỳ vọng về việc cắt giảm lãi suất, cho rằng động thái đầu tiên có thể phải đến tháng 09 và lần cắt giảm tiếp theo có thể chưa xảy ra cho đến năm 2027.

“Phản ứng của thị trường trước cú sốc giá dầu phần lớn mang tính ‘diều hâu’”, nhà kinh tế Aditya Bhave của Bank of America cho biết trong một báo cáo. Một Fed “diều hâu” có xu hướng tập trung vào lạm phát và duy trì lãi suất cao hơn. “Điều đó có thể là một sai lầm”.

Vương Đông